چالش‌ها و راهکارهای صنعت ساختمان: از کاهش ساخت‌وساز تا تأمین مالی

صنعت ساختمان ایران با چالش‌های جدی مواجه است؛ از کاهش چشمگیر صدور پروانه‌های ساختمانی گرفته تا مشکلات تأمین مالی و ناترازی برق. با این حال، رئیس انجمن صنعت ساختمان معتقد است که این شرایط می‌تواند به فرصتی برای احیای این صنعت و بهبود اقتصاد کلان کشور تبدیل شود. این گزارش به بررسی دقیق مشکلات و راهکارهای پیشنهادی برای رونق دوباره این بخش حیاتی می‌پردازد.

کاهش ساخت‌وساز و عوامل مؤثر

آمارها نشان می‌دهد که صدور پروانه‌های ساختمانی نسبت به دوره‌های گذشته با کاهش شدیدی روبرو شده است. این وضعیت، زنگ خطری برای صنعتی است که نقش مهمی در اشتغال‌زایی و توسعه اقتصادی دارد. اگرچه تحریم‌ها حدود ۲۰ درصد بر این صنعت تأثیرگذار بوده‌اند، اما مسئله اصلی به اصلاح فرآیندها و قوانین بازمی‌گردد که ۸۰ درصد مشکلات را شامل می‌شود.

«وقتی آمار پروانه‌ها را با دوره‌های قبل مقایسه کنید، متوجه کاهش شدید ساخت‌وساز نسبت به گذشته می‌شوید.»

مرکز پژوهش‌های انجمن صنعت ساختمان، آسیب‌شناسی‌های دقیقی انجام داده و اصلاح قوانین و بازنگری مقررات را در دستور کار قرار داده است. این اقدامات می‌تواند زنجیره توسعه سرمایه‌گذاری را فعال کرده و بیش از ۱۵۰ شغل مرتبط با این صنعت را تقویت کند.

مشکلات مالی و راهکارهای پیشنهادی

یکی از اصلی‌ترین مشکلات صنعت ساختمان، به منابع مالی بازمی‌گردد. برخلاف کشورهای توسعه‌یافته، منافع مالی و بانکی در اختیار بازار تقاضا قرار نمی‌گیرد و مصرف‌کنندگان از طریق منابع مالی حمایت نمی‌شوند. این وضعیت منجر به انباشت کالا و بلوکه شدن منابع می‌شود، زیرا قدرت خرید در بازار وجود ندارد.

تخصیص منابع و توسعه شهری

انجمن صنعت ساختمان توصیه می‌کند که در خصوص بارگذاری شهرها، دو موضوع الحاق زمین‌ها به شهرها و بافت فرسوده به صورت صفر و یک دیده نشود. با توجه به خشکی کشور، توسعه جدید در شهرها منطقی به نظر نمی‌رسد. پیشنهاد می‌شود از ظرفیت عظیم بافت فرسوده در کلانشهرها با لحاظ زیرساخت‌ها و پیوست‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و ورزشی استفاده شود.

• توسعه عمودی زمین‌های ساحلی برای حفظ اراضی.
• استفاده از مشورت توسعه‌گران در بافت فرسوده با توجه به اقلیم کلانشهرها.

تأثیر ناترازی برق و نیروی کار

ناترازی برق یکی دیگر از چالش‌های جدی است که منجر به اختلال در تولید نهاده‌های صنعت ساختمان، افزایش هزینه تولید و کندی در روند ساخت‌وساز می‌شود. در حال حاضر، بسیاری از زنجیره تأمین در این صنعت به دلیل نبود برق دچار مشکل هستند.

تأمین نیروی کار خارجی

خبر خوب این است که اخیراً ویزای کار برای اتباع خارجی کارگر مطرح و تصویب شده است که نویدبخش تأمین نیروی مورد نیاز پروژه‌های ساخت‌وساز است. مشکل نیروی کار اتباع با صدور گواهی‌های هویتی، به زودی با هماهنگی دولت و سازمان‌های مربوطه حل خواهد شد.

نقش دولت در مسکن اجتماعی

در حوزه مسکن اجتماعی، تجربه جهانی نشان می‌دهد که توسعه‌گر با فرمول‌های مشخص و همکاری با دولت، اجرای پروژه‌ها را انجام می‌دهد. اگر دولت بخواهد تصدی‌گری مستقیم داشته باشد، فرآیندها کند و پیچیده خواهد شد و تجربه موفقی در این زمینه وجود ندارد. در سایر کشورها، نقش دولت صرفاً تأمین مسکن اجتماعی برای مردم است و اجرای پروژه‌ها بر عهده توسعه‌گر قرار می‌گیرد.

«اصلاح قوانین، بازنگری چرخه اداری و تخصیص منابع مالی به مصرف‌کننده، کلید نجات صنعت ساختمان و رونق اقتصادی کلان کشور است.»

هزینه‌های ساخت مسکن

فاکتورهای مختلفی بر قیمت ساخت مسکن تأثیر می‌گذارد. به طور کلی، قیمت ساخت خانه‌های اقتصادی در استاندارد جهانی بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ دلار به ازای هر مترمربع است.