هوشمند عقیلی، خواننده برجسته موسیقی اصیل ایرانی، در غربت درگذشت

زندگی و آغاز فعالیت هنری

هوشمند عقیلی در سوم مرداد ۱۳۱۶ در اصفهان، پایتخت مکتب موسیقی ایران، دیده به جهان گشود. او تحصیلات خود را در رشته ریاضی در دبیرستان ادب اصفهان به پایان رساند. در همان دوران که برنامه «گلها» از رادیو ایران محبوبیت فراوانی داشت، عقیلی نیز به خوانندگی علاقه‌مند شد و به بازخوانی ترانه‌های معروف هنرمندانی چون دلکش، بنان، ویگن و امین‌الله رشیدی می‌پرداخت.

پدرش که استعداد هنری پسرش را دریافته بود، او را نزد تاج اصفهانی، آوازخوان برجسته موسیقی دستگاهی، برد تا ردیف‌های آوازی را بیاموزد. پس از اتمام دبیرستان، خانواده عقیلی به تهران مهاجرت کردند و این فرصت طلایی برای هوشمند فراهم شد تا در کلاس‌های محمود کریمی، موسیقی‌دان و مدرس ردیف آوازی موسیقی ایرانی، ثبت نام کند. او همچنین مانند بسیاری از خوانندگان مطرح آن زمان، در کلاس‌های اسماعیل مهرتاش، موسیقی‌دان و موسس جامعه باربد در خیابان لاله‌زار تهران، شرکت کرد.

نخستین ترانه‌ها و اوج شهرت

هوشمند عقیلی در ۱۸ سالگی، اولین ترانه خود با نام «ساقی‌نامه» را با آهنگسازی اسماعیل مهرتاش خواند. این ترانه که برگرفته از ساقی‌نامه حافظ است، بعدها توسط منوچهر چشم‌آذر تنظیم دیگری یافت. بخشی از این ترانه ماندگار چنین است:

«بیا ساقی آن می که حال آورد...کرامت فزاید کمال آورد...به من ده که بس بی‌دل افتاده‌ام... وز این هر دو بی‌حاصل افتاده‌ام...»

توانایی بی‌نظیر در خوانندگی و شخصیت هنری هوشمند عقیلی باعث شد که در دهه پنجاه شمسی، همزمان با دوران طلایی موسیقی ایران (اعم از دستگاهی و پاپ)، او نیز در صدر جدول پرفروش‌ترین کاست‌ها و برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی قرار گیرد.

در ابتدا، او به بازخوانی ترانه‌های برنامه «گلها» پرداخت و در آلبومی با نام «الهه ناز»، برخی از ترانه‌های قدیمی را که اغلب توسط غلامحسین بنان خوانده شده بود، اجرا کرد. عقیلی با آگاهی صحیح از موسیقی دستگاهی، غزلیات شاعران نامی ایران را نیز با کیفیتی مثال‌زدنی می‌خواند؛ برای نمونه، شعری از طاهره قرةالعین را در ترانه‌ای به نام «شیفته بلا» اجرا کرد:

«در ره عشقت ای صنم شیفته بلا منم...چند مغایرت کنی با غمت آشنا منم...پرده به روی بسته‌ای زلف به هم شکسته‌ای...از همه خلق رسته‌ای از همگان جدا منم...»

اما می‌توان گفت که درخشش واقعی هوشمند عقیلی با اشعاری بود که توسط جهانبخش پازوکی سروده شد. در آلبوم «فردا تو می‌آیی» که در سال ۱۳۵۳ منتشر شد، نام او بر سر زبان‌ها افتاد و ترانه‌هایش در همه جا زمزمه می‌شد. این آلبوم و ترانه‌هایش را ناصر چشم‌آذر تنظیم کرد و آهنگساز و ترانه‌سرای آن جهانبخش پازوکی بود.

از جمله ترانه‌های معروف این آلبوم می‌توان به «فردا تو می‌آیی» اشاره کرد:

«امشب دلم می‌خواد تا فردا می بنوشم من...زیباترین جامه‌هایم را بپوشم من...با شوق بی‌حد، باغچه‌هامون رو صفا دادم...امشب تا می‌شد گل توی گلدونها جا دادم...»

و یا ترانه «شن داغ» از همان آلبوم:

«رفتم به سوی دریا...به سوی موج و ساحل...اونجائی که دو تا دل...عشق خدائی داشتند...از غم رهایی داشتند...دریا همان دریا بود...شن‌ها همان شن‌ها بود...موج و غروب و دریا...مثل گذشته ها بود...اما فقط یاد تو...به جای تو اونجا بود...»

واکنش‌ها به درگذشت

جهانبخش پازوکی در صفحه اینستاگرام خود با ابراز «تاسف و اندوه»، درگذشت «دوست و رفیق دیرینه» خود را تسلیت گفت و نوشت: «فقدان این هنرمند گرامی ضایعه‌ای بزرگ برای دنیای موسیقی و دل‌های عاشق هنر است.»

از هوشمند عقیلی ترانه‌های بسیاری با تنوع شعری قابل توجه به یادگار مانده است. او یکی از معدود بازماندگان سبک آوازی اصفهان بود که دور از وطن چشم از جهان فروبست.