بازسازی مناطق جنگ‌زده تهران: از کوچه حجت‌دوست تا احمد قصیر

پس از گذشت ۷۴ روز از پایان جنگ ۱۲ روزه، شهرداری تهران امکان بازدید رسانه‌ای از ساختمان‌های آسیب‌دیده در منطقه ۶ را فراهم آورد. این بازدید که با هدف نمایش روند تعمیر، بازسازی و نوسازی صورت گرفت، خبرنگاران را به خیابان‌های حجت‌دوست و احمد قصیر برد؛ مناطقی که بیشترین حجم خسارات را متحمل شده‌اند.

کوچه حجت‌دوست: قلب آسیب‌دیده منطقه ۶

کوچه حجت‌دوست، واقع در نزدیکی بلوار کشاورز و خیابان فلسطین، در روزهای ابتدایی جنگ مورد اصابت موشک قرار گرفت. این کوچه به دلیل نسبت بالای ساختمان‌های آسیب‌دیده به کل بناها، یکی از محدود نقاط جنگی تهران محسوب می‌شود. بیش از ۸۰ درصد ساختمان‌های دو سمت این کوچه، طیفی از تخریب جزئی تا کامل را تجربه کرده‌اند. در این میان، پلاک‌هایی وجود دارند که در «گرید D» شهرداری قرار گرفته و نیازمند تخریب کامل و بازسازی از نو هستند.

شهردار منطقه ۶ تهران در پاسخ به چگونگی تامین مالی این نوسازی‌ها اظهار داشت: «یکی از منابع تامین مالی از طریق تراکم تشویقی دو طبقه تا سقف ۳۶۰ درصد است. اما با توجه به ضوابط طرح تفصیلی، این کوچه امکان تراکم دو طبقه را ندارد. به همین دلیل، تراکم در نقطه‌ای دیگر از شهر در اختیار سازنده‌ای که طرف قرارداد با مالک می‌شود، قرار می‌گیرد.»

در مجموع، حدود ۸۰۶ واحد در ۱۱۷ پلاک در منطقه ۶ تهران آسیب دیده‌اند. در کوچه حجت‌دوست، بیشترین خسارت به ۱۰۱ واحد در پلاک‌های ۱۰، ۱۱، ۱۳ و ۱۵ وارد شده که دو پلاک به طور کامل تخریب و نوسازی خواهند شد. ۹۹ درصد ساختمان‌های این کوچه مسکونی بوده‌اند.

وضعیت ساکنان و روند بازسازی

طی مدت بازسازی، کوچه حجت‌دوست تقریباً خالی از سکنه بوده و تنها چند خانوار پس از بازسازی‌های اولیه توسط شهرداری به خانه‌های خود بازگشته‌اند. کارگران نیز مشغول عملیات بازسازی هستند. یکی از ساکنان که با دختر ۸ ساله‌اش پس از دو ماه به خانه بازگشته بود، از این بازگشت ابراز خوشحالی کرد، چرا که در زمان حادثه در منزل حضور نداشتند و تنها خسارات مادی متحمل شده‌اند.

میزان آسیب‌ها در منطقه ۶ تهران

در طول جنگ ۱۲ روزه، منطقه ۶ تهران با حملات گسترده‌ای مواجه شد که منجر به آسیب دیدن حدود ۸۰۶ واحد مسکونی گردید. شهرداری منطقه ۶، آسیب‌ها را بر اساس شدت به سه گرید اصلی تقسیم‌بندی کرده است:

• گرید A: حدود ۲۵۴ واحد با آسیب جزئی.
• گرید B: حدود ۴۷۰ واحد با آسیب شدیدتر و در مرحله بازسازی.
• گرید D: حدود ۸۴ واحد نیازمند تخریب و نوسازی کامل.

لازم به ذکر است که شهرداری در خانه‌های آسیب‌دیده گرید C (مربوط به مقاوم‌سازی) نیز به دلیل زمان‌بر بودن و هزینه بیشتر، اقدام به تخریب و نوسازی کامل می‌کند.

جزئیات خسارات در پلاک ۱۰ حجت‌دوست

در ساختمان پلاک ۱۰ خیابان حجت‌دوست، از ۲۹ واحد آسیب‌دیده، حدود ۱۵ واحد به دلیل قرار گرفتن در موج حملات، با آسیب‌دیدگی بسیار بالایی مواجه شدند. هزینه بازسازی هر واحد در این بخش بالای ۶۰۰ میلیون تومان برآورد شده است. در مقابل، پلاک‌های جنوبی که کمتر مورد اصابت قرار گرفتند، آسیب‌های کمتری (۶ تا ۵۰ میلیون تومان) را متحمل شدند. از ۱۵ واحد با آسیب بالا، ساکنان ۷ واحد مستأجر بودند که برای آنها خانه دیگری اجاره شده است.

تاکنون، حدود ۹۰ درصد واحدهای با آسیب جزئی (گرید A) و واحدهای گرید B تکمیل شده‌اند. ساختمان‌های نیازمند تخریب و نوسازی کامل (گرید D) از هفته آینده تعیین‌تکلیف شده و روند تخریب و ساخت‌وساز آغاز خواهد شد.

تامین هزینه‌های بازسازی و نوسازی

شهرداری منطقه ۶ تهران اعلام کرده است که تمام هزینه‌های مربوط به بازسازی، تخریب و نوسازی را پرداخت خواهد کرد. برای خانه‌های گرید D که نیاز به تخریب کامل و نوسازی دارند، هیچ هزینه‌ای از جانب مالکان پرداخت نخواهد شد. سازندگان، با استفاده از تشویقی‌های شهرداری، ساختمان‌ها را پس از ۱.۵ تا ۲ سال ساخته‌شده به مالکان تحویل خواهند داد. در مورد تعمیرات جزئی، هزینه‌های مربوط به تخریب دیوار، پنجره و موارد مشابه توسط شهرداری پرداخت می‌شود، اما سایر تعمیرات بر عهده مالکان است.

پیشرفت کار و برآورد هزینه‌ها

در خیابان حجت‌دوست، تعمیرات جزئی به پایان رسیده و ۹۵ درصد بازسازی ساختمان‌های گرید B نیز انجام شده است. ساختمان‌های گرید D از هفته آینده با بستن قرارداد بین سازندگان و مالکان، تخریب را آغاز خواهند کرد.

هزینه تخریب و نوسازی پلاک‌های ۱۳ و ۱۹ در خیابان حجت‌دوست حدود ۵۳ میلیارد تومان برآورد شده است. همچنین، برای ۱۵ واحد پلاک ۱۰ که شدت آسیب بالایی داشتند، شهرداری مجبور به اجاره خانه برای اسکان ساکنان شده و مبلغ رهن را نیز پرداخت کرده است. علاوه بر این، حدود ۲۵۰ میلیون تومان برای هزینه‌های ضروری زندگی (۱۶ قلم) برای هر خانوار در نظر گرفته شده است. در مجموع، هزینه‌ها برای ساختمان‌های آسیب‌دیده گرید A و B نزدیک به ۱۰۰ میلیارد تومان برآورد می‌شود.

برای تامین هزینه‌های ساخت، شهرداری به سازندگان اجازه تراکم مازاد تا دو طبقه و سقف ۳۶۰ درصد را می‌دهد. البته این افزایش تراکم در کوچه حجت‌دوست به دلیل مسائل ایمنی و افزایش بار جمعیتی اتفاق نخواهد افتاد و تراکم به نواحی دیگر منطقه منتقل خواهد شد.

وضعیت خیابان احمد قصیر

بازدید از خیابان چهارم احمد قصیر نیز نشان داد که دو موشک در آخرین دقایق جنگ، در ساعت ۳:۳۰ صبح، به ساختمانی در این خیابان اصابت کرده و همزمان دو ساختمان را به طور کامل تخریب کرده‌اند. دو ساختمان دیگر در شرق و غرب نیز به شدت آسیب دیده و برای نوسازی تخلیه شده‌اند.

در این خیابان، سازندگان از تراکم تشویقی تا ۲ طبقه برخوردار خواهند بود و تراکم‌ها مانند کوچه حجت‌دوست سیار نیستند. شدت انفجار در این ناحیه به حدی بالا بود که چند خیابان اطراف نیز آسیب دیدند. در مجموع در ناحیه ۵ منطقه ۶، شامل خیابان چهارم احمد قصیر، هتل سیمرغ در خیابان ولیعصر و خیابان بیست و پنجم یوسف‌آباد، حدود ۵۲۸ واحد دچار خسارت شدند. برخی از این واحدها در گرید D قرار گرفته و مابقی نیاز به پایدارسازی و تعمیرات جزئی داشتند.

علوی‌زاده، شهردار ناحیه ۵ منطقه ۶، اعلام کرد که روند تخریب و نوسازی ساختمان‌های گرید D بین ۱.۵ تا ۲ سال طول خواهد کشید. تخریب ساختمان‌ها تقریباً دو ماه و پس از آن مراحل گودبرداری و ساخت سازه‌ها حداکثر تا ۲ سال زمان می‌برد. مجموع مبلغ پرداخت شده برای تعمیرات جزئی و بازسازی در دو ناحیه تاکنون نزدیک به ۶۰ میلیارد تومان بوده و هزینه نهایی در آینده محاسبه خواهد شد.