خبر کامل
سیگنال مرموز «واو!»: شواهد جدید منشأ فرازمینی و شدت بی‌سابقه را نشان می‌دهد
سیگنال مرموز «واو!» که در سال ۱۹۷۷ در رصدخانه رادیویی بیگ ایر دانشگاه اوهایو ثبت شد، بار دیگر کانون توجه پژوهش‌های علمی قرار گرفته است. تحقیقات جدید شواهد قانع‌کننده‌ای ارائه می‌دهد که منشأ این سیگنال احتمالاً فرازمینی بوده و حتی شدت آن بسیار بیشتر از برآوردهای اولیه است. این کشف، یکی از بزرگ‌ترین معماهای اخترشناسی را وارد مرحله‌ای تازه می‌کند.
رازگشایی از سیگنال واو!: فرضیه‌ها و رد آن‌ها
از زمان کشف سیگنال واو!، فرضیه‌های متعددی برای توضیح منشأ آن مطرح شده‌اند که بیشتر آن‌ها به‌سرعت رد شده‌اند. یکی از اولین توضیحات، حضور یک دنباله‌دار در مسیر دید تلسکوپ بود. با این حال، گروهی که سیگنال را ثبت کرده بودند، این فرضیه را به دلیل ماهیت باریک و ناگهانی موج، که با سیگنال گسترده و پراکنده دنباله‌دارها متفاوت است، رد کردند. همین ویژگی منحصربه‌فرد، سیگنال واو! را به نمادی در جست‌وجوی حیات فرازمینی تبدیل کرده است.
یکی دیگر از ویژگی‌های کلیدی سیگنال واو!، موقعیت آن در نزدیکی خط هیدروژن است؛ بخشی از طیف رادیویی که به‌طور طبیعی نویز بسیار کمی دارد و برای برقراری ارتباط میان تمدن‌های هوشمند، گزینه‌ای ایده‌آل محسوب می‌شود. جان کراوس، مدیر وقت رصدخانه اوهایو، در سال ۱۹۹۴ در نامهای به کارل سیگن نوشت: «سیگنال واو! به‌شدت نشانگر منشأ هوشمند و فرازمینی است، اما تا زمانی که دوباره مشاهده نشود، نمی‌توان قضاوت بیشتری کرد.»
تحقیقات جدید و یافته‌های شگفت‌انگیز
با وجود دهه‌ها جست‌وجو، سیگنال واو! هرگز تکرار نشد. اکنون، گروهی از پژوهشگران با استفاده از روش‌های نوین تحلیل داده و بررسی آرشیوهای منتشرنشده، داده‌های رصدخانه بیگ ایر را مجدداً بررسی کرده‌اند. نتایج این تحقیقات در دو مقاله علمی منتشر شده که هنوز داوری همتا نشده‌اند.
رد فرضیه‌های زمینی و تداخلات
بررسی‌های پژوهشگران نشان می‌دهد که منشأ سیگنال واو! به‌احتمال زیاد زمینی نبوده و حاصل تداخل در خود تلسکوپ نیز نیست. آن‌ها توضیح دادند که اگر سیگنال واو! ناشی از تداخل رادیویی رایج بود، دست‌کم شش هزار سال مشاهده مداوم لازم بود تا چنین الگویی به‌طور تصادفی شکل بگیرد.
نقش احتمالی ماهواره‌ها نیز بررسی شد، اما محتمل دانسته نشد. بیشتر ماهواره‌های آن دوران در موقعیت مورد نظر قرار نداشتند و حتی اگر از مسیر دید تلسکوپ عبور می‌کردند، تنها کسری از ثانیه در میدان دید بودند، نه ۷۲ ثانیه کامل. بنابراین،
فقط ماهواره‌ای با مداری فراتر از ماه می‌توانست چنین الگویی ایجاد کند.
شدت بی‌سابقه سیگنال
یکی از یافته‌های شگفت‌انگیز این مطالعه، قدرت سیگنال واو! بود. پژوهشگران نشان دادند شدت آن به حدود ۲۵۰ یانسکی می‌رسید، یعنی چهار برابر بیشتر از برآوردهای پیشین. پروفسور آبل مندز، نویسنده اصلی و مدیر آزمایشگاه زیست‌پذیری سیارات در دانشگاه پورتوریکو، در بیانیه‌ای توضیح داد: «یافته‌های پژوهش راز سیگنال واو! را حل نمی‌کند، اما آشکارترین تصویر از ماهیت و منشأ احتمالی آن را ارائه می‌دهد. اکنون می‌توانیم رصدهای آینده را هدفمندتر و دقیق‌تر از همیشه طراحی کنیم.»
سیگنال‌های مشابه و فرضیه «ابرتابش»
تیم پژوهشی همچنین به دو سیگنال مشابه در سال‌های ۱۹۷۷ و ۱۹۷۸ برخوردند که با نامهای واو ۲ و واو ۳ شناخته می‌شوند. این سیگنال‌ها ضعیف‌تر بودند، اما ویژگی‌هایی مشابه سیگنال اصلی داشتند و با ابرهای فشرده هیدروژن در محیط میان‌ستاره‌ای مرتبط بوده‌اند.
این یافته‌ها منجر به طرح فرضیه‌ای تازه در مقاله نخست از پروژه آرسیبو واو شد: سیگنال واو! ممکن است ناشی از رخداد «ابرتابش» باشد؛ پدیده‌ای که نوعی شراره شبیه به لیزر در امواج رادیویی (میزر) را از یک ابر کوچک و سرد HI ایجاد می‌کند و احتمالاً با انفجارهایی همچون فوران یک مگنتار یا یک تکرارکننده پرتو گامای نرم آغاز شده است.
پژوهشگران توضیح می‌دهند: «ما در رصدخانه آرسیبو سیگنال‌های باریک‌باند (با ∆ν ≤ 10 kHz) مشاهده کردیم که به سیگنال واو! شباهت داشتند، هرچند به‌مراتب ضعیف‌تر بودند. این سیگنال‌ها به نواحی کوچک ابرهای سرد HI درون محیط میان‌ستاره‌ای کهکشانی نسبت داده می‌شوند. ما پیشنهاد می‌کنیم سیگنال واو! بر اثر درخشش ناگهانی خط هیدروژن این ابرها ایجاد شده باشد؛ تابش شدیدی که احتمالاً به‌وسیله یک منبع پرتوی بسیار قدرتمند، مانند فوران مگنتار یا یک تکرارکننده پرتو گامای نرم، آغاز شده است.»
آینده پژوهش و جست‌وجوی حیات فرازمینی
سناریوی مطرح‌شده جذاب است، اما دانشمندان تأکید می‌کنند که عوامل دیگری نیز می‌توانند در کار باشند. تیم در جمع‌بندی نتیجه گرفتند: «مطالعه ثابت نمی‌کند که سیگنال واو! پیام تمدنی فرازمینی بوده است، اما حتی نتایج منفی هم می‌توانند روش‌های جست‌وجوی نشانه‌های فناورانه را دقیق‌تر از پیش تعیین کنند.» ناسا و سایر نهادهای علمی همچنان به دنبال نشانه‌های زیستی در جو سیارات فراخورشیدی زیست‌پذیر خواهند بود.
پروژه کنونی قرار است جست‌وجو در آرشیوهای قدیمی را ادامه دهد، داده‌های پروژه بیگ ایر را دیجیتال‌سازی کند و تحلیل‌های بیشتری روی سیگنال واو! انجام دهد. مندز در پایان اعلام کرد: «این پژوهش پرونده را نمی‌بندد، بلکه این بار با نقشه‌ای بسیار دقیق‌تر در دست، دوباره بازش می‌کند.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
