شکست طلسم ۱۳ ساله واردات خودروهای پرحجم: تحولی در بازار خودروی ایران

قیمت‌گذاری خودروهای پرحجم در بازار ایران

با رفع ممنوعیت واردات خودروهای بالای ۲۵۰۰ سی‌سی، انتظار می‌رود مدل‌های روز دنیا با قیمت‌های مشخصی وارد بازار شوند. برای مثال، تویوتا لندکروزر ۳۰۰ (مدل ۲۰۲۱-۲۰۲۵) که قیمت جهانی آن حدود ۷۰ هزار دلار است، با احتساب تعرفه وارداتی ۱۴۵ درصد و نرخ دلار ۱۰۲ هزار تومانی (بر اساس نرخ دلار آزاد)، تقریباً ۱۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری خواهد شد.

• تویوتا پرادو ۲۵۰ (مدل ۲۰۲۴-۲۰۲۵): با قیمت جهانی حدود ۵۵ هزار دلار، در بازار ایران حدود ۱۳ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان.
• نیسان پاترول Y62 (مدل ۲۰۱۰-۲۰۲۵): با قیمت جهانی ۶۰ هزار دلار، تقریباً ۱۵ میلیارد تومان.

این قیمت‌ها نشان می‌دهند که فاصله قیمتی بین مدل‌های قدیمی و نسخه‌های به‌روز شده در ایران، کمتر از قیمت‌های نجومی مدل‌های کارکرده با عمر بیش از ۱۰ سال است که قطعاتشان به سختی یافت می‌شود و در بازارهای جهانی نیز تقریباً از رده خارج شده‌اند.

مفهوم «خودروی لوکس»؛ تفاوت دیدگاه ایران و جهان

عمادالدین جعفری، کارشناس خودرو، تأکید می‌کند که تعریف خودروی لوکس در ایران با استانداردهای جهانی متفاوت است. او می‌گوید: «بسیاری از خودروهای با حجم موتور بالا، در بازارهای جهانی به عنوان خودروهای اقتصادی شناخته می‌شوند، نه لوکس. برای مثال، تویوتا لندکروزر یا هیوندای سوناتا در کشورهای مختلف حتی به صورت اقساطی و با شرایط آسان عرضه می‌شوند. اما در ایران، به دلیل تعرفه‌های سنگین، این خودروها برچسب لوکس خورده‌اند.»

جعفری: «قبل از باز شدن واردات خودرو، فولکس تیگوان تا ۷ میلیارد تومان قیمت داشت، اما امروز ۴ میلیارد تومان هم مشتری ندارد، چون مردم می‌دانند واردات ادامه دارد. با باز شدن واردات خودروهای بالای ۲۵۰۰ سی‌سی قیمت‌های این خودروها نیز خواهد شکست، چون وقتی قرار است مدل جدید این برندها وارد شود دیگر کسی لندکروزر ۲۰۱۲ را ۱۵ میلیارد تومان نمی‌خرد.»

دولت چهاردهم و وزارت صمت از ابتدا به کاهش تعرفه‌های واردات خودرو اعتقاد داشته و این موضوع را حتی در شرایط تحریم نیز پیگیری کرده‌اند. با وجود موانع حقوقی و مقاومت ذی‌نفعان، روند کلی به سمت شکستن انحصار و افزایش واردات خودروهای پرحجم پیش می‌رود.

ریشه‌های ممنوعیت ۱۳ ساله و پیامدهای آن

حسین رحیمی‌نژاد، کارشناس صنعت خودرو، ریشه ممنوعیت ۱۳ ساله واردات خودروهای بالای ۲۵۰۰ سی‌سی را در قانونی می‌داند که تعرفه واردات را متناسب با حجم موتور تعیین می‌کرد. این قانون با هدف کاهش ارزبری تدوین شد، اما در عمل با اشکالات جدی همراه بود.

رحیمی‌نژاد: «تعریف «لوکس» در بازار ایران متفاوت از استانداردهای جهانی است و بیشتر به دلیل محدودیت و کمبود است تا ویژگی‌های واقعی خودرو. در دنیا خودروهای ۲۵ تا ۳۵ هزار دلار لوکس محسوب نمی‌شوند و خودروهای بالای ۱۰۰ هزار دلار لوکس به شمار می‌آیند. اما در ایران، لندکروزر ۲۰۱۲ که در بازارهای جهانی از رده خارج شده، با قیمت‌های نجومی معامله می‌شود. علت این موضوع نه کیفیت خودرو بلکه انحصار و کمبود در بازار است.»

این محدودیت‌ها منجر به ظهور خودروهایی با ابعاد بزرگ اما موتورهای کوچک و ضعیف (اغلب توربوشارژ شده) شد تا صرفاً زیر سقف قانونی باقی بمانند. بازار خودروهای وارداتی سال‌ها در انحصار چند برند و واردکننده خاص بوده است.

تأثیر آزادسازی واردات بر بازار و مقاومت ذی‌نفعان

با آزادسازی واردات خودروهای با حجم موتور بالاتر، انتظار می‌رود تنوع بیشتر و رقابت واقعی به بازار بازگردد. رحیمی‌نژاد هشدار می‌دهد که دست‌های قدرتمندی در بازار خودرو وجود دارند که نفعشان در ادامه انحصار است و ممکن است با این تصمیم مخالفت کرده یا اجرای آن را به تأخیر بیندازند.

با این حال، کارشناسان معتقدند که حتی ورود ۲۰ تا ۳۰ هزار دستگاه خودروی بالای ۲۵۰۰ سی‌سی، شوک قابل‌توجهی به بازار وارد خواهد کرد و می‌تواند قیمت مدل‌های قدیمی مانند لندکروزر و پرادوهای مدل ۲۰۱۳ را بشکند. ورود خودروهای جدید این تناقض را از بین برده و شرایط منطقی‌تری در بازار ایجاد خواهد کرد، چرا که قیمت خودروهای دست‌دوم ۱۰ سال پیش، اکنون گران‌تر از مدل‌های جدید همان برندهاست که در بازار جهانی با گارانتی و اقساط عرضه می‌شوند.