ماه‌گرفتگی کامل «ماه خونین» امشب در آسمان ایران قابل مشاهده است

امشب، یکشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، آسمان ایران و بخش‌های وسیعی از جهان شاهد یک رویداد نجومی کم‌نظیر خواهد بود: ماه‌گرفتگی کامل که به «ماه خونین» شهرت دارد. این پدیده از ساعت ۱۹ و ۵۷ دقیقه آغاز شده و تا ساعت ۲۳ و ۲۷ دقیقه ادامه خواهد داشت و فرصتی بی‌نظیر برای علاقه‌مندان به نجوم فراهم می‌آورد.

زمان‌بندی دقیق ماه‌گرفتگی

این ماه‌گرفتگی مراحل مختلفی دارد که به شرح زیر است:

• آغاز ماه‌گرفتگی: ساعت ۱۹ و ۵۷ دقیقه
• پوشش کامل ماه: ساعت ۲۱ و یک دقیقه، سایه زمین تمام قرص ماه را می‌پوشاند و ماه‌گرفتگی کلی آغاز می‌شود.
• خروج ماه از سایه: از ساعت ۲۲ و ۲۳ دقیقه، ماه شروع به خروج از سایه می‌کند.
• پایان ماه‌گرفتگی: ساعت ۲۳ و ۲۷ دقیقه این پدیده به پایان می‌رسد.

پوشش جهانی و قابلیت رصد

این ماه‌گرفتگی از وسعت پوشش بسیار بالایی برخوردار است و در قاره‌های آسیا، آفریقا، اروپا، غرب استرالیا و نیوزیلند قابل مشاهده خواهد بود. برآورد می‌شود که حدود ۵.۸ میلیارد نفر از ساکنان زمین می‌توانند تمامی مراحل این گرفت ماه را رصد کنند. این میزان رصدگر، ماه‌گرفتگی را به مراتب پربیننده‌تر از خورشیدگرفتگی می‌سازد.

مسعود عتیقی، رئیس انجمن نجوم آماتوری ایران، تأکید کرده است که مشاهده این ماه‌گرفتگی در آسمان ایران با چشم غیرمسلح و حتی بدون نیاز به تجهیزات نجومی مانند تلسکوپ، از هر مکانی از جمله حیاط یا پشت‌بام منازل امکان‌پذیر است.

چرا «ماه خونین»؟

نامگذاری این ماه‌گرفتگی به «ماه خونین» به دلیل پدیده‌ای فیزیکی است. هنگامی که نور خورشید از فضا عبور کرده و وارد جو زمین می‌شود، دچار شکست می‌شود. در این فرآیند، طول موج سرخ نور از جو عبور کرده و در مخروط سایه پشت زمین حضور می‌یابد. در نتیجه، هر جرمی از جمله ماه که وارد این سایه می‌شود، به رنگ سرخ دیده می‌شود و منظره‌ای خیره‌کننده را به وجود می‌آورد.

تکرار یک رویداد نادر در ایران

اگرچه آخرین ماه‌گرفتگی جزئی در ایران در بامداد چهارشنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۳ قابل مشاهده بود که تنها بخش کوچکی از ماه در سایه زمین قرار گرفت و بیشتر در مناطق غربی کشور شرایط رصدی مناسبی داشت، اما ماه‌گرفتگی کامل پس از ۷ سال بار دیگر در آسمان ایران تکرار می‌شود.

آخرین ماه‌گرفتگی طولانی قرن ۲۱ نیز ۷ سال پیش، در شبانگاه جمعه ۵ امرداد ۱۳۹۷ آغاز شد و تا بامداد شنبه ۶ امرداد ادامه داشت. امشب، هموطنانمان بار دیگر فرصت تجربه این پدیده زیبا و نادر را خواهند داشت.