برنامه‌های فضایی ایران: از پایگاه چابهار تا همکاری با چین در اکتشاف ماه

حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، در تشریح برنامه‌های گسترده این سازمان برای سال جاری، از پیشرفت‌های چشمگیر در توسعه زیرساخت‌ها، پرتاب ماهواره‌ها و همکاری‌های بین‌المللی خبر داد. این برنامه‌ها شامل بهره‌برداری از پایگاه‌های جدید، پرتاب چندین ماهواره داخلی و مشارکت در پروژه‌های اکتشافی بین‌المللی است که نشان‌دهنده عزم ایران برای تقویت جایگاه خود در صنعت فضایی است.

توسعه زیرساخت‌های فضایی: پایگاه چابهار و ایستگاه‌های زمینی

یکی از مهم‌ترین پروژه‌های زیرساختی، پایگاه فضایی چابهار است که فاز اول آن، ویژه پرتاب‌های سوخت جامد، در مراحل پایانی قرار دارد. سالاریه اعلام کرد که به‌زودی نخستین پرتاب‌ها از این پایگاه انجام شده و عملاً بهره‌برداری از آن آغاز خواهد شد.

در حوزه ایستگاه‌های زمینی، ایستگاه‌های شمال شرق (چناران) و شمال غرب (سلماس) نیز پیشرفت قابل توجهی داشته‌اند. زیرساخت فیزیکی این ایستگاه‌ها رو به اتمام است و به‌تدریج آنتن‌های جدید به آن‌ها اضافه می‌شود. بهره‌برداری از این دو ایستگاه برای تسهیل دسترسی به ماهواره‌ها، کنترل و دریافت داده‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است.

مرکز تجمیع و تست ماهواره‌های یک تنی

مرکز تجمیع و تست ماهواره‌های کلاس یک تن در پژوهشگاه فضایی در حال ساخت است. امید می‌رود تا سال ۱۴۰۴ بخش زیادی از زیرساخت فیزیکی آن تکمیل شود و تجهیزات نیز به‌تدریج کامل گردد. طبق برنامه هفتم، این مرکز در سال ۱۴۰۷ به طور کامل تکمیل خواهد شد، اما احتمال بهره‌برداری زودتر از موعد نیز وجود دارد.

پرتاب ماهواره‌های جدید: از ناهید ۲ تا منظومه شهید سلیمانی

سال جاری شاهد پرتاب چندین ماهواره داخلی خواهد بود که در سال‌های گذشته تکمیل و رونمایی شده‌اند:

• ناهید ۲: در سوم مرداد ماه، ماهواره «ناهید ۲» با موفقیت پرتاب و در مدار قرار گرفت. این ماهواره نخستین ماهواره مخابراتی ارتفاع پایین ایران محسوب می‌شود. نمونه دوم این ماهواره نیز در دست برنامه‌ریزی است.
• ظفر و پایا: پرتاب ماهواره‌های «ظفر» و «پایا» که از سال گذشته به تعویق افتاده بود، امسال انجام خواهد شد.
• کوثر ۲: نمونه دوم ماهواره «کوثر» که اخیراً رونمایی شد، در برنامه پرتاب امسال قرار دارد. این نمونه از نظر توان، ارتباطات و کنترل وضعیت ارتقا یافته و کیفیت و دقت تصاویر آن افزایش یافته است. پرتاب «کوثر ۲» در اواخر پاییز پیش‌بینی می‌شود.
• منظومه شهید سلیمانی: دو نمونه آزمایشی از منظومه «شهید سلیمانی» ساخته شده و آماده پرتاب هستند تا عملکرد زیرسیستم‌ها بررسی شود و سپس نمونه‌های اصلی ساخته و پرتاب شوند.

همکاری‌های بین‌المللی و مقابله با تحریم‌ها

در شش ماهه نخست امسال، همکاری ایران با چین در پروژه «چانگ‌ای ۸» آغاز شد. ایران قرار است یک محموله تحقیقاتی برای اندازه‌گیری پتانسیل الکتریکی سطح ماه و بررسی خاک آن طراحی و ارسال کند. این همکاری گامی مهم برای حضور ایران در اکتشافات فضایی بین‌المللی است.

سالاریه با اشاره به تحریم‌ها، تأکید کرد که صنعت فضایی ایران عمدتاً بر توان داخلی و مراکز تحقیقاتی کشور متکی است. با این حال، همکاری با کشورهای مختلف ادامه دارد. برای مثال، ایران از ظرفیت پرتاب‌های روسیه برای قرار دادن تعداد بیشتری ماهواره در مدار و دریافت بازخورد سریع‌تر استفاده می‌کند. همچنین، همکاری با چین در پروژه چانگ‌ای نشان‌دهنده جلب اعتماد بین‌المللی به ظرفیت‌های داخلی ایران است.

پیشرفت در حوزه زیست و اکتشافات فضایی

در حوزه زیست و اکتشافات فضایی، نمونه پیشرفته‌تر کپسول زیستی که در سال ۱۴۰۲ پرتاب شد، اکنون در فاز طراحی قرار دارد و روند پیشرفت آن ادامه دارد.

چشم‌انداز آینده

برنامه سازمان فضایی ایران برای امسال شامل چندین پرتاب داخلی و خارجی است که بخش‌هایی از آن انجام شده و بخش‌های دیگر در دست اجراست. با تکمیل این پروژه‌ها، امید می‌رود صنعت فضایی کشور با سرعت بیشتری پیشرفت کند و جایگاه ایران در این عرصه تقویت شود.