مصوبه تاریخی مجلس: حق پخش تلویزیونی فوتبال ایران به رسمیت شناخته شد

یکی از طولانی‌ترین و پیچیده‌ترین پرونده‌های اقتصاد ورزش در ایران، سرانجام به گام‌های اولیه برای حل و فصل نزدیک شد. حق پخش تلویزیونی مسابقات فوتبال، که سال‌هاست از باشگاه‌های حرفه‌ای ایران دریغ شده بود، اکنون با مصوبه مجلس شورای اسلامی به رسمیت شناخته شده است. این حق طبیعی، که در سطح اول فوتبال جهان ۵۰ تا ۷۰ درصد هزینه‌های تیم‌ها را تأمین می‌کند، برای تیم‌های ایرانی همواره یک رؤیای دست‌نیافتنی بود. تنها یک بار در اوایل دهه نود، توافقی بین سازمان لیگ و صداوسیما صورت گرفت که آن هم با تغییرات مدیریتی در سازمان صداوسیما لغو شد. اما اکنون، مجلس شورای اسلامی با تصویب یک ماده قانونی، راه را برای گشوده شدن این گره تاریخی هموار کرده است.

مصوبه تاریخی مجلس: باشگاه‌ها ذی‌نفع اصلی

روز یکشنبه، نمایندگان مجلس شورای اسلامی در ادامه بررسی لایحه جامع باشگاه‌داری، ماده ۱۷ این لایحه را به تصویب رساندند. این ماده با ۲۴۱ رأی موافق، ۳ رأی ممتنع و بدون رأی مخالف، باشگاه‌ها را به عنوان ذی‌نفع اصلی تمامی حقوق ناشی از برگزاری مسابقات و رویدادهای رسمی باشگاهی معرفی می‌کند. این مصوبه، برای اولین بار در تاریخ قانون‌گذاری کشور، جایگاه واقعی باشگاه‌ها را در بهره‌برداری از حقوق مالی و معنوی مسابقات به رسمیت می‌شناسد.

بر اساس این ماده، باشگاه‌ها مالک حقوقی همچون:

• منافع مالی و معنوی
• حقوق سمعی و بصری
• ضبط رادیویی
• تولید و پخش تلویزیونی
• حقوق چندرسانه‌ای
• بهره‌برداری از آرم و نشان‌های تجاری خود

خواهند بود. بنابراین، هرگونه استفاده و بهره‌برداری از این حقوق، منوط به توافق مستقیم با باشگاه‌ها است.

تبصره‌ها و سازوکارهای اجرایی

این قانون دارای دو تبصره مهم است که به جزئیات اجرایی می‌پردازد:

تبصره اول: سازمان برنامه و بودجه موظف شده است به منظور حفظ دسترسی عمومی به پخش مسابقات، اعتبارات لازم برای پرداخت حق پخش تلویزیونی و حقوق چندرسانه‌ای را بر اساس آیین‌نامه‌ای که با همکاری صداوسیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تدوین می‌شود، تأمین کند.

تبصره دوم: وزارت ورزش و جوانان موظف است حداکثر سه ماه پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون و با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آیین‌نامه‌ای جامع درباره نحوه تأمین، تقسیم و تسهیم منافع مالی و معنوی تهیه کند. این آیین‌نامه باید کیفیت و کمیت سهم باشگاه‌ها و دیگر ذی‌نفعان را مشخص کرده و تکلیف دستگاه‌های مرتبط را روشن سازد. این سازوکار می‌تواند از اختلافات احتمالی و ابهامات حقوقی در آینده جلوگیری کند.

ابهامات پیش‌رو و چالش‌های مالی

با وجود اهمیت این مصوبه به عنوان گامی بزرگ در حل مشکل حق پخش تلویزیونی، ابهامات قابل توجهی نیز وجود دارد. مهلت سه ماهه مجلس به وزارت ورزش برای تدوین سازوکار عملیاتی، نشان‌دهنده این است که جزئیات موضوع هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و تا اجرایی شدن کامل آن فاصله زیادی است.

یکی از نگرانی‌ها این است که برخی معتقدند مبلغ نهایی حق پخش تلویزیونی از سوی دولت به بودجه صداوسیما افزوده خواهد شد. اگر این برداشت صحیح باشد، با پدیده‌ای شبیه به «از این جیب به آن جیب» مواجه خواهیم بود که جای بحث دارد. منطقی‌تر این است که صداوسیما، که از پخش فوتبال درآمد کسب می‌کند، خود نیز از محل همین درآمد هزینه‌های مربوط به حق پخش را بپردازد؛ در غیر این صورت، افزودن بودجه دولتی به این منظور، رویکردی حرفه‌ای به شمار نمی‌آید.

درآمدزایی از تبلیغات حاشیه مسابقات

در همین راستا، مصاحبه‌ای از احسان قاضی‌زاده هاشمی، نماینده مجلس، منتشر شده که نشان می‌دهد آگهی‌های تبلیغاتی پخش‌شده در حاشیه مسابقات نیز مشمول حق پخش خواهند شد. وی در بخشی از سخنانش اظهار داشت:

«ما الان در قانون برای اولین بار در مجلس تصویب کردیم باشگاه‌ها ذی‌نفع از حق پخش شوند. حالا نحوه تقسیم و سهم‌بندی و دقایق و نوع درآمد نیازمند آیین‌نامه اجرایی است. عدالت باید نسبت به میزان ساعات پخش، کسب درآمد هر مسابقه از درآمدهای تبلیغاتی و پخش آگهی بازرگانی برقرار شود. هر بازی که درآمد تبلیغات بیشتری داشته باشد، در حق پخش هم شامل منافع بیشتری برای باشگاه خواهد شد.»

این رویکرد می‌تواند منبع درآمدی جدید و قابل توجهی برای باشگاه‌ها فراهم آورد و به عدالت در توزیع منافع کمک کند.