خبر کامل
تصویب حق پخش تلویزیونی برای باشگاه‌ها؛ تحولی بزرگ در اقتصاد ورزش ایران
تحول بزرگ در اقتصاد ورزش ایران: باشگاه‌ها مالک حقوق پخش تلویزیونی شدند
پس از سال‌ها انتظار و بحث‌های فراوان، مجلس شورای اسلامی با تصویب ماده ۱۷ لایحه نظام جامع باشگاه‌داری، گامی مهم در راستای تحول اقتصاد ورزش کشور برداشت. این مصوبه برای نخستین‌بار به طور رسمی، باشگاه‌ها را مالک حقوق مالی و معنوی ناشی از برگزاری مسابقات و رویدادهای رسمی خود می‌شناسد.
بر اساس این ماده قانونی، باشگاه‌ها ذی‌نفع اصلی در تمامی حقوق مرتبط با پخش تلویزیونی، تولید و انتشار چندرسانه‌ای، ضبط رادیویی، بهره‌برداری از نشان‌های تجاری و سایر منافع مرتبط معرفی می‌شوند و هرگونه استفاده از این حقوق منوط به توافق مستقیم با باشگاه‌ها خواهد بود.
نقطه عطفی در تاریخ ورزش ایران
این مصوبه که با ۲۴۱ رأی موافق، ۳ رأی ممتنع و بدون رأی مخالف در جلسه علنی مجلس به تصویب رسید، یک نقطه عطف تاریخی برای ورزش ایران محسوب می‌شود. پیش از این، ساختار صداوسیما در حوزه پخش تلویزیونی، باشگاه‌ها را از یکی از اصلی‌ترین منابع درآمدی در فوتبال حرفه‌ای جهان محروم کرده بود؛ در حالی که در کشورهای پیشرو در فوتبال، حق پخش تلویزیونی بخش عمده‌ای از درآمد باشگاه‌ها را تشکیل می‌دهد.
تبصره اول این ماده، سازمان برنامه و بودجه را موظف کرده است با همکاری صداوسیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آئین‌نامه‌ای برای تأمین اعتبارات لازم جهت پرداخت حقوق پخش تلویزیونی و چندرسانه‌ای تدوین کند. این آئین‌نامه باید ضمن حفظ دسترسی عمومی رایگان به مسابقات، حقوق قانونی باشگاه‌ها را نیز تضمین کند.
همچنین، طبق تبصره دوم، وزارت ورزش و جوانان موظف است حداکثر ظرف سه ماه پس از لازم‌الاجرا شدن قانون، آئین‌نامه‌ای جامع درباره نحوه تأمین، تقسیم و تسهیم منافع مالی و معنوی تهیه کند. تصویب این ماده می‌تواند مسیر درآمدزایی تازه باشگاه‌ها را هموار کرده و زمینه‌ساز تحول در اقتصاد ورزش کشور باشد، هرچند اجرای کامل آن نیازمند تدوین دقیق آئین‌نامه‌ها، تأمین بودجه و همکاری نهادهای مختلف خواهد بود.
انواع مدل‌های حق پخش در فوتبال جهان
در فوتبال حرفه‌ای جهان، حق پخش تلویزیونی یکی از مهم‌ترین منابع درآمدی باشگاه‌ها و لیگ‌هاست. مدل‌های رایج در مدیریت این حق، بسته به ساختار اقتصادی و سیاسی هر کشور، متفاوت‌اند اما همگی بر پایه اصل بهره‌برداری منصفانه و تجاری از محتوای ورزشی بنا شده‌اند:
- مدل متمرکز: در این مدل، سازمان برگزارکننده لیگ (مانند لیگ برتر انگلیس یا بوندس‌لیگا آلمان) حقوق پخش تمامی مسابقات را به‌صورت یکجا به شبکه‌های تلویزیونی یا پلتفرم‌های دیجیتال می‌فروشد. درآمد حاصل سپس بر اساس معیارهایی چون رتبه تیم، تعداد هواداران، تعداد بازی‌های پخش‌شده و سابقه باشگاه بین اعضا تقسیم می‌شود. این مدل باعث افزایش قدرت چانه‌زنی لیگ و کاهش شکاف درآمدی بین باشگاه‌های بزرگ و کوچک می‌شود.
- مدل غیرمتمرکز: در این ساختار، هر باشگاه به‌طور مستقل حق پخش مسابقات خانگی خود را به فروش می‌گذارد. تا سال ۲۰۱۵، لالیگا اسپانیا از این مدل استفاده می‌کرد که منجر به اختلاف شدید درآمدی بین باشگاه‌هایی مانند رئال مادرید و بارسلونا با سایر تیم‌ها شد. این مدل به‌دلیل نابرابری‌های مالی، در بسیاری کشورها کنار گذاشته شده است.
- مدل ترکیبی: برخی کشورها از ترکیبی از دو مدل فوق استفاده می‌کنند؛ مثلاً لیگ فرانسه ممکن است پخش زنده را متمرکز بفروشد اما اجازه دهد باشگاه‌ها خلاصه بازی‌ها یا محتوای پشت‌صحنه را به‌طور مستقل منتشر کنند.
بیشترین درآمدهای حق پخش در فوتبال دنیا
درآمدهای حاصل از حق پخش تلویزیونی نقش کلیدی در جذب بازیکنان، توسعه زیرساخت‌ها و رقابت‌پذیری باشگاه‌ها ایفا می‌کنند. در ادامه به برخی از بالاترین درآمدهای حق پخش در لیگ‌های معتبر جهان اشاره شده است:
| لیگ | درآمد سالانه از حق پخش | بیشترین سهم باشگاه (فصل گذشته) |
|---|---|---|
| لیگ برتر انگلیس | بیش از ۳.۱ میلیارد دلار | منچسترسیتی: حدود ۲۱۰ میلیون دلار |
| لالیگا اسپانیا | حدود ۱.۵ میلیارد دلار | رئال مادرید: نزدیک به ۱۶۰ میلیون دلار |
| بوندس‌لیگا آلمان | حدود ۱.۳ میلیارد دلار | بایرن مونیخ: حدود ۱۲۰ میلیون دلار |
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.