خبر کامل
افزایش سن پذیرش دانشجومعلمان: چالش‌ها و پیامدهای سیاست‌گذاری غیرعلمی
تصمیم اخیر شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر افزایش سقف سنی پذیرش دانشجومعلمان در دانشگاه فرهنگیان از 24 به 30 سال، موجی از واکنش‌های انتقادی را در میان کارشناسان و فعالان حوزه آموزش‌وپرورش به دنبال داشته است. این مصوبه که به درخواست وزارت آموزش‌وپرورش صورت گرفته، از دیدگاه منتقدان، با اصول بنیادین تربیت معلم و اسناد بالادستی همچون سند تحول بنیادین و تأکیدات رهبر انقلاب بر جوان‌گرایی و تربیت معلمان انقلابی در تضاد آشکار است.
اهمیت راهبردی دانشگاه فرهنگیان در نظام آموزشی
ملیحه محمدیان، مسئول معاونت سیاست‌ورزی مرکز بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان، در گفت‌وگو با خبرنگاران، به تشریح ابعاد این تصمیم پرداخت. وی با تأکید بر نقش محوری نظام آموزشی در پیشرفت هر کشور، جایگاه دانشگاه فرهنگیان را در کیفیت‌بخشی به منابع انسانی آموزش‌وپرورش بسیار حیاتی دانست. محمدیان اشاره کرد که سقف سنی ورود به دانشگاه‌های تربیت معلم پیش از این از 22 به 24 سال افزایش یافته بود و اکنون با درخواست وزارت آموزش‌وپرورش و تصویب کمیسیون معین شورای عالی انقلاب فرهنگی در تاریخ 4 شهریور 1404، این سقف به 30 سال رسیده است.
به گفته وی، این تصمیم تحت فشار داوطلبان، پیگیری نمایندگان مجلس و نامه رسمی وزیر آموزش‌وپرورش اتخاذ شده است. محمدیان این موضوع را «نامسئله‌ای» خواند که مسائل اولویت‌دار آموزش‌وپرورش را به حاشیه رانده است.
نقد سیاست‌گذاری غیرعلمی و تحت فشار
محمدیان با انتقاد شدید از شیوه سیاست‌گذاری در این زمینه، تصریح کرد که نکته اصلی، فارغ از محتوای سیاست، الگوی سیاست‌گذاری است. او پرسید که سیاست‌گذار بر اساس چه تحلیل و مسئله‌شناسی به این راه‌حل رسیده است؟
«این شیوه سیاست‌گذاری غیرعلمی و تحت فشار، به جای تصمیم‌گیری بر اساس تحقیقات علمی و آسیب‌شناسی دقیق، نتیجه‌ای جز نامسئله درست کردن و طرف مخالف و موافق ایجاد کردن ندارد.»
وی از موافقان طرح خواست تا به جای کلی‌گویی، ادله کارشناسی خود را به وضوح بیان کنند و سؤالاتی اساسی مطرح کرد:
- اولویت این طرح از کجا آمده است؟
- چه تضمینی است که فشارهای اجتماعی در آینده منجر به درخواست‌های مشابه برای افزایش سن به بالاتر از 30 سال نشوند؟
- آیا این اصرار بر پایه ادله کارشناسی است یا صرفاً یک مواجهه سیاسی با موضوع تربیت معلم؟
پیامدهای منفی افزایش سن بر کیفیت آموزش
مسئول معاونت سیاست‌ورزی مرکز بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان به پیامدهای منفی این تصمیم بر کیفیت آموزش اشاره کرد و گفت: آیا این فشار و همت بالا برای مسائل و مشکلات اصلی و بنیادین تربیت معلم نیز وجود دارد؟ آیا به همین اندازه فشار جدی برای توسعه کمی و کیفی دانشگاه فرهنگیان از قبیل افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان، تقویت نیروی انسانی و هیئت علمی، ارتقای کیفیت برنامه آموزشی، تأمین بودجه کافی و زیرساخت‌ها وجود دارد؟
وی دلایل متعددی را برای رد این طرح برشمرد:
- تضاد با مأموریت استراتژیک تربیت معلم
- سیاست‌گذاری غیرعلمی و تحت فشار
- غفلت از موضوعات کلیدی و نگاه جامع به بهبود نظام جذب و گزینش معلمان
- تنزل جایگاه دانشگاه فرهنگیان از یک محیط هویت‌ساز به بنگاه شغل‌یابی
- افزایش شکاف بین نسلی بین معلم و دانش‌آموز
- کاهش توان و انگیزه یادگیری در سنین بالاتر
- افزایش هزینه آموزش و تربیت معلم
- افزایش احتمال فرسودگی شغلی زودهنگام
- کاهش فرصت برای داوطلبان جوان‌تر
محمدیان تأکید کرد که دانشگاه فرهنگیان یک محیط هویت‌ساز است، نه صرفاً مرجعی برای آموزش مهارت‌های معلم و استخدام. او افزود که با توجه به عدم توسعه کمی و کیفی و زیرساخت‌های دانشگاه، افزایش سن ورود به دانشگاه فرهنگیان راه‌حل رفع کمبود معلم نخواهد بود.
مسیرهای جذب معلم و چالش ماده 28
محمدیان به تأکیدات رهبر انقلاب مبنی بر اینکه تنها مسیر ورود معلم به آموزش‌وپرورش باید از طریق دانشگاه فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی باشد، اشاره کرد. وی اظهار داشت که در حال حاضر، جذب از طریق ماده 28 بسیار بیشتر از دانشگاه فرهنگیان صورت می‌گیرد و این با نگاه به معلمی به عنوان شغل و دانشگاه فرهنگیان به مثابه بنگاه کاریابی در تضاد است.
او افزود که اگر بحران ناترازی منابع انسانی در نظام آموزش‌وپرورش وجود دارد، تصمیمات بدون پشتوانه محکم راه‌حل نخواهد بود، بلکه نیازمند برنامه جامع منابع انسانی هستیم. در شرایط فعلی، حتی با چشم‌پوشی بر درست یا غلط بودن بحث افزایش سقف سنی، زیرساخت مناسبی برای آن وجود ندارد.
زیرساخت و بودجه ناکافی برای اجرای مصوبه
محمدیان با اعلام اینکه لایحه بودجه دانشگاه فرهنگیان امسال 38.2 درصد و بودجه عمومی عمرانی و سرمایه‌ای آن 3.5 درصد افزایش یافته است، این ارقام را ناکافی دانست. وی خاطرنشان کرد که بیشتر بودجه صرف هزینه‌های جاری می‌شود و مقدار بسیار محدودی صرف توسعه زیرساخت‌ها خواهد شد.
جدول زیر وضعیت بودجه دانشگاه فرهنگیان را نشان می‌دهد:
| ردیف | عنوان | درصد افزایش |
|---|---|---|
| 1 | لایحه بودجه دانشگاه فرهنگیان | 38.2% |
| 2 | بودجه عمومی عمرانی و سرمایه‌ای | 3.5% |
سهم بودجه دانشگاه فرهنگیان از بودجه عمومی آموزش‌وپرورش 1.9 درصد و از بودجه عمومی کشور کمتر از 0.1 درصد بوده است. نکته قابل تأمل اینکه 55 درصد از بودجه دانشگاه از درآمدهای اختصاصی (کسورات دانشجویی) تأمین می‌شود که این اتکای بالا به درآمدهای اختصاصی، مخالف رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری است.
محمدیان تأکید کرد که این ارقام و اعتبارات در حالی است که در ماده 92 بند 2 برنامه هفتم پیشرفت، به افزایش سالانه 25 درصدی جذب دانشگاه فرهنگیان در کنار توجه به توسعه زیرساخت و بهبود کیفیت آموزش پرداخته شده است. او نتیجه گرفت که این محدودیت‌های بودجه‌ای مانع جدی بر سر راه تحقق مأموریت‌های دانشگاه فرهنگیان خواهد شد و تأثیر مستقیم بر کاهش کیفیت تربیت معلمان خواهد داشت.
اولویت‌بندی مسائل واقعی آموزش‌وپرورش
در پایان، محمدیان اظهار داشت که به جای توجه به «نامسئله‌هایی» مانند افزایش سقف سنی که در بلندمدت سودی ندارند، باید به مسائل مهمی همچون نظام بودجه‌ریزی آموزش‌وپرورش، توسعه کمی و کیفی دانشگاه فرهنگیان، سند تحول بنیادین، احکام برنامه هفتم پیشرفت، برنامه جامع منابع انسانی، برنامه آموزشی، عدالت آموزشی و تقویت انگیزه جوانان برای ورود به حرفه معلمی پرداخته شود.
او از مسئولان و سیاست‌گذاران خواست تا به جای مواجهه سیاسی و غیرکارشناسی با مسئله تربیت معلم، روی مسئله‌های واقعی بایستند و برای حل آنها هزینه‌های واقعی بپردازند. وی ابراز امیدواری کرد که صدای مسئولین و نمایندگان مجلس که برای نامسئله افزایش سقف سنی بلند است، برای مسئله بودجه آموزش‌وپرورش و چالش‌های جدی دانشگاه فرهنگیان نیز به همین اندازه بلند باشد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
