نمایشگاه «پست‌اوریانتالیسم» حجت شکیبا؛ بازخوانی شرق با نگاهی نو

حجت شکیبا، نقاش برجسته هایپررئالیست متولد ۱۳۲۸ در گرگان، که نامش با آثار ماندگار سینمای ایران گره خورده است، این روزها با برپایی نمایشگاه «پست‌اوریانتالیسم» در نگارخانه ماهر واقع در ایران‌مال، نگاه‌ها را به سوی رویکردی نوین در بازنمایی شرق معطوف کرده است. این نمایشگاه، فرصتی است تا مخاطبان با تلفیق هنر آکادمیک غرب و هویت اصیل شرقی آشنا شوند.

حجت شکیبا؛ هنرمندی در سینما و نقاشی

حجت شکیبا، هنرمندی است که ردپای او در تاریخ سینمای ایران نیز به وضوح دیده می‌شود. او به عنوان نقاش، حضوری ثابت در آثار زنده‌یاد علی حاتمی داشت:

• در فیلم «هزاردستان»، تابلوی شهر قدیم مشهد را خلق کرد.
• برای فیلم «کمال‌الملک»، تمامی تابلوهای کمال‌الملک از جمله تالار آینه را بازسازی کرد.
• در فیلم «دلشدگان»، پرتره‌ای از لیلا حاتمی را به تصویر کشید.

گفته می‌شود که او حتی به جمشید مشایخی برای ایفای نقش کمال‌الملک، فنون نقاشی را آموخته است که نشان از عمق تسلط و تعهد او به هنر دارد.

مفهوم «پست‌اوریانتالیسم» چیست؟

«پست‌اوریانتالیسم» یک جریان هنری پیشرو است که در آن هنرمند شرقی، با بهره‌گیری از زبان تصویری و تکنیک‌های آکادمیک غربی، روایت و تصویر شرق را از زاویه‌ای درون‌زا و هویت‌محور بازآفرینی می‌کند. این رویکرد، واکنشی هوشمندانه به شرق‌شناسی قرن نوزدهم محسوب می‌شود که غالباً با نگاه بیرونی و برداشت‌های خیال‌پردازانه غرب همراه بود. می‌توان پست‌اوریانتالیسم را به مثابه «بازپس‌گیری حق روایت» دانست.

اگر در شرق‌شناسی سنتی، شرق در آینه ذهن غرب دیده می‌شد، در این جریان، شرق با زبانی جهانی و در عین حال اصیل، خود را روایت می‌کند.

ویژگی‌های کلیدی این مکتب هنری:

• هویت‌محوری: تمرکز بر اصالت و هویت شرقی.
• زبان تکنیکی جهانی: استفاده از تکنیک‌های هنری آکادمیک غربی.
• نقد تصویر کلیشه‌ای شرق: به چالش کشیدن برداشت‌های نادرست و کلیشه‌ای.
• ترکیب روایت تاریخی با زیبایی‌شناسی: ادغام تاریخ و هنر در یک بستر واحد.

آثار حجت شکیبا؛ تلفیق شکوه و دقت

حجت شکیبا با تسلط بی‌نظیر بر تاریخ هنر غرب و مهارت‌های آکادمیک، سوژه‌های ایرانی و شرقی را با نورپردازی، پرسپکتیو و ساختار تصویری غربی، اما با مضمون و روح شرقی بازآفرینی می‌کند. آثار او طیف وسیعی از موضوعات را در بر می‌گیرد:

• صحنه‌های تاریخی از دوره‌های هخامنشی، ساسانی و قاجار.
• بازنمایی اسطوره‌ها و روایت‌های ادبی کهن.

این آثار با جزئیاتی مینیاتوری و ترکیبی از شکوه و دقت مثال‌زدنی ارائه شده‌اند که هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند.

نگارخانه ماهر؛ پلی میان هنر معاصر و میراث تاریخی

نگارخانه ماهر، علاوه بر فعالیت‌های نمایشگاهی، بخش موزه‌ای ویژه‌ای را نیز راه‌اندازی کرده است. این بخش، مجموعه‌ای ارزشمند از زیورآلات اقوام ایرانی در دوره قاجار را به نمایش می‌گذارد. این اقدام، پلی میان هنر معاصر و میراث تاریخی ایران ایجاد کرده و تجربه بازدید را برای علاقه‌مندان به هنر و فرهنگ ایرانی کامل‌تر ساخته است.

زمان و مکان نمایشگاه

نمایشگاه «پست‌اوریانتالیسم» حجت شکیبا تا پایان شهریورماه در نگارخانه ماهر واقع در ایران‌مال دایر و پذیرای علاقه‌مندان به هنر است.