محدودیت‌های جدید بانک مرکزی برای دسته‌چک و صدور چک بر اساس سقف اعتبار

محدودیت‌های جدید در تعداد برگه‌های دسته‌چک

آمنه نادعلی‌زاده، مدیر اداره توسعه و تدوین مقررات نظام‌های پرداخت بانک مرکزی، جزئیات این محدودیت‌ها را تشریح کرد:

• اشخاص حقیقی: در سال اول، هر شخص حقیقی با مراجعه به بانک، ۱۰ برگ چک کاغذی و ۱۰ برگ چک الکترونیک دریافت می‌کند. برای دریافت دسته‌چک ۱۰ برگی بعدی در همان سال، لازم است حداقل ۸۰ درصد از برگه‌های قبلی پاس شده یا به بانک برگشت خورده باشند.
• اشخاص حقوقی: در سال اول، اشخاص حقوقی ۲۵ برگ چک کاغذی و ۲۵ برگ چک الکترونیک دریافت خواهند کرد.

این محدودیت‌ها صرفاً برای سال اول اعمال می‌شود و از سال دوم، تعداد برگه‌های دسته‌چک بر اساس کارکرد و سابقه مشتری قابل افزایش خواهد بود. برای اشخاص حقیقی، این تعداد تا حداکثر ۲۵ برگ و برای مشتریان حقوقی، بانک‌ها بر اساس شرایط آنها تصمیم‌گیری خواهند کرد.

نادعلی‌زاده تأکید کرد: «این کنترل کاملاً به صورت سیستمی انجام می‌شود و عامل انسانی از این فرآیند حذف می‌شود.»

سرویس استعلام پیش از تأیید یا رد چک

بانک مرکزی در راستای اجرای ماده ۲۱ مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک، سرویس استعلامی را برای ذینفعان چک فراهم کرده است. این سرویس به مشتریان امکان می‌دهد تا پیش از تأیید چک، اطلاعات مربوط به چک‌های در راه و چک‌های برگشتی صادرکننده را دریافت کرده و سپس در مورد پذیرش یا عدم پذیرش چک تصمیم‌گیری کنند.

بانک‌های ارائه‌دهنده سرویس استعلام

تاکنون ۱۴ بانک و مؤسسه مالی این سرویس را یکپارچه‌سازی و اجرایی کرده‌اند:

• اقتصادنوین
• آینده
• پاسارگاد
• پارسیان
• خاورمیانه
• رفاه
• سامان
• صادرات
• قرض‌الحسنه رسالت
• کارآفرین
• کشاورزی
• گردشگری
• ملت
• مؤسسه ملل

این بانک‌ها از طریق اینترنت بانک یا همراه بانک خود این خدمت را ارائه می‌دهند. همچنین، سرویس استعلام به صورت مجزا نیز در اختیار مشتریان شبکه بانکی قرار دارد.

پذیرش چک‌های الکترونیک

چک‌های الکترونیک در حال حاضر به صورت حضوری و غیرحضوری توسط شبکه بانکی پذیرش می‌شوند. همه بانک‌ها به صورت حضوری چک‌های الکترونیک را پذیرش و واگذاری می‌کنند و در صورت وصول، وجه را به ذینفع تحویل می‌دهند.

بانک‌های ارائه‌دهنده پذیرش غیرحضوری

۱۱ بانک زیر خدمت پذیرش غیرحضوری چک الکترونیک را ارائه می‌دهند:

• اقتصادنوین
• پارسیان
• تجارت
• خاورمیانه
• رفاه
• صادرات
• قرض‌الحسنه مهر ایران
• کارآفرین
• کشاورزی
• ملت
• ملی

سایر بانک‌ها نیز مکلفند به تدریج این خدمت ارزش افزوده را به مشتریان خود ارائه کنند. نکته حائز اهمیت، الزام همه بانک‌ها به وصول چک‌های الکترونیک است.

صدور چک بر اساس سقف اعتبار

زهره پاپی، مدیر اداره سامانه‌های تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی، اعلام کرد که بر اساس شیوه‌نامه سقف اعتبار چک که به زودی ابلاغ خواهد شد، صدور چک توسط افراد محدود به سقف اعتباری آنها خواهد بود. سامانه اجازه ثبت چکی بالاتر از میزان سقف اعتباری صاحب دسته‌چک را نخواهد داد.

نحوه تعیین سقف اعتباری

این شیوه‌نامه که بر اساس ماده ۶ قانون اصلاح قانون صدور چک تدوین شده، به تصویب هیأت عالی رسیده است. سقف اعتباری اشخاص بر اساس شاخص‌های زیر تعیین می‌شود:

• فعالیت گذشته شخص
• چک‌های برگشتی
• چک‌های صادر شده پیشین
• تسهیلات و تعهدات دریافت شده
• ضمانت‌ها
• مالیات پرداختی
• تراکنش‌های مالی

مطابق ماده ۲۱ قانون چک، مبلغ چک صادره نباید از میزان اختلاف سقف اعتباری مشتری و چک‌های تسویه نشده قبلی بیشتر باشد. این اقدام با هدف اعتباربخشی هرچه بیشتر به دسته‌چک و کاهش ریسک‌های مالی صورت می‌گیرد.