موتورسواری بانوان: از مطالبه اجتماعی تا رفع خلاءهای قانونی

در دهه‌های گذشته، رانندگی بانوان با موتورسیکلت متقاضی چندانی نداشت، اما اخیراً این موضوع به یک مطالبه عمومی و اجتماعی تبدیل شده است. سرهنگ عین‌الله جهانی، معاون پیشین پلیس راهور فراجا و حقوقدان، در گفت‌وگو با ایسنا به بررسی ابعاد مختلف این پدیده، از جمله دلایل اقتصادی و ترافیکی، خلاءهای قانونی و راهکارهای حل آن پرداخته است.

چرا بانوان به موتورسواری روی آورده‌اند؟

در سال‌های اخیر، دلایل متعددی باعث شده‌اند که بانوان به رانندگی با موتورسیکلت علاقه‌مند شوند. شرایط اقتصادی دشوار، تهیه خودرو را برای بسیاری از خانم‌ها بسیار سخت کرده است. علاوه بر این، ترافیک سنگین و مسافت‌های طولانی در شهرهای بزرگ، موتورسیکلت را به وسیله‌ای کارآمدتر برای انجام امور روزانه، رفت‌وآمد به محل کار یا خرید تبدیل کرده است. این عوامل باعث شده‌اند که بانوان متقاضی دریافت گواهینامه رانندگی موتورسیکلت باشند.

موتورسیکلت وسیله‌ای ارزان‌تر از خودرو است و هزینه‌های نگهداری آن نیز کمتر است. همچنین فضایی که در معابر، خیابان‌ها و پارکینگ‌ها اشغال می‌کند نیز بسیار کمتر است؛ بر همین اساس نیاز است که استفاده موتورسیکلت برای بانوان همانند سایر وسایل نقلیه، قانونی و عمومی شود.

خلاء قانونی و تفسیر نادرست

سرهنگ جهانی تأکید می‌کند که هیچ قانون یا آئین‌نامه‌ای، چه قبل از انقلاب و چه در حال حاضر، صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان را منع نکرده است. در واقع، در این زمینه یک خلاء قانونی وجود دارد که باید توسط قوه مقننه برطرف شود.

وی به تبصره ماده ۲۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی اشاره می‌کند که بیان می‌دارد: «صدور گواهینامه رانندگی موتورسیکلت برای مردان برعهده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است.» برخی به اشتباه این ماده را به معنای ممنوعیت صدور گواهینامه برای زنان تفسیر می‌کنند، در حالی که از منظر حقوقی، این ماده تنها وظیفه پلیس را در قبال مردان مشخص کرده و در مورد زنان سکوت اختیار کرده است.

لایحه دولت و رفع نگرانی‌ها

بر اساس اخبار منتشر شده، لایحه صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان توسط دولت به مجلس ارسال شده است تا این خلاء قانونی برطرف شود. با این حال، به نظر می‌رسد برخی نمایندگان مجلس درباره رعایت حجاب شرعی بانوان موتورسوار شبهاتی دارند.

سرهنگ جهانی در این باره توضیح می‌دهد که استفاده از کلاه ایمنی، که هم برای مردان و هم برای زنان موتورسوار الزامی است، این نگرانی را برطرف می‌کند. کلاه ایمنی نه تنها جان افراد را حفظ می‌کند، بلکه پوشش لازم برای رعایت حجاب را نیز فراهم می‌آورد.

استفاده از کلاه ایمنی هم جزو قوانین موتورسواری است و هم جان افراد را حفظ می‌کند، همچنین اگر زنان نیز موتورسواری کنند و از کلاه ایمنی استفاده کنند، قطعاً حجابشان نیز رعایت شده و این کلاه، پوشش لازم را دارد.

ضرورت آموزش و اصلاح قانون

معاون پیشین پلیس راهور فراجا تصریح می‌کند که پس از اصلاح قانون، بانوان نیز باید مانند مردان برای دریافت گواهینامه موتورسیکلت، در آموزشگاه‌ها آموزش ببینند، مهارت‌های لازم را کسب کنند و پس از قبولی در آزمون‌ها، گواهینامه دریافت کنند. موتورسواری نیازمند مهارت بالایی است و آموزش دقیق برای جلوگیری از مشکلات ترافیکی و واکنش مناسب در موقعیت‌های خطرناک ضروری است.

زنان، رانندگانی قانونمندتر

نتایج پژوهش‌ها و بررسی آمار تصادفات نشان می‌دهد که خانم‌ها در رانندگی بسیار قانونمندتر و منظم‌تر عمل می‌کنند و سهم کمتری در تصادفات دارند. این ویژگی می‌تواند در رانندگی با موتورسیکلت نیز خود را نشان دهد و به آرامش بیشتر در معابر کمک کند. سرهنگ جهانی ابراز امیدواری کرد که با رانندگی قانونمند بانوان، آرامش به معابر بازگردد، هرچند ممکن است در ابتدا مشکلاتی ایجاد شود که قابل رفع خواهد بود.

مالکیت موتورسیکلت برای بانوان

در پاسخ به این سوال که آیا در حال حاضر به خانم‌ها موتورسیکلت فروخته می‌شود، سرهنگ جهانی تأکید کرد که این حق طبیعی همگان است و بانوان نیز در راستای اصل ۴۶ قانون اساسی می‌توانند مالک موتورسیکلت باشند. پلاک و سند مالکیت صادره از سوی پلیس، که یک سند رسمی است، می‌تواند به نام آنان صادر شود و هیچ مانعی برای این موضوع وجود ندارد.