کاغذ سنگی: راهکاری پایدار برای صنعت چاپ و بسته‌بندی ایران

در نوزدهمین نمایشگاه ایران پلاست، پنل تخصصی «انجمن تولیدکنندگان مستربچ و آمیزه‌های پلیمری ایران» به بررسی عمیق صنعت کاغذ مصنوعی و سنگی پرداخت. سهیل جباری، کارشناس برجسته این حوزه، با تاکید بر اجتناب‌ناپذیری حرکت به سمت صنایع با تکنولوژی بالا و بهره‌وری بیشتر، چشم‌اندازهای جدیدی را برای این صنعت در ایران ترسیم کرد.

کاغذ مصنوعی: نوآوری در برابر سنت

کاغذ مصنوعی، محصولی نوین است که از پلیمرهای مصنوعی یا ترکیبی از پلیمرها و پرکننده‌ها ساخته می‌شود. این نوع کاغذ به منظور جایگزینی کاغذ سنتی در کاربردهایی نظیر چاپ، بسته‌بندی، برچسب‌زنی و اسناد مقاوم طراحی شده است. از ویژگی‌های بارز آن می‌توان به مقاومت بالا در برابر آب، پارگی، مواد شیمیایی و دوام طولانی اشاره کرد.

ذینفعان و محرک‌های رشد صنعت کاغذ سنگی

جباری به تشریح ذینفعان اصلی این صنعت پرداخت که شامل دولت‌ها و نهادهای سیاست‌گذار، واردکنندگان کاغذ سلولزی، تولیدکنندگان داخلی (صنایع پتروشیمی، بسته‌بندی و چاپ)، مصرف‌کنندگان نهایی (ناشران، چاپخانه‌ها، صنایع بسته‌بندی، تبلیغات) و جامعه و محیط زیست می‌شوند.

عوامل متعددی محرک رشد صنعت تولید کاغذهای صنعتی هستند:

• تقاضای فزاینده صنایع مصرف‌کننده: به ویژه صنایع غذایی و آرایشی و بهداشتی برای بهینه‌سازی مواد بسته‌بندی.
• نیاز صنایع چاپ: برای معرفی مواد چاپی جدید، افزایش کیفیت چاپ و کاهش قیمت تمام‌شده.
• فشارها و محدودیت‌های زیست‌محیطی: قوانین و سازمان‌های محیط زیست نقش مهمی ایفا می‌کنند.
• افزایش جمعیت و بهبود سبک زندگی: که به نوبه خود تقاضا برای محصولات با کیفیت‌تر و پایدارتر را افزایش می‌دهد.

مزایای سرمایه‌گذاری در تولید کاغذ سنگی در ایران

سرمایه‌گذاری در تولید کاغذ سنگی در ایران بر سه پایه اصلی استوار است:

1. مزایای زیست‌محیطی: کاهش چشمگیر مصرف منابع طبیعی و آلودگی.
2. مزیت‌های نسبی سرمایه‌گذاری: شامل ذخایر غنی مواد اولیه، تولیدکننده بودن مواد اولیه پلیمری، همسایگی با بیش از ۱۵ کشور برای صادرات، انطباق با اسناد بالادستی و اولویت‌های سرمایه‌گذاری در کشور، شاخص‌های توسعه پایدار و بازار مناسب.
3. حاشیه سود مناسب: تفاوت قابل توجه بین قیمت تمام‌شده محصول و قیمت فروش.

وضعیت کنونی تولید کاغذ سنگی در ایران

آمارها نشان می‌دهد که مجموع ظرفیت فعال تولید کاغذ سنگی در کشور ۶۵,۷۸۰ تن است که تنها ۴ درصد از کل ظرفیت جوازهای صادر شده را تشکیل می‌دهد. در حال حاضر، ۱۵ واحد فعال در ایران در این حوزه مشغول به کار هستند. وزارت صمت تاکنون ۱,۴۸۱,۴۸۰ تن ظرفیت تولید را در قالب ۱۰۳ جواز بهره‌برداری صادر کرده است. بیشترین تعداد واحدهای تولیدی در استان‌های اصفهان، فارس، آذربایجان شرقی و مرکزی قرار دارند.

کاغذ سنگی: ترکیبی از طبیعت و فناوری

کاغذ سنگی از ترکیب ماده معدنی کربنات کلسیم، پلیمر و افزودنی‌های لازم به دست می‌آید. کربنات کلسیم ماده‌ای ارزان و فراوان در طبیعت است. ویژگی‌های منحصر به فرد این کاغذ شامل عمر طولانی، مقاومت در برابر پارگی، عدم جذب آب و روغن و مصرف جوهر کمتر در فرآیند چاپ است که آن را به محصولی ایده‌آل در صنعت چاپ و بسته‌بندی تبدیل می‌کند.

چالش‌های پیش روی صنعت کاغذ مصنوعی

با وجود مزایای فراوان، صنعت تولید کاغذهای مصنوعی با چالش‌هایی نیز روبروست:

• رقابت قیمتی: قیمت کاغذهای مصنوعی همواره با نمونه‌های مشابه کاغذهای سلولزی مقایسه می‌شود.
• هزینه‌های چاپ: امکان تحمیل هزینه‌های بیشتر چاپ روی این نوع محصول.
• وزن محصول: در برخی موارد، وزن این محصولات بیشتر از نمونه‌های سلولزی است.

مقایسه زیست‌محیطی: کاغذ سنگی در برابر کاغذ سلولزی

در این پنل تخصصی، به اهمیت و مزیت نسبی کاغذ سنگی در مقایسه با کاغذ سلولزی نیز پرداخته شد. تولید هر تن کاغذ سلولزی نیازمند از بین بردن ۲۰ درخت و مصرف ۲.۵ تن چوب است. علاوه بر این، تولید همین میزان کاغذ سلولزی:

• مصرف ۲۵,۰۰۰ لیتر آب (۸۰,۰۰۰ لیتر آب تصفیه شده).
• مصرف ۳.۵ تا ۶ مگاوات برق.
• تولید ۱۰۰ کیلوگرم کربن معلق در هوا.
• تولید ۲۰ لیتر پساب شیمیایی (مایعات سمی).
• تولید ۲۵۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرم ضایعات جامد.

این آمارها به وضوح برتری زیست‌محیطی کاغذ سنگی را نشان می‌دهد و لزوم حرکت به سمت این فناوری پایدار را بیش از پیش آشکار می‌سازد.