چین و سامانه دفاع سیارکی: گامی بلند برای حفاظت از زمین در برابر تهدیدهای کیهانی

مراحل عملیاتی سامانه دفاع سیارکی چین

این ماموریت پیچیده در دو مرحله اصلی و با دقت بالا اجرا خواهد شد:

• مرحله اول: شناسایی دقیق
  ابتدا یک کاوشگر شناسایی به فضا پرتاب می‌شود. وظیفه این کاوشگر، ثبت پارامترهای دقیق سیارک هدف از فاصله نزدیک است. این اطلاعات حیاتی برای برنامه‌ریزی دقیق مرحله بعدی ضروری است.
• مرحله دوم: برخورد و انحراف
  پس از جمع‌آوری داده‌ها، فضاپیمای دوم که یک ضربه‌زننده پرسرعت است، به سمت سیارک حرکت کرده و با آن برخورد می‌کند. هدف از این برخورد، تغییر مسیر سیارک و دور کردن آن از مدار زمین است.

تمام این فرایند از طریق یک شبکه یکپارچه زمینی و فضایی تحت نظارت قرار می‌گیرد. دانشمندان قادر خواهند بود تغییرات مدار و ساختار سیارک را با دقت بالا تحلیل کنند تا از موفقیت عملیات اطمینان حاصل شود.

خطرات کیهانی و ضرورت دفاع سیارکی

سیارک‌ها، که اغلب به «فسیل‌های زنده منظومه شمسی» شهرت دارند، بقایای سنگی و فلزی از دوران شکل‌گیری سیارات محسوب می‌شوند. این اجرام آسمانی، با وجود ابعاد بعضاً کوچک خود، در صورت برخورد با زمین می‌توانند فجایع عظیمی را رقم بزنند. جامعه علمی به این باور است که حدود ۶۶ میلیون سال پیش، برخورد یک سیارک ۱۰ کیلومتری باعث انقراض دایناسورها و نابودی ۷۵ درصد از گونه‌های زیستی روی زمین شد.

آمارها نشان می‌دهد که تا مارس ۲۰۲۵، حدود ۳۸ هزار جرم نزدیک به زمین شناسایی شده‌اند، اما تنها اطلاعات یک درصد از آنها به‌طور کامل ثبت شده است. این آمار، عمق تهدید را آشکار می‌سازد. برای مثال، سیارک 2024YR4 که اخیراً کشف شد، با احتمال برخورد ۳.۱ درصدی خود، نگرانی‌های جهانی زیادی را به همراه داشت. به همین دلیل، توسعه سامانه دفاع سیارکی چین و پروژه‌های مشابه، یک ضرورت انکارناپذیر برای بقای بشر است.

چالش‌های فنی و برنامه بلندمدت چین

عملیات انحراف سیارک از نظر فنی فوق‌العاده دشوار است. به گفته پانگ ژیهاو، کارشناس ارشد فضایی، این ماموریت مانند آن است که بخواهید مگسی را از فاصله ده‌ها میلیون کیلومتری با یک گلوله هدف بگیرید. فضاپیمای ضربه‌زننده باید ماه‌ها یا حتی سال‌ها در فضا سفر کند و با خطای حداکثر چند ده متر به جرمی چند صد متری اصابت کند. ماهیت ناشناخته سیارک‌ها نیز چالش دیگری است؛ برخی از آنها توده‌های سنگی سخت و برخی دیگر مجموعه‌ای از سنگریزه‌های سست هستند که پیش‌بینی نتیجه برخورد را دشوار می‌کند.

چین از سال ۲۰۰۶ با برنامه اکتشاف اجرام نزدیک به زمین، فعالیت خود را آغاز کرده و از سال ۲۰۲۱ به طور رسمی طرح دفاع سیارکی را در اسناد راهبردی خود گنجاند. پرتاب موفق کاوشگر تیان‌ون-۲ در مه ۲۰۲۵، که وظیفه نمونه‌برداری از سیارک 2016HO3 را دارد، بخشی از این راهبرد جامع است. علاوه بر این، پروژه چشم مرکب چین با ساخت ۲۵ رادار غول‌پیکر، امکان شناسایی دقیق سیارک‌ها را از میلیون‌ها کیلومتر دورتر فراهم می‌کند. چین تاکید کرده است که آماده همکاری با سایر کشورها برای ایجاد یک شبکه جهانی پایش و مقابله با تهدیدهای آسمانی است.