خبر کامل
«باشو غریبه کوچک»؛ شاهکار بیضایی بهترین فیلم جشنواره ونیز ۲۰۲۵ شد
«باشو غریبه کوچک»: شاهکار بیضایی، درخشش جهانی پس از چهار دهه
فیلم سینمایی «باشو غریبه کوچک»، یکی از ماندگارترین آثار سینمای ایران، اخیراً با نسخه مرمت‌شده خود توانست عنوان بهترین اثر جشنواره ونیز ۲۰۲۵ را از آن خود کند. این موفقیت جهانی، بار دیگر توجه‌ها را به این شاهکار بهرام بیضایی جلب کرده و دلایل ماندگاری و درخشش آن را پس از گذشت چهار دهه، مورد بررسی قرار می‌دهد.
داستان «باشو»: روایتی از جنگ و همبستگی
«باشو غریبه کوچک» سومین ساخته بهرام بیضایی پس از انقلاب اسلامی است که با داستانی عمیق و برگرفته از دل مردم جنگ‌زده، به تصویر کشیده شد. این فیلم، تصویری متفاوت و انسانی از جنگ تحمیلی ارائه می‌دهد که به دلایل نامعلوم، سال‌ها توقیف بود و چرایی آن همچنان برای مخاطبان سوال‌برانگیز است.
داستان فیلم درباره باشو، پسری عرب‌زبان از جنوب ایران است که پس از بمباران شهرش، سوار کامیونی می‌شود که او را به یکی از شهرهای شمالی می‌برد. در آنجا، او سرگردان می‌شود تا اینکه زنی به نام نایی سرپرستی او را بر عهده می‌گیرد. این انتخاب، چالش‌های متفاوتی را برای خانواده نایی به وجود می‌آورد، اما نایی به مرور دنیای باشو را شکل می‌دهد و باشو نیز در زمان بیماری نایی و همسرش، به تکیه‌گاه آنها تبدیل می‌شود.
کارگردانی و صحنه‌پردازی بی‌نظیر
طرح اولیه این فیلم توسط سوسن تسلیمی به بهرام بیضایی ارائه شد. بیضایی با دقت و مهارت بی‌نظیری، از تفاوت‌های ظاهری و زبانی شخصیت‌های نایی و باشو به عنوان بستری برای خلق معانی جدید استفاده می‌کند. او نشان می‌دهد که چگونه انسان‌هایی که زبان یکدیگر را نمی‌فهمند، می‌توانند ورای کلام با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و تصویری متفاوت از آوارگان جنگ را به نمایش بگذارند؛ جایی که نگاه‌ها و حرکات دست، پلی ارتباطی میان آنها می‌شود.
یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های فیلم بیضایی، میزانسن و صحنه‌پردازی آن است. «باشو غریبه کوچک» اثری درباره جنگ است، اما نه یک فیلم جنگی، بلکه اثری ضدجنگ. کارگردان، صحنه‌های جنگ را تنها در چند برش کوتاه از بمباران برای مقدمه به کار می‌گیرد و سپس با فلش‌بک‌هایی به گذشته، جنگ را یادآوری می‌کند. در دقایق میانی، بیضایی با استفاده از صحنه‌ها و فضایی خاص، تنهایی باشو را به مخاطب نشان می‌دهد. با نزدیک شدن داستان به انتها، باشو در کنار سایر بچه‌ها و اهالی روستا دیده می‌شود و کارگردان فضایی متفاوت را به تصویر می‌کشد. دوربین در این اثر نقش مهمی دارد؛ گاهی داستان را از زاویه دید باشو نمایش می‌دهد و گاهی نیز با رها کردن این شخصیت، علاوه بر نقش روایتگری، به یک شاهد نامرئی در روستا تبدیل می‌شود.
روایتی عمیق از جنگ، زندگی و نقش زن
بیضایی در این فیلم، از جنوب به شمال ایران سفر می‌کند تا تأثیرات جنگ را در نقاط مختلف کشور نشان دهد. در این اثر، زن در مرکز قصه قرار دارد و هنرنمایی سوسن تسلیمی، دلیلی بر ماندگاری شخصیت نایی در سینما شده است. بیضایی بدون ارائه تصویری شعارزده، بر نقش محوری نایی در خانواده و روستا تأکید می‌کند؛ زنی که در اوج جنگ و در غیاب همسرش، مسئولیت بزرگ اداره خانواده را بر عهده می‌گیرد و با قدرت از عهده آن برمی‌آید.
در «باشو غریبه کوچک»، نه تنها پسر بچه جنوبی در میان مردم روستایی شمال غریبه است، بلکه نایی نیز به عنوان زنی که در برابر برخی از باورهای سنتی قرار می‌گیرد، بیگانه شمرده می‌شود و به خاطر نگهداری از باشو، از سوی جامعه طرد می‌شود. با این حال، شخصیت نایی نمادی از میهن در ساخته بهرام بیضایی است؛ مادری که بدون تبعیض، همه فرزندانش را در آغوش می‌کشد. در نهایت، داستان، محتوا و مؤلفه‌های ساختاری دست به دست هم داده‌اند تا «باشو غریبه کوچک» به اثری ماندگار در سینمای ایران تبدیل شود و همچنان در سطح جهانی بدرخشد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
