رکود بی‌سابقه در بازار طلا: کاهش تولید و چالش‌های صادرات

بازار طلا در ایران روزهای سختی را پشت سر می‌گذارد. افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها، کاهش قدرت خرید مردم و تغییر الگوی مصرف، طلافروشی‌ها را خلوت‌تر از همیشه کرده است. در این میان، پلتفرم‌های آنلاین خرید و فروش طلا نیز با جذب سرمایه‌های خرد، به رقیبی جدی برای واحدهای سنتی تبدیل شده‌اند.

نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا، جواهر و نقره تهران، در گفت‌وگویی به تشریح وضعیت بحرانی این صنعت پرداخته و از کاهش محسوس تولید، تعدیل نیرو در کارگاه‌ها و رکود عمیق بازار خبر داده است.

نبود آمار رسمی و کاهش تولید

بذرافشان با اشاره به نبود آمارهای دقیق از صنعت طلا، تاکید کرد که هیچ آمار رسمی از میزان تولید مصنوعات طلا در دسترس نیست و اطلاعات موجود بر پایه برآوردهای میدانی و مشاهدات صنفی است. او توضیح داد:

«آمار تولید را نمی‌دانیم و در این زمینه آمار رسمی وجود ندارد. ما صرفاً از شرایط صنف و خبرهایی که می‌آید متوجه می‌شویم وضعیت کلی بازار طلا چگونه است.»

بر اساس همین مشاهدات، از ابتدای سال جاری تاکنون، بین ۱۵ تا ۲۵ درصد کاهش تولید در این صنعت مشاهده شده است. این کاهش تولید به حدی است که کارگاه‌هایی که پیش‌تر ۲۰ کارگر داشتند، اکنون با ۱۰ نفر فعالیت می‌کنند و برخی کارگاه‌های بزرگ‌تر با ۱۰۰ کارگر، حالا تنها ۵۰ تا ۶۰ نفر نیرو دارند.

• کاهش تولید: ۱۵ تا ۲۵ درصد از ابتدای سال.
• تعدیل نیرو: کارگاه‌ها ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش نیرو داشته‌اند.

رکود عمیق و کاهش قدرت خرید

رئیس اتحادیه طلا و جواهر وضعیت بازار را «فقط رکود» توصیف کرد. به گفته او، مغازه‌هایی که قبلاً همیشه مشتری داشتند، امروز شاید روزی چهار مشتری هم نبینند. طلا با قیمت‌های فعلی دیگر مشتری ندارد و به گزینه آخر خانواده‌ها تبدیل شده است، زیرا پس‌اندازی برای خرید آن وجود ندارد.

بذرافشان اظهار داشت: «با این شرایط، افزایش قیمت‌ها و رشد پلتفرم‌های فروش آنلاین، صنف ما در ۲۰ سال گذشته آسیب‌های زیادی دیده است. از فروش آنلاین آب‌شده گرفته تا کاهش قدرت خرید مردم و شرایط معیشتی نابسامان، همه دست به دست هم داده‌اند تا واحدهای صنفی ما تاب‌آوری نداشته باشند.»

او افزود که در یک ماه گذشته، هر گرم طلا یک و نیم میلیون تومان افزایش قیمت داشته که همین عامل قدرت خرید را به شدت پایین آورده است. این وضعیت باعث شده تا خانواده‌ها به جای طلا، به خرید سرویس‌های نقره یا بدل روی آورند.

نقش پلتفرم‌های آنلاین و طلای دست دوم

پلتفرم‌های آنلاین فروش طلا نیز به یکی از عوامل کاهش تولید تبدیل شده‌اند. بذرافشان توضیح داد که حداقل ۱۰ درصد از کاهش تولید طلا به دلیل فعالیت این پلتفرم‌ها است. او افزود:

«دو عامل بزرگ به تولید مصنوعات طلا ضربه زده است؛ یکی فروش طلای دست دوم و دیگری فروش آنلاین پلتفرم‌های طلا. این دو عامل باعث کاهش تقاضا، رکود و در نهایت کاهش تولید طلا شده است.»

در دوران «جنگ ۱۲ روزه»، شکایات متعددی از عملکرد این پلتفرم‌ها و محدودیت‌های واریز وجه ثبت شد، اما رسیدگی و نظارت بر عهده اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی بوده است.

موانع صادراتی و نیاز به حمایت دولت

صنعت طلا و جواهر ایران با وجود ظرفیت‌های بالا برای صادرات، با موانع جدی روبه‌رو است. بذرافشان به ناهماهنگی بین ارگان‌ها، طولانی شدن پروسه دریافت مجوز و محدودیت‌های وزن صادرات اشاره کرد. او با مقایسه وضعیت ایران با کشورهایی مانند ترکیه و امارات، گفت:

«برای نمونه یکی از همکاران ما که در ترکیه فعالیت می‌کند، می‌گوید یک مشاور حقوقی دارد و ظرف ۲۴ ساعت جنس مربوطه به آن سوی دنیا صادر و ظرف ۴۸ ساعت ارز حاصل از آن بازمی‌گردد؛ اما در ایران یک مجوز ساده یک هفته زمان می‌برد.»

این بروکراسی اداری و عدم شفافیت قوانین، بسیاری از فعالان را از صادرات منصرف کرده است. بذرافشان تاکید کرد که صنعت طلا با حدود ۸۰ هزار واحد تولید و توزیع و اشتغال‌زایی برای حدود ۹۰۰ هزار نفر (با احتساب خانواده‌ها)، نیازمند توجه و نگاه کارشناسی‌تری از سوی دولت است تا بتواند به جایگاه شایسته‌تری در اقتصاد کشور دست یابد.

او در پایان ابراز امیدواری کرد که با حمایت‌های دولت، نمایندگان مجلس و مدیریت بانک مرکزی برای کنترل قیمت ارز، شاهد ثبات بیشتری در بازارهای مالی و رونق دوباره صنعت طلا باشیم.