نرخ بهره بین بانکی به بالاترین حد خود در سال‌های اخیر رسید: ۲۳.۹۹ درصد

بازار بین بانکی: سازوکار و اهمیت

بازار بین بانکی، بستری حیاتی برای مبادلات مالی میان بانک‌ها و سایر مؤسسات اعتباری است که نقش کلیدی در اجرای سیاست‌های پولی بانک مرکزی ایفا می‌کند. این بازار با حجم بالای معاملات و عمق قابل توجه، ابزاری مهم برای کاهش اضافه برداشت بانک‌ها، مدیریت نقدینگی، کنترل تورم و ایجاد رشد اقتصادی به شمار می‌رود.

کاربردهای اصلی بازار بین بانکی:

• حمایت از سیاست‌های پولی: این بازار به بانک مرکزی کمک می‌کند تا با تغییر در نرخ سود، اهداف نظارتی و پولی خود را محقق سازد.
• تأمین مالی متقابل: بانک‌ها و مؤسسات اعتباری از طریق این بازار نیازهای مالی کوتاه‌مدت خود را از یکدیگر تأمین می‌کنند.

نرخ سودی که بانک مرکزی به صورت هفتگی اعلام می‌کند، بر اساس میانگین موزون معاملات روزانه در این بازار تعیین می‌شود. بازار بین بانکی در ایران از تیرماه ۱۳۸۷ به طور رسمی آغاز به کار کرده و نظارت کامل و تعیین نرخ سود آن بر عهده بانک مرکزی است که هر پنج‌شنبه نرخ بهره بین بانکی را به صورت رسمی اعلام می‌کند.

نوسانات نرخ بهره بین بانکی در سال جاری

سال جاری شاهد نوسانات متعددی در نرخ بهره بین بانکی بوده است. در ابتدای فروردین‌ماه، این نرخ ۲۳.۹۶ درصد بود که در هفته دوم به ۲۳.۹۵ درصد کاهش یافت و تا پایان هفته سوم ثابت ماند. اما در ادامه، تغییرات قابل توجهی را تجربه کرد:

• افزایش در فروردین و اردیبهشت: در آخرین هفته فروردین به ۲۳.۹۶ درصد و در سوم اردیبهشت با جهشی ۰.۰۲ درصدی به ۲۳.۹۸ درصد رسید.
• کاهش و افزایش در خرداد: پس از سه هفته کاهش متوالی، در پایان هفته اول خرداد به ۲۳.۹۷ درصد افزایش یافت و در هفته‌های دوم و سوم خرداد به ۲۳.۹۸ درصد رسید.
• نوسانات تیر و مرداد: در هفته سوم تیرماه با کاهش قابل توجهی به ۲۳.۶۴ درصد رسید، اما در هفته پس از آن با افزایش ۰.۲۵ درصدی به ۲۳.۸۹ درصد بازگشت. در مردادماه نیز پس از کاهش اولیه به ۲۳.۷۶ درصد، در هفته‌های دوم و سوم به ترتیب به ۲۳.۶۵ و ۲۳.۹۸ درصد افزایش یافت.

در نهایت، با افزایش ۰.۰۱ درصدی در دو هفته متوالی، نرخ بهره بین بانکی به ۲۳.۹۹ درصد رسید که بالاترین نرخ در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. با وجود کاهش ۰.۰۴ درصدی در هفته پس از آن، این نرخ مجدداً به محدوده ۲۳.۹۹ درصد بازگشت و ثابت ماند.

روند بلندمدت نرخ بهره بین بانکی

بررسی روند نرخ بهره بین بانکی نشان می‌دهد که از آذرماه ۱۴۰۳، این نرخ وارد کانال ۲۳.۹ درصد شده و در نزدیکی ۲۴ درصد در نوسان بوده است. اگرچه در دی و بهمن‌ماه سال گذشته به ۲۳.۹۸ درصد رسید، اما هرگز از مرز ۲۴ درصد عبور نکرد.

طبق داده‌های موجود، آخرین بار در تابستان سال ۱۴۰۳ بود که نرخ بهره بین بانکی در کانال ۲۳.۶ درصد تثبیت شده بود و اکنون مجدداً به این کانال بازگشته است.

در پایان هفته جاری، نرخ توافق بازخرید ۲۳ درصد، نرخ اعتبارگیری قاعده‌مند ۲۴ درصد و نرخ سپرده‌گذاری قاعده‌مند ۱۷ درصد اعلام شده است که مشابه سال گذشته ثابت مانده‌اند.

آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد که نرخ بهره بین بانکی در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ در کانال ۲۳ درصد حفظ شده بود. با این حال، سال ۱۴۰۱ شاهد بیشترین تغییرات در این نرخ بود که دامنه‌های ۲۰.۳ تا ۲۳.۱ درصد را تجربه کرد.