کسری بیش از یک میلیون تنی برنج در ایران؛ چالش‌های واردات و تخصیص ارز

کسری برنج در ایران؛ چالش‌های واردات و تنظیم بازار

بازار برنج ایران با کسری قابل توجهی در تولید و چالش‌های جدی در واردات مواجه است. بر اساس آمارهای جدید، مصرف سالانه برنج در کشور حدود ۲.۷ میلیون تن است، در حالی که تولید داخلی بین ۱.۶ تا ۱.۸ میلیون تن برآورد می‌شود. این شکاف بیش از یک میلیون تنی، نیاز به واردات گسترده را ضروری می‌سازد، اما مشکلات ساختاری در مسیر واردات، تنظیم بازار را با دشواری‌های فزاینده‌ای روبرو کرده است.

سهم ۸۰ درصدی هند در واردات برنج ایران

برای پوشش کسری تولید داخلی، سالانه بین ۱ تا ۱.۵ میلیون تن برنج وارد کشور می‌شود. آمار گمرک نشان می‌دهد که بیش از ۸۰ درصد از این واردات از کشور هند و حدود ۱۵ درصد از پاکستان تامین می‌شود. توان تجاری بالای هند، دلیل اصلی سهم عمده این کشور در تامین برنج وارداتی ایران است.

در سال‌های گذشته، برآوردهای نادرستی از میزان تولید برنج در کشور وجود داشت که تا ۲.۷ میلیون تن نیز اعلام می‌شد. این برآوردهای اشتباه، برنامه‌ریزی‌های وزارت جهاد کشاورزی برای تنظیم بازار را از واقعیت‌های موجود دور کرده بود. اگرچه این رویه در سال جاری اصلاح شده است، اما مشکلات در تامین کسری تولید همچنان پابرجا هستند.

بزرگترین چالش: عدم تخصیص به‌موقع ارز

یکی از بزرگترین موانع پیش روی واردکنندگان برنج، عدم تخصیص به‌موقع ارز است. از آبان سال گذشته، بسیاری از شرکت‌ها نتوانسته‌اند ارز تعهد شده خود را دریافت کنند. این تاخیرها نه تنها شرایط را برای ادامه فعالیت واردکنندگان دشوار می‌کند، بلکه جریمه‌هایی معادل ۱۰ درصد ارزش محموله را نیز به آنها تحمیل می‌کند و هزینه‌های تمام شده را افزایش می‌دهد.

علیرضا پرویزی، عضو انجمن واردکنندگان برنج ایران، هشدار داد: «اگر سیاست‌های ارزی و تجاری اصلاح نشود، در سه ماه آینده بسیاری از واردکنندگان از بازار خارج خواهند شد و نتیجه چنین شرایطی می‌تواند منجر به کمبود محصول در بازار و افزایش قیمت مصرف‌کننده شود.»

علاوه بر این، بر اساس ضوابط فعلی، واردکنندگان حتی پس از ورود محصول به بازار، اختیار فروش مستقیم آن را ندارند. تمامی کالاها باید در سامانه‌های دولتی ثبت و از طریق حساب‌های بانکی مشخص جابه‌جا شوند که این فرآیند، زمان‌بر و پرهزینه است و به پیچیدگی‌های موجود در بازار برنج می‌افزاید.