حملات اسرائیل به دوحه: پیچیدگی روابط آمریکا و قطر و تردیدها در خلیج فارس

پیچیدگی روابط آمریکا و قطر پس از حملات اسرائیل

حملات اخیر اسرائیل به دوحه، پایتخت قطر، موجی از نگرانی و تردید را در منطقه خلیج فارس ایجاد کرده و روابط میان قطر و ایالات متحده را به شدت پیچیده ساخته است. این حملات بی‌سابقه به خاک یکی از متحدان کلیدی واشنگتن، سوالاتی جدی را در مورد تعهد آمریکا به نقش دیرینه خود به عنوان ضامن امنیت پادشاهی‌های عربی مطرح کرده است.

«کیمبرلی هالکت»، خبرنگار الجزیره، با اشاره به این وضعیت، تاکید می‌کند که نگرانی اصلی، پیچیدگی فزاینده روابط دو کشور است و هر دو طرف به دنبال راهی برای پیشبرد همزمان مسائل هستند. در همین راستا، ایالات متحده در محکومیت حملات اسرائیل به دیگر اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد پیوست و ۱۵ عضو این شورا بدون هیچ رای مخالف یا ممتنعی، با اجماع آرا حمله اسرائیل را محکوم کردند.

تلاش آمریکا برای توازن و تضمین امنیت

«جرد سوبا» در تحلیل خود برای المانیتور، گزارش داده است که رئیس‌جمهور ایالات متحده پس از حملات هوایی اسرائیل به دوحه، برنامه‌های خود را برای نهایی کردن یک توافق دفاعی دوجانبه با قطر پیش خواهد برد. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که واشنگتن به دنبال ایجاد توازن در خاورمیانه بین متحدان سنتی عرب خود و اسرائیل است.

دوحه از زمان سفر ترامپ در ماه مه، در حال مذاکره با دولت آمریکا برای گسترش «توافق‌نامه اصلی همکاری دفاعی» (DCA) بوده است. قطر قصد دارد در نهایت تضمین‌های قوی برای حفاظت از خود توسط ایالات متحده دریافت کند. این توافق‌نامه که به پس از جنگ اول خلیج فارس بازمی‌گردد، در طول سال‌ها بارها گسترش یافته و شامل دسترسی گسترده‌تر نظامی ایالات متحده، پایگاه‌های بلندمدت و همکاری در ابتکارات مختلف از جمله دفاع هوایی و موشکی پیشرفته می‌شود.

«دنیل شاپیرو»، سفیر سابق ایالات متحده در اسرائیل، اظهار داشت: «این‌طور نیست که آنها بتوانند برای امنیت به شریک دیگری روی آورند.»

تردیدها و خطوط قرمز شکسته شده

با این حال، هنوز مشخص نیست که مقامات نیروی هوایی ایالات متحده در مرکز عملیات هوایی و پدافند هوایی چه نقشی در شناسایی موشک‌های اسرائیلی و ارسال هشدار داشته‌اند. این ابهام، تردیدهایی را در مورد توانایی واشنگتن برای اطمینان از عدم هدف قرار گرفتن مجدد خاک قطر ایجاد می‌کند.

تحلیلگران و مقامات منطقه‌ای معتقدند که هرچند ممکن است اقداماتی انجام گیرد، اما بعید است که این اقدامات نگرانی‌های فزاینده همسایگان قطر در خلیج فارس، به ویژه عربستان سعودی و امارات متحده عربی را کاهش دهد. حمله به یک عضو شورای همکاری خلیج فارس، سابقه‌ای است که رهبران منطقه‌ای آن را تحمل نخواهند کرد.

دریاسالار کوین دونگان (بازنشسته)، فرمانده سابق ناوگان پنجم ایالات متحده در بحرین، تاکید کرد: «این یک خط قرمز در منطقه بود که شکسته شده است.»

چشم‌انداز آینده و گزینه‌های محدود قطر

گزارشگر المانیتور بر این باور است که بعید است قطر تضمین‌های قطعی مبنی بر اینکه ایالات متحده از نظر نظامی به دفاع از آن خواهد پرداخت، به دست آورد. چنین توافقی نیاز به تصویب دو سوم آرا در سنا دارد؛ چشم‌اندازی بعید که حتی عربستان سعودی نیز نتوانست آن را به دست آورد.

با این حال، کارشناسان و مقامات سابق می‌گویند که ادامه اتکا به ایالات متحده یکی از معدود گزینه‌های دوحه است. چین علاقه کمی به تضمین امنیت نشان داده و روسیه نیز به شدت در جنگ اوکراین سرمایه‌گذاری کرده است. حملات اسرائیل به قطر به اعتبار واشنگتن در خلیج فارس ضربه زده است.

شاپیرو در مورد برداشت‌ها در منطقه گفت: «باور اینکه این به نوعی [با ایالات متحده] هماهنگ نشده باشد، یا حداقل از آن اطلاعی وجود داشته باشد، دشوار است.» وی افزود: «اگر به نظر می‌رسد که دولت ترامپ از قطر به عنوان کانال مذاکره خود استفاده می‌کند و در عین حال اجازه ضمنی برای حملات اسرائیل می‌دهد، باید از خود بپرسند که آیا می‌توانند به ایالات متحده اعتماد کنند یا خیر؟»