خبر کامل
«مرد عینکی» و فروش ۱۰۰ میلیاردی: گفت‌وگو با حمزه صالحی، نویسنده فیلم
گفت‌وگو با حمزه صالحی، نویسنده «مرد عینکی»: از ایده تا اکران و استقبال بی‌نظیر
فیلم سینمایی «مرد عینکی» به کارگردانی کریم امینی و تهیه‌کنندگی ابراهیم عامریان و نویسندگی حمزه صالحی، این روزها در سینماهای کشور با استقبال چشمگیری مواجه شده است. این اثر کمدی-اکشن با هنرنمایی بهرام افشاری، تاکنون به فروش خیره‌کننده نزدیک به ۱۰۰ میلیارد تومان دست یافته و به عنوان یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های سال جاری شناخته می‌شود. به بهانه اکران موفق این فیلم، گفت‌وگویی با حمزه صالحی، نویسنده آن، انجام داده‌ایم تا جزئیات بیشتری از روند شکل‌گیری و ساخت این اثر سینمایی را جویا شویم.
ریشه‌های ایده و ساختار «مرد عینکی»
صالحی درباره چگونگی شکل‌گیری ایده اولیه «مرد عینکی» توضیح می‌دهد: «ایده اصلی فیلم که بر پایه دزدی هویت بنا شده، توسط من و همسرم و با الهام از فیلم‌های هالیوودی کشف شد. در ادامه، بهرام افشاری نیز در بخش طراحی قصه به ما پیوست و شاکله اصلی فیلمنامه شکل گرفت. نکته جالب اینجاست که حتی تا روزهای پایانی فیلمبرداری، با مشورت بهرام افشاری، آقای عامریان و کریم امینی، تغییراتی در فیلمنامه اعمال می‌کردیم.»
وی در پاسخ به این سوال که آیا از فیلم خاصی الگو گرفته‌اند، می‌افزاید: «فیلم خاصی به عنوان الهام‌بخش اصلی «مرد عینکی» وجود نداشت. ما فیلمی با عنوان «دزدی هویت» را دیدیم که آن هم یک اثر کمدی بود، اما قصه آن با «مرد عینکی» متفاوت است. من تنها ایده دزدی هویت را از این آثار الهام گرفتم و با توجه به شیوع اخبار کلاهبرداری‌های اینترنتی در زمان نگارش، موضوع را بومی‌سازی کردیم و «مرد عینکی» به این شکل متولد شد. برخلاف «دینامیت» که برگرفته از فیلم «همسایه‌ها» است، «مرد عینکی» ارتباط چندانی با یک فیلم مشخص ندارد و ما صرفاً یک ایده را از هالیوود اقتباس کرده‌ایم.»
ریسک‌پذیری در کمدی و جذب نسل زد
سینمای کمدی ایران در سال‌های اخیر به فرمول‌های مشخصی برای فروش دست یافته است، اما «مرد عینکی» سعی دارد از این جریان غالب فاصله بگیرد. صالحی در این باره می‌گوید: «در این زمینه باید بیش از هر کس از آقای عامریان تشکر کنم که به عنوان تهیه‌کننده، ساخت قصه‌ای را بر عهده گرفت که نمونه‌اش در سینمای ایران وجود ندارد و از این منظر، ریسک بالایی را پذیرفتند. آقای عامریان فردی ریسک‌پذیر و ماجراجو هستند و وقتی با ایده اصلی نزد ایشان رفتیم، استقبال کردند. خودشان هم واقعاً نمی‌دانستند محصول نهایی چه خواهد شد و شنیده‌ام که «مرد عینکی» را سخت‌ترین اثر عامریان فیلم می‌دانند.»
او ادامه می‌دهد: «خوشبختانه، خروجی فیلم با استقبال خوبی روبرو شد و فکر می‌کنم نسل زد که آثار هالیوودی را دنبال می‌کنند و با پلات توئیست آشنا هستند، بیش از دیگر مخاطبان این فیلم را دوست داشته باشند. در سینمای ایران کمتر دیده می‌شود که فیلم در آخر مخاطبش را با یک غافلگیری مواجه کند. در «مرد عینکی» سعی کردیم این ویژگی را حفظ کنیم و به نظرم یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فیلم، همین غافلگیری پایانی است.»
شخصیت «حلیم رایگان» و نسل زد
صالحی درباره ارتباط شخصیت اصلی فیلم با نسل زد توضیح می‌دهد: «شخصیت فیلم ما در ظاهر ژولیده و بدون اعتماد به نفس است، اما در باطن، بین کاراکتر «حلیم رایگان» و نسل زد وجه اشتراکاتی وجود دارد که مهم‌ترین آن، معترض بودن این شخصیت است. ما می‌دانیم واکنش‌های نسل زد به محیط اطرافشان بسیار زیاد است. سعی داشتم این حس به مخاطبان نسل زد منتقل شود که در هر شرایطی یک قهرمان در دل تک‌تک‌شان وجود دارد و منتظر ابراز وجود است. ممکن است محیط اطراف آزاردهنده باشد، شاید خیلی‌ها شما را متوجه نشوند و حتی حس قربانی شدن داشته باشید، اما در دل همه شما یک قهرمان وجود دارد که گویی منتظر بیدار شدن است. نوجوانانی که از سینما بیرون می‌آیند، این حس را خواهند داشت. من در مشاهداتم برداشت کردم که کاراکتر اصلی فیلم بیش از اینکه برای من جذاب باشد، برای جوانان و نوجوانان نسل زد جذاب است و آن‌ها می‌توانند برخی مولفه‌ها در شخصیت خود را در «حلیم رایگان» پیدا کنند.»
انتقاد اجتماعی و دوری از شوخی‌های اینستاگرامی
نویسنده «مرد عینکی» درباره میزان جدیت انتقاد سیاسی و اجتماعی در این فیلم کمدی می‌گوید: «شخصیتی که ما تعریف کردیم، به واسطه چند وجه مختلف، حاوی ویژگی اتکا به نفس است. ما از مطرح کردن کنایه‌های اجتماعی صرف فاصله گرفتیم و اگر بیانیه‌ای مطرح می‌شود، به شکلی ارائه می‌شود که از غر زدن فراتر باشد. در فصل اول قصه، شخصیت اصلی فیلم حتی وجهه قهرمان پیدا می‌کند؛ فردی که نشان می‌دهد اگر به او سیلی بزنند، ایستادگی می‌کند تا حقش را بگیرد.»
او درباره تأثیر فضای مجازی بر شوخی‌های فیلم‌های کمدی می‌افزاید: «صادقانه بگویم، در همه آثاری که در عامریان فیلم تولید کرده‌ایم، به سمت شوخی‌های اینستاگرامی نرفتیم، اما ممکن است در زمان فیلمبرداری، بازیگران به صورت بداهه برخی شوخی‌ها را وارد فیلم کرده باشند. من چنین شوخی‌هایی نمی‌نویسم و آقای عامریان نیز به خلاقیت در ایجاد موقعیت‌های کمدی علاقه دارد. ما سعی می‌کنیم کمدی متناسب با موقعیت قصه توسط خودمان خلق شود.»
صالحی تأکید می‌کند: «حتی ممکن است شوخی‌های داخل فیلم وارد فضای مجازی شود، اما حس همه ما در تولید «مرد عینکی» تأثیرگذاری است و نمی‌خواهیم از بیرون تأثیر بگیریم. تنها تأثیرپذیری ما مربوط به وضعیت اجتماعی، آسیب‌ها و مسائل جامعه است که سعی می‌کنیم در زیرلایه‌های فیلم‌ها داشته باشیم. از «دینامیت» که تلاش برای پذیرفتن نظر مخالف را در خود دارد تا «انفرادی» که در آن افراد قربانی سعی می‌کنند برای زنده ماندن به زندان بروند، ما مسائل اجتماعی را دنبال می‌کنیم. اما از آنجا که وضعیت کشورمان این روزها تلخ و غم‌انگیز است، این نکته را هم در نظر داریم که بیان تلخی‌ها را با خنداندن مخاطبان همراه کنیم تا زهر آنچه مطرح می‌شود را بگیریم. برای همه ما مهم این است که در وهله اول مخاطب بخندد و در وهله دوم، وقتی از سینما بیرون آمد، به موقعیت‌ها هم فکر کند.»
نقش فیلمنامه و عوامل در موفقیت
صالحی درباره میزان بداهه‌پردازی در «مرد عینکی» می‌گوید: «بالای ۹۰ و در برخی فیلم‌هایی که من نوشته‌ام، بالای ۹۵ درصد آنچه بر پرده دیده می‌شود، کاملاً نوشته شده است. من هر سکانس را بالای ۲۰ بار می‌خوانم، همه سکانس‌ها طراحی می‌شوند، دیالوگ‌ها بارها بازنویسی می‌شوند، با بازیگران دورخوانی می‌کنیم و نکاتی که آن‌ها در ذهن دارند را اگر اندازه قصه باشد، وارد قصه می‌کنیم. واقعاً بیش از ۹۰ درصد آنچه در فیلم می‌بینید، در فیلمنامه وجود داشته است.»
او به اهمیت فیلمنامه و عوامل در موفقیت یک اثر اشاره می‌کند: «در ۴ یا ۵ سال اخیر، بالای ۷۰ یا ۸۰ فیلم کمدی در سینماها اکران شده و فقط ۱۲ یا ۱۳ اثر فروش خوبی داشته‌اند و کمتر از ۱۰ اثر به سود رسیده‌اند. فیلم‌هایی که موفق به فروش بالایی بوده‌اند، در واقع توانسته‌اند توقع مردم را از خنداندن برآورده کنند. در بسیاری از فیلم‌هایی که شکست خورده‌اند، بازیگران همان فیلم‌های موفق حضور داشته‌اند. اگر صرفاً حضور بازیگر می‌توانست فیلم را نجات دهد، پس همه فیلم‌های یک بازیگر مطرح باید فروش بالایی داشته باشد، در حالی که می‌بینیم اینگونه نیست. نکته این است که حتی بازیگران نخبه‌ای مثل رضا عطاران، پژمان جمشیدی و بهرام افشاری هم اگر در اثری با فیلمنامه ضعیف حاضر شوند، مثل یک بازیکن فوتبال بی‌نظیر در یک تیم بد، نمی‌توانند فیلم را به تنهایی به موفقیت برسانند. همه چیز برای موفقیت باید کنار هم قرار بگیرد. من بارها شنیده‌ام که گفته می‌شود فلان بازیگر در فلان فیلم بی‌نظیر بود، در حالی که عملکرد موفق این بازیگر باید با همه عواملش قضاوت شود و مطمئناً یک تهیه‌کننده بسیار خوب و یک کارگردان کاربلد در تولید اثر نقش داشته‌اند که در مرحله بعد به نقش توانایی بازیگر می‌رسیم.»
وفاداری به ژانر کمدی-اکشن و احترام به مخاطب
صالحی «مرد عینکی» را یک کمدی-اکشن می‌داند و درباره وفاداری فیلمنامه به قواعد ژانر می‌گوید: «من فکر می‌کنم «مرد عینکی» توانسته تا حد زیادی قواعد ژانر را رعایت کند. مهم‌ترین نکته این است که فیلم به مخاطبش احترام می‌گذارد. وقتی یک کمدی با کیفیت مطلوب نمی‌بینم، احساس می‌کنم تولیدکنندگان اثر به مخاطبش بی‌احترامی کرده، وقتش را تلف و به او ضرر اقتصادی می‌زند، چراکه امروز هزینه سینما رفتن یک خانواده چهار نفره بسیار بالاست و فیلم‌های ضعیف، مخاطبان را از سینما رفتن منصرف می‌کنند.»
او در پایان می‌افزاید: ««مرد عینکی» در قواعد ژانر به مخاطبش احترام می‌گذارد، او را به اندازه کافی می‌خنداند، سرگرمش می‌کند و اکشنی که ارائه می‌دهد، قابل قبول و باورپذیر است. بسیاری از مخاطبان به من گفته‌اند که در ۲۰ دقیقه پایانی، کیفیت صحنه‌های اکشن به قدری بالا بود که گویی یک فیلم هالیوودی می‌بینند؛ البته من چنین ادعایی ندارم، اما به هر حال تلاشمان را کردیم. ما در گرمای بسیار سختی این فیلم را ساختیم و از همه تولیدکنندگان این اثر تشکر می‌کنم. به نظر من در سینمای ما همدلی یک حلقه گمشده است. بسیاری از آثار موفق سینمای ایران به واسطه انرژی خوب و همدلی گروهشان به موفقیت می‌رسند و خوشبختانه این همدلی در تیم تولید «مرد عینکی» و قبل‌تر در فیلم‌های «هفتاد سی»، «فسیل» و... نیز وجود داشت.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.