نقش محوری پزشکی خانواده و چالش‌های اجرای آن در البرز

نقش محوری پزشکی خانواده در ارتقای سلامت جامعه

پزشک خانواده نقشی محوری و چندوجهی در ارتقای سلامت افراد ایفا می‌کند. برخلاف متخصصانی که بر اندام‌ها یا بیماری‌های خاص تمرکز دارند، پزشک خانواده مراقبت‌های جامع، مداوم و یکپارچه‌ای را به افراد در تمام سنین و مراحل زندگی ارائه می‌دهد. این رویکرد، سنگ‌بنای تلاش‌های ارتقای سلامت است و پزشکی خانواده را به خط مقدم ترویج تندرستی تبدیل می‌کند.

با ایجاد روابط پایدار، تأکید بر مداخلات پیشگیرانه، ارائه آموزش‌های ضروری سلامت و هماهنگی مراقبت‌ها در نظام سلامت، پزشک خانواده به پرورش فرهنگ تندرستی در جامعه کمک شایانی می‌کند.

اهداف و چشم‌انداز طرح پزشکی خانواده

طرح پزشکی خانواده به دنبال تحقق پوشش همگانی سلامت از طریق توسعه برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع مبتنی بر مراقبت‌های اولیه سلامت است. در سطح کلان، این طرح اهداف زیر را دنبال می‌کند:

• ارتقای سطح و افزایش مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی به نیازهای سلامت جامعه.
• افزایش دسترسی عادلانه مردم به خدمات سلامت فعال و باکیفیت.
• کارآمد کردن حمایت اجتماعی در حوزه سلامت.

چالش‌های اجرایی برنامه در استان البرز

اجرای برنامه پزشکی خانواده در استان البرز با چالش‌هایی مواجه است که نیازمند توجه ویژه است:

• کمبود اعتبارات: سرانه اعتبارات تخصیصی برنامه نسبت به هزینه‌های انجام‌شده کافی نیست و برای بهبود استانداردها، ارتقای وضعیت فیزیکی و تجهیزات پزشکی نیاز به اعتبارات ویژه وجود دارد.
• کسری پزشک متخصص: توزیع نامتوازن متخصصان در کشور منجر به کسری پزشک در سطح دو و کلینیک‌های تخصصی شده که از دیگر چالش‌های اجرای این طرح است.
• زیرساخت اینترنتی: برای استمرار و گسترش خدمات پزشکی خانواده، تقویت دسترسی و افزایش پهنای باند اینترنت در مراکز روستایی و کوهستانی به منظور بهبود وضعیت تکمیل پرونده الکترونیک سلامت ضروری است.

وضعیت اجرای برنامه در کشور و استان البرز

برنامه پزشکی خانواده از سال ۱۳۸۴ در کشور به اجرا درآمده و جمعیت هدف آن شامل روستاییان، عشایر و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر است. در استان البرز، جمعیت هدف این طرح بیش از ۲۷۰ هزار نفر برآورد شده است.

فعالیت مراکز در البرز

در استان البرز، هشت شبکه و مرکز بهداشت و ۳۱ مرکز مجری برنامه پزشکی خانواده و بیمه روستایی فعال هستند. در شهر کرج، هفت مرکز خدمات جامع سلامت، یک پایگاه سلامت روستایی و دو خانه بهداشت برای ۳۲ هزار نفر از واجدین شرایط جامعه هدف، مجری طرح پزشکی خانواده هستند.

این طرح همچنین در شهرستان‌های فردیس، ساوجبلاغ، نظرآباد، چهارباغ، اشتهارد و طالقان نیز با توجه به جمعیت مخاطب تعریف و فعال است. خدمات این طرح با استقرار تیمی شامل پزشک، ماما، دندان‌پزشک، روان‌شناس و کارشناس تغذیه در مراکز خدمات جامع سلامت به جامعه هدف ارائه می‌شود.