سوءاستفاده از مستمری بازنشستگی؛ تهدیدی جدی برای صندوق‌های کشور

افزایش طلاق‌های صوری و کلاهبرداری‌های پنهان

آمارها نشان می‌دهد که در هشت سال اخیر، بیش از ۱۳۰۰ مورد طلاق صوری با هدف بهره‌مندی از مستمری همسر سابق یا پدر متوفی ثبت و کشف شده است. این رقم تنها بخش کوچکی از واقعیت رفتارهای سوداگرانه است که به دلیل ضعف قوانین و مشکلات اقتصادی جامعه، زنان را به چنین اقداماتی ترغیب می‌کند و حتی به افزایش آمار طلاق در کشور دامن زده است.

«عده‌ای از دختران مجرد و زنان مطلقه اسناد ازدواج موقت یا دائم خود را ثبت نمی‌کنند تا همچنان بتوانند از مستمری بازنشستگی پدر متوفی یا همسر سابق خود بهره‌مند شوند.»

علاوه بر این، برخی آقایان نیز با طلاق رجعی همسر خود و ادامه زندگی مشترک بدون ثبت جدایی واقعی، از این منبع درآمد سوءاستفاده می‌کنند. شکل دیگری از این کلاهبرداری شامل دختران مجردی است که با وجود اشتغال خانگی و کسب درآمد ثبت نشده، سال‌هاست از مستمری بازنشستگی پدر متوفی خود بهره می‌برند.

فشار بر صندوق‌های بازنشستگی و تبعات آن

کارشناسان تخمین می‌زنند که چنین اقداماتی در پنج سال گذشته بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته و صندوق‌های بازنشستگی را تحت فشار شدیدی قرار داده است. این فشار، مقاومت صندوق‌ها در برابر ارائه خدمات حمایتی از زنان مجرد را افزایش داده و هرگونه کاهش خدمات در آینده، اجحاف در حق نیازمندان واقعی خواهد بود.

آمار مستمری‌بگیران تبعی

آمار رسمی وضعیت نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد:

• از میان ۴ میلیون و ۹۸۵ هزار بازنشسته، از کارافتاده یا فوت شده وابسته به صندوق تأمین اجتماعی، بالغ بر ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر به صورت تبعی از مستمری ماهانه استفاده می‌کنند.
• این رقم در صندوق بازنشستگی کشوری نیز به حدود ۱.۵ میلیون نفر می‌رسد.

مجموع پرداختی ماهانه هر دو صندوق به این افراد، بیش از ۳۵ درصد از کل هزینه‌های ماهانه آنها را شامل می‌شود که بار مالی سنگینی را بر دوش این نهادها تحمیل می‌کند.

ضرورت اصلاح قوانین برای جلوگیری از ورشکستگی

برآوردهای کارشناسی حاکی از آن است که بین ۲۰ تا ۳۰ درصد از این مستمری‌بگیران تبعی، هر ساله از شمول مقررات حمایتی صندوق‌های بازنشستگی خارج می‌شوند، اما کمتر از ۱۰ درصد آنها حاضر به اعلام منابع درآمدی جدید خود و دست کشیدن از منافع مالی هستند.

اگر قوانین جاری کشور در آینده چارچوب‌های دقیق‌تر و سختگیرانه‌تری برای حمایت از آتیه زنان مجرد غیرشاغل اعمال نکنند، شاهد رشد فزاینده هزینه‌های صندوق‌های بازنشستگی و تسریع در ورشکستگی آنها خواهیم بود. این سرنوشت، به هیچ وجه به نفع عموم مستمری‌بگیران نخواهد بود و نیازمند بازنگری فوری در سیاست‌ها و قوانین است.