خبر کامل
توافق قاهره: گامی مهم در همکاری هسته‌ای ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
در یک تحول دیپلماتیک مهم، «سیدعباس عراقچی»، وزیر خارجه ایران، و «رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در تاریخ ۱۸ شهریور ماه در قاهره، پایتخت مصر، سند جدیدی را امضا کردند. این سند شامل شیوه‌نامه جدید همکاری‌های فنی تهران با نهاد هسته‌ای بین‌المللی است که به «توافق قاهره» شهرت یافته است. این تفاهم، سازوکاری عملی برای همکاری در شرایط استثنایی ناشی از حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران و تهدیدهای مستمر برای از سرگیری این حملات را فراهم می‌آورد.
در همین راستا، گفت‌وگویی با «حسین عادلی»، سیاست‌مدار، اقتصاددان و دیپلمات برجسته ایرانی که سابقه سفارت در کانادا، ژاپن و بریتانیا و ریاست کل بانک مرکزی ایران را در کارنامه دارد، انجام شده است. این گفتگو به بررسی معنای سیاسی توافق قاهره، افق‌های پیش روی اجرای آن و الزامات داخلی برای بهره‌برداری حداکثری از این تفاهم می‌پردازد.
ضرورت توافق با آژانس: جلوگیری از فضاسازی‌های منفی
حسین عادلی در پاسخ به این سوال که چه عواملی منجر به توافق ایران و آژانس در قاهره شد، اظهار داشت: «توافق قاهره بسیار به‌جا و به‌موقع صورت گرفت. اینکه چرا باید با آژانس توافق می‌کردیم، سوالی است که باید مانند هر اقدام سیاست خارجی با معیار منافع ملی سنجیده شود. توافق با آژانس، به دلیل تعهد ما به معاهده «ان‌پی‌تی»، امری ضروری است. عدم انجام آن، با توجه به جوسازی‌ها و تبلیغات مسمومی که علیه کشورمان در مورد پرونده هسته‌ای وجود دارد، به زیان کشور است.»
وی افزود: «همکاری با آژانس یک انتخاب نیست، بلکه درایت و تدبیر موافق منافع ملی است. همزمان، وزیر امور خارجه به صراحت گفته‌اند که اساساً همکاری با آژانس بر اساس تصمیمات شورای عالی امنیت ملی انجام می‌شود. بنابراین، تصور می‌کنم وزارت خارجه به وظیفه خود در این مورد عمل کرده است.»
عادلی همچنین به مکان امضای توافق اشاره کرد و گفت: «انجام این توافق در قاهره، اقدامی بسیار مبتکرانه و مثبت از طرف وزارت خارجه است که در این شرایط منطقه‌ای توانسته است با یکی از تأثیرگذارترین کشورهای خاورمیانه، روابط خود را عملاً چنان ارتقاء دهد که این کار در قاهره صورت گیرد.»
نقش توافق قاهره در مکانیزم اسنپ‌بک و قطعنامه ۲۲۳۱
در خصوص اهمیت این توافق در بازه زمانی باقی‌مانده تا فعال‌سازی احتمالی «مکانیزم اسنپ‌بک» و تأثیر آن بر تمدید قطعنامه ۲۲۳۱، عادلی توضیح داد: «توافق با آژانس برای از سرگیری همکاری امری بود که دیر یا زود باید انجام می‌شد. ممکن بود این توافق دیر هنگام صورت می‌گرفت، مثلاً زمانی که اسنپ‌بک عملاً فعال شده است. اما به گمان من، زمان‌بندی این توافق به گونه‌ای مدیریت شد که در عین حال که فی‌نفسه امری مثبت و کمک‌کننده به پرونده هسته‌ای ایران است، می‌تواند مورد توجه واقع شده و به جلوگیری یا تمدید مهلت «اسنپ‌بک» نیز کمک کند.»
وی ادامه داد: «زیرا اگر چنین توافقی صورت نمی‌گرفت و اسنپ‌بک اتفاق می‌افتاد، مردم همه تقصیرها را به گردن بی‌عملی یا اقدام دیر هنگام وزارت خارجه می‌انداختند، ولی الان توپ در زمین اروپایی‌ها است و آنان هستند که باید تصمیم بگیرند. البته بنده هم با وزیر امور خارجه کاملاً هم‌نظرم که اروپایی‌ها به دلیل تخلفی که از تعهدات خود در برجام داشته‌اند، اصولاً حق این کار را ندارند، ولی واقعیت این است که این حقوق گاهی نمی‌تواند مانعی برای تصمیم‌گیری‌های منفی علیه کشورمان بشود.»
ملاحظات امنیتی: معیار اصلی بازرسی‌های آژانس
در مورد چالش‌های اجرای این توافق با توجه به فضای بی‌اعتمادی، به‌ویژه پس از حملات اخیر، عادلی بیان کرد: «تا جایی که ما متوجه شدیم، این توافق شیوه‌نامه جدیدی برای همکاری دو طرف است. زیرا شرایط قبلی با تجاوزات غیرقانونی اخیر به کلی تغییر یافته است و لذا باید با شیوه جدیدی صورت گیرد.»
وی افزود: «به نظر می‌رسد آنچه در این شیوه جدید است، این است که برای بازدیدها باید شورای عالی امنیت ملی تصمیم‌گیری کند. یعنی با توجه به بی‌اعتمادی که برای ایران به وجود آمده، از این پس ملاحظات امنیتی مهمترین معیار برای بازدیدها خواهد بود و این امری بسیار معقول است. در واقع، این نکته برای طرف مقابل بیشتر چالش ایجاد می‌کند، زیرا اقدامات آن باید با ملاحظات امنیتی ایران هماهنگ باشد.»
لزوم پرهیز از هیجان‌زدگی در سیاست خارجی
در خصوص واکنش‌های داخلی به این توافق و لزوم برخوردی عاقلانه، عادلی تأکید کرد: «دشمنان ایران همواره درصدد هستند که اقداماتشان با پاسخ‌های هیجانی و غیرمعقول از طرف ایران روبه‌رو شود تا بتوانند استدلال خود را در محیط بین‌المللی علیه کشورمان ثابت کنند. لذا ما در این شرایط همواره باید با در نظر گرفتن منافع ملی از هرگونه هیجان‌زدگی و احساسات و شعارزدگی کاملاً پرهیز کنیم تا بتوانیم کشورهای دیگر از جمله همسایگان و حتی قدرت‌های موازنه‌گر بین‌المللی را با خود همراه کنیم.»
وی به پیامدهای خروج از ان‌پی‌تی اشاره کرد و گفت: «عدم همکاری با آژانس زمانی میسر است که ایران از آژانس خارج شود. خوب، اولاً تصور می‌کنید خروج از ان‌پی‌تی از طرف ما با همدلی جامعه جهانی از جمله کشورهای دوست ما، از جمله کشورهای همسایه، روسیه و چین مواجه می‌شود؟ پاسخ حتماً منفی است.»
عادلی هشدار داد: «خروج ما از ان‌پی‌تی نه فقط کشورهای همسایه، بلکه چین و روسیه را هم علیه اقدام ما بسیج می‌کند. در صورت خروج ما از ان‌پی‌تی، ممکن است شورای امنیت قطعنامه‌ای صادر کند که همه ۵ کشور دارنده حق وتو، از جمله چین و روسیه، به آن رأی مثبت بدهند و در آن قطعنامه ما را ملزم به همکاری با آژانس بکنند.»
وی با یادآوری گذشته افزود: «مگر یادمان رفته که در تصویب شش قطعنامه در بین سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۱، همه این کشورها به اتفاق در برابر غنی‌سازی ایران موضع‌گیری تند و سختی کرده بودند؟ آیا آن شش قطعنامه برای ما نمی‌تواند درس باشد؟»
در پایان، عادلی ابراز امیدواری کرد: «بنابراین، تصور من این است که مراجع تصمیم‌گیری با در نظر گرفتن منافع ملی کشور، به‌ویژه در این مقطع و به دور از احساسات و هیجان‌زدگی، تصمیمات عقلایی خواهند گرفت. مردم از شعارهای تند و احساساتی در سیاست خارجی حمایت نمی‌کنند و خاطره‌های بد از آن‌ها دارند.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
