بررسی چالش‌ها و راهکارهای تأمین کالابرگ الکترونیکی در مجلس و دیدگاه کارشناسان

تعهدات قانونی و منابع مالی کالابرگ الکترونیکی

شاهرخ رامین با اشاره به قوانین موجود، از جمله قانون جامع تأمین اجتماعی و ماده ۳۱، تأکید کرد که دولت‌ها موظف به پرداخت یارانه به طبقات کمتر برخوردار و کاهش فاصله طبقاتی هستند. این تعهد در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ نیز تصریح شده است. وی سه منبع اصلی برای تأمین اعتبار کالابرگ الکترونیکی را برشمرد:

• حذف یارانه سه دهک بالای جامعه: دهک‌های هشتم، نهم و دهم، در مقابل هفت دهک دیگر که همچنان یارانه دریافت می‌کنند.
• بخشی از ماده ۴۵ قانون مالیات بر ارزش افزوده.
• بند «چ» ماده ۵ قانون برنامه: دولت مکلف است سالانه تا سقف ۱۱ میلیارد یورو برای واردات کالاهای اساسی و نهاده‌ها اختصاص دهد. این مبلغ برای تأمین ۱۱ قلم کالای غذایی مورد نیاز جهت فراهم آوردن ۲۳۵۰ کیلوکالری روزانه برای هر فرد در نظر گرفته شده است. منابع ریالی حاصل از فروش این ارز، اجرای طرح کالابرگ را تأمین می‌کند.

رامین گلایه کرد که با وجود انتظار برای اعلام ماهانه یک مرحله کالابرگ، در ماه ششم سال تنها چهار مرحله اعلام شده است که علت آن را وصول تدریجی درآمدها دانست. وی همچنین به اجازه مقام معظم رهبری برای برداشت یک میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی در مراحل اولیه اشاره کرد که برای تأمین دو مرحله نخست کالابرگ استفاده شد.

حذف یارانه پردرآمدها و عدم اعتراض

نماینده مجلس به موضوع حذف یارانه پردرآمدها پرداخت و اظهار داشت که از مجموع ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر جمعیت دهک دهم، ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر پیش‌تر به صورت داوطلبانه یا با شناسایی حذف شده بودند. تنها ۳ میلیون نفر باقی‌مانده در قدم اول این طرح حذف شدند. نکته قابل توجه این است که این اقدام با رضایت عمومی همراه بود، زیرا مشمولان می‌دانستند منابع حاصل به دهک‌های نیازمند جامعه اختصاص می‌یابد و به جیب شخصی کسی نمی‌رود.

نارضایتی مجلس از عملکرد دولت در گزارش‌دهی

رامین با تأکید بر وظیفه قانونی دولت برای ارائه گزارش سه‌ماهه در مورد عملکرد کالابرگ، از سازمان برنامه و بودجه به دلیل اشکالات در تأمین منابع و نحوه اجرا گلایه کرد. وی افزود که با توجه به شرایط تورمی و فشار بی‌سابقه بر سه دهک پایین جامعه، این طرح باید در اولویت جدی دولت قرار می‌گرفت و عدم تحقق کامل آن، نمره مطلوبی از نگاه مجلس به عملکرد دولت نمی‌دهد.

«باید به شکلی عمل شود که اثر تورم از روی رژیم غذایی مردم و تأمین کالری بدن آن‌ها برداشته شود. به عبارت دیگر، هر اندازه که قیمت‌ها افزایش می‌یابد، باید به‌صورت کالابرگ این افزایش جبران گردد.»

وی همچنین به بار مالی سنگین دولت اشاره کرد که سالانه ۳۲۰ همت یارانه نقدی مستقیم، ۲۵ همت یارانه نان، و یارانه‌های دارو، مسکن و سایر حمایت‌ها را شامل می‌شود.

خط فقر شدید غذایی و اولویت‌های حمایتی

علیرضا عسگریان، معاون سابق وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، به بررسی خط فقر شدید غذایی پرداخت. وی آمارهای خود را بر اساس داده‌های سال ۱۴۰۱ و مبنای برنامه‌ریزی برای سال ۱۴۰۳ ارائه داد:

• مبنای ۲۱۰۰ کیلوکالری (استاندارد بین‌المللی): خط ریالی فقر شدید غذایی حدود ۱ میلیون و ۲۳۰ هزار تومان به ازای هر نفر در ماه محاسبه شده و حدود ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر زیر این خط قرار دارند.
• مبنای ۲۳۵۰ کیلوکالری (متناسب با نیاز واقعی تغذیه‌ای وزارت بهداشت): خط ریالی فقر شدید غذایی حدود ۱ میلیون و ۴۴۰ هزار تومان به ازای هر نفر در ماه برآورد شده و جمعیتی نزدیک به ۷ میلیون نفر (معادل یک دهک کامل) زیر این خط قرار می‌گیرند.

عسگریان تأکید کرد که این آمار نشان‌دهنده نیاز فوری بخش قابل توجهی از جامعه به حمایت‌های غذایی است و برنامه‌ریزی‌های حمایتی باید در اولویت دولت قرار گیرد.

دولت مشکل منابع ندارد: دیدگاه کارشناس اقتصادی

عسگریان با رد ادعای کمبود منابع، اظهار داشت که اگر مبنای کالابرگ سالانه و نرخ دلار ثابت در نظر گرفته شود، رقمی حدود ۳ میلیارد دلار صرفاً بر اساس پرداخت‌های ارزی و مجوز مجلس به دست می‌آید. وی افزود که ۱۱ میلیارد یورو (معادل ۱۳ میلیارد دلار) پیش‌بینی‌شده، تقریباً یک‌سوم نیاز را تأمین خواهد کرد.

«اگر همه منابع پیش‌بینی‌شده محقق شود، ما تقریباً ۶۰ هزار میلیارد دلار از این محل و سایر منابع خواهیم داشت. حتی اگر این مبلغ تماماً محقق نشود، باز هم امکان اجرای طرح وجود دارد.»

وی اولویت نخست را حمایت از کودکان و مادران دانست و تأکید کرد که از مجموع ۶۰ هزار میلیارد دلار و ۱۳ میلیارد دلار ارزی که به دولت فرصت داده شده، اختصاص ۳ یا ۴ میلیارد دلار برای این هدف بسیار آسان و قابل انجام است. بنابراین، امکان‌پذیری اجرای طرح کالابرگ، حتی در شرایط فشار اقتصادی و ناترازی‌های موجود، قطعی است.