افزایش نظارت بر بازار مکمل‌های سوخت و مقابله با فروش اجباری

بازار مکمل‌های سوخت در ایران با چالش‌های جدی مواجه است؛ از یک سو محصولات تقلبی و بدون مجوز به وفور یافت می‌شوند و از سوی دیگر، برخی جایگاه‌داران اقدام به فروش اجباری این مکمل‌ها به مشتریان می‌کنند. این وضعیت نه تنها به مصرف‌کنندگان آسیب می‌رساند، بلکه سلامت خودروها را نیز به خطر می‌اندازد.

مکمل‌های تقلبی؛ تهدیدی برای خودرو و جیب رانندگان

بخشی از مکمل‌های سوخت موجود در بازار به صورت قانونی وارد کشور شده و در جایگاه‌ها یا فروشگاه‌ها عرضه می‌شوند. اما متأسفانه، بخش قابل توجهی از این محصولات بدون مجوز و از مسیرهای غیررسمی توزیع می‌گردند. این مکمل‌های تقلبی معمولاً با بسته‌بندی‌های مشابه نمونه‌های اصلی و با قیمتی بالاتر به فروش می‌رسند، در حالی که مصرف‌کننده از کیفیت واقعی و تأثیرات مخرب آن‌ها بی‌خبر است.

کارشناسان خودرو هشدار می‌دهند که استفاده از مکمل‌های سوخت تقلبی می‌تواند منجر به کاهش عملکرد موتور، افزایش مصرف سوخت و تحمیل هزینه‌های جانبی سنگین به رانندگان شود.

مشاهدات میدانی حاکی از آن است که برخی از پرسنل جایگاه‌ها، به دلیل کسب سود بیشتر، مکمل‌های غیرمجاز را به مشتریان عرضه می‌کنند. این در حالی است که نظارت دقیق و کامل بر این بخش هنوز به طور کامل اعمال نشده است.

تخلفات رایج در عرضه مکمل‌ها

• عدم رعایت استانداردها: مکمل‌ها باید مطابق با استانداردهای ملی و بین‌المللی تولید و بسته‌بندی شوند، اما گاهی در پمپ‌بنزین‌ها، محصولاتی بدون مشخصات فنی یا با برچسب‌های جعلی عرضه می‌شوند.
• قیمت‌گذاری غیرمتعارف: در برخی جایگاه‌ها، مکمل‌ها با قیمت‌های بسیار بالا به فروش می‌رسند یا مصرف‌کننده مجبور به خرید بیش از نیاز خود می‌شود.
• فروش اجباری و ادعاهای دروغین: برخی پرسنل جایگاه‌ها با ادعای الزامی بودن مصرف مکمل یا ارائه مزایای غیرواقعی برای موتور خودرو، مشتریان را به خرید ترغیب می‌کنند، در حالی که استفاده از آن در بسیاری از خودروها ضروری نیست.

خلاء نظارت و سردرگمی مصرف‌کننده

رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاه‌داران، در این باره توضیح می‌دهد که مشکل اصلی زمانی بروز می‌کند که ورود کالا مجاز است، اما عرضه آن غیرمجاز اعلام می‌شود. این تناقض باعث سردرگمی مصرف‌کنندگان و ایجاد زمینه برای سوءاستفاده سودجویان شده است.

او تأکید می‌کند که یا باید ورود این محصولات به کشور به طور کامل ممنوع شود، یا در صورت ورود رسمی، نظارت و ساماندهی عرضه بر عهده نهادهای مسئول مانند سازمان استاندارد و سازمان حمایت مصرف‌کنندگان قرار گیرد. پیشنهاد مشخص این است که سازمان استاندارد با بررسی‌های لازم، برای این مکمل‌ها استاندارد تعیین کند تا مصرف‌کنندگان از کیفیت محصول خریداری شده اطمینان حاصل کنند.

آمار فروش اجباری و اقدامات نظارتی

بر اساس آمار، بیشترین موارد فروش اجباری مکمل‌ها در شهر تهران اتفاق می‌افتد و حدود ۷۵ درصد از این تخلفات در پایتخت و تنها ۲۵ درصد در سایر نقاط کشور مشاهده می‌شود.

در ماه‌های اخیر، اقداماتی برای کاهش فروش اجباری مکمل‌ها صورت گرفته که تا حدی مؤثر بوده و حجم تخلفات را کاهش داده است، اما همچنان نیاز به برخورد و پیگیری جدی وجود دارد.

نقش مردم در نظارت و برخورد با متخلفان

مهم‌ترین بخش نظارت، همکاری مردم است. اگر مشتری با تحمیل خرید اجباری مکمل مواجه شد، می‌تواند از پرداخت وجه خودداری کرده و موضوع را به پلیس ۱۱۰ گزارش دهد. در این صورت، خودرو متوقف شده و مشخصات فرد متخلف در گزارش پلیس ثبت خواهد شد.

در گذشته، صرفاً مالک جایگاه به تعزیرات معرفی می‌شد که این امر حاشیه امنی برای فرد متخلف ایجاد می‌کرد. اما اکنون با هماهنگی‌های لازم، فردی که در جایگاه اقدام به فروش اجباری می‌کند، به طور مستقیم به تعزیرات معرفی می‌شود. این روند از چند ماه پیش آغاز شده و شدت بیشتری خواهد گرفت تا با برخورد مستقیم با متخلفان، میزان تخلفات کاهش یافته و اعتماد مردم به خدمات این بخش تقویت شود.