ناترازی برق در ایران؛ از غفلت در تولید تا نقش ماینرها و وسایل سرمایشی

یوسف صادقی، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق قم، با اشاره به وضعیت بحرانی مصرف انرژی در کشور، تأکید کرد که غفلت‌های گذشته در بهینه‌سازی مصرف و سرمایه‌گذاری ناکافی در تولید، به‌ویژه در حوزه انرژی‌های خورشیدی، منجر به ناترازی شدید برق و افزایش مصرف فراتر از ظرفیت تولید شده است. این وضعیت، ضرورت توجه جدی به مدیریت مصرف و توسعه پایدار منابع انرژی را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

رشد نامتعارف مصرف برق و عوامل مؤثر

صادقی با بیان اینکه هر سال شاهد رشد فزاینده مصرف برق در کشور هستیم، اظهار داشت: سال گذشته این رشد در سطح کشور ۹ درصد و در استان قم بیش از ۹ درصد بوده است. این در حالی است که رشد طبیعی سالیانه مصرف برق ۱.۵ درصد و رشد بالای ۴.۵ درصد غیرمتعارف تلقی می‌شود. بنابراین، رشد ۹ درصدی در قم بسیار نامتعارف است که بخش قابل توجهی از آن ناشی از فعالیت مراکز استخراج رمزارز (ماینرها) است.

• رشد مصرف کشوری: ۹ درصد
• رشد مصرف در قم: بیش از ۹ درصد
• رشد طبیعی سالیانه: ۱.۵ درصد
• رشد غیرمتعارف: بالای ۴.۵ درصد

چالش‌های تولید و کاهش ظرفیت نیروگاه‌ها

مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق قم به کاهش تولید نیروگاه‌های برق‌آبی به دلیل خشکسالی‌های اخیر اشاره کرد و گفت: حدود ۴۰۰۰ مگاوات از ظرفیت این نیروگاه‌ها از مدار خارج شده است. وی افزود که هیچ کشوری نمی‌تواند در یک سال ۷۰۰۰ مگاوات به ظرفیت تولید برق خود بیفزاید، که این امر نشان‌دهنده اهمیت سرمایه‌گذاری بلندمدت و پایدار در این بخش است.

سرمایه‌گذاری در بخش تولید باید با رویکردی عاقلانه انجام شود. در مقابل، می‌توانیم با مدیریت مصرف از تحمیل هزینه‌های سنگین به سرمایه‌های مردم جلوگیری کنیم.

نقش ماینرها و وسایل سرمایشی در ناترازی برق

صادقی تأکید کرد که در فصل تابستان، ۳۵ هزار مگاوات بار اضافی به دلیل استفاده از تجهیزات سرمایشی به شبکه ملی برق وارد می‌شود. وی به شناسایی ۵۰ مرکز ماینینگ در قم تنها در یک روز اشاره کرد که فشار زیادی بر شبکه وارد کرده‌اند. برآورد می‌شود که حدود ۲۰ درصد از ناترازی برق کشور به فعالیت ماینرها مربوط باشد.

همچنین، ۴۰ درصد مصرف برق تابستان به وسایل سرمایشی اختصاص دارد. صادقی تصریح کرد: «اگر کولرهای گازی روی دمای رفاه تنظیم شوند و از اسراف پرهیز کنیم، فشار زیادی از شبکه کاسته خواهد شد.»

راهکارهای مدیریت مصرف و جلوگیری از خاموشی

مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق قم با بیان اینکه با رعایت الگوی مصرف به راحتی می‌توان از وقوع خاموشی‌های برق جلوگیری کرد، ادامه داد: «حتی اگر هر شهروند در لحظه تنها ۱۰۰ وات صرفه‌جویی کند، معادل ۴۰۰۰ مگاوات کاهش مصرف خواهیم داشت که این رقم از کل خاموشی‌های مدیریت‌شده در بخش شهری بیشتر است.» این آمار نشان‌دهنده تأثیر چشمگیر مشارکت عمومی در مدیریت بحران انرژی است.