کشف لکه‌های مرموز در مریخ توسط ناسا: نشانه‌ای بالقوه از حیات میکروبی

لکه‌های مریخی: نشانه‌های بالقوه حیات

در جولای ۲۰۲۴، کاوشگر پرسویرنس از این صخره نمونه‌برداری کرد و ابزارهای تحلیل شیمیایی آن، وجود دو نوع کانی آهن‌دار را تأیید کردند. یکی از این کانی‌ها، ویویانیت، در زمین اغلب در اطراف مواد آلی در حال تجزیه یافت می‌شود. کانی دیگر، گریگیت، توسط برخی میکروب‌ها تولید می‌گردد. دانشمندان پس از بررسی دقیق داده‌ها، این لکه‌ها را «نشانه زیستی بالقوه» نامیده‌اند.

نشانه زیستی، هر ویژگی، عنصر، مولکول، ماده یا مشخصه‌ای است که به عنوان مدرکی برای وجود حیات در گذشته یا حال عمل می‌کند. این نشانه باید چیزی باشد که بدون وجود حیات تولید نشود.

فسیل‌ها، مولکول‌های آلی حاصل از فرآیندهای زیستی، یا الگوهای معدنی که فقط از طریق فعالیت میکروبی شکل می‌گیرند، از جمله نشانه‌های زیستی قطعی هستند. اما «نشانه زیستی بالقوه» مانند یافته‌های «آبشار چویا»، به ماده یا ساختاری گفته می‌شود که ممکن است منشأ زیستی داشته باشد، اما برای نتیجه‌گیری قطعی درباره وجود حیات، به داده‌ها و مطالعات بیشتر نیاز است.

کاوشگر پرسویرنس و دهانه جزرو

پرسویرنس مأموریت خود را در دهانه جزرو، که زمانی محل باستانی یک دریاچه تغذیه شده توسط رودخانه بوده، با هدف جستجوی نشانه‌های حیات در مریخ آغاز کرده است. ابزارهای پیشرفته PIXL و SHERLOC این کاوشگر، بافت‌های متمایزی را روی صخره «آبشار چویا» آشکار کردند که به دلیل ظاهر خاصشان، به «لکه‌های پلنگی» معروف شده‌اند.

• ویویانیت (آهن فسفات): در زمین، این کانی اغلب در محیط‌های دارای مواد آلی در حال تجزیه شکل می‌گیرد.
• گریگیت (آهن سولفید): برخی میکروب‌ها که از سولفات برای تولید انرژی استفاده می‌کنند، می‌توانند این کانی را تولید کنند.

هر دو کانی ویویانیت و گریگیت در فرآیندهای اکسایش-کاهش نقش دارند.

چالش‌ها و چشم‌انداز آینده

اگرچه این کانی‌ها می‌توانند بدون دخالت حیات نیز در شرایط خاصی مانند دماهای بالا یا محیط اسیدی تشکیل شوند، اما صخره «آبشار چویا» هیچ نشانه‌ای از قرار گرفتن در معرض چنین شرایطی را نشان نمی‌دهد. دانشمندان در حال بررسی توضیحات غیر زیستی برای تشکیل این لکه‌ها هستند، اما تنها راه قطعی برای تعیین منشأ آنها، بازگرداندن نمونه به زمین و تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی پیشرفته است.

کشف این لکه‌ها در صخره‌هایی که جوان‌تر از آنچه پیش‌بینی می‌شد هستند، احتمال وجود زندگی در سیاره سرخ را در بازه زمانی وسیع‌تری مطرح می‌کند و امیدها را برای یافتن پاسخ به یکی از بزرگترین پرسش‌های بشریت افزایش می‌دهد.