حذف یارانه ۳ میلیون نفر از دهک دهم؛ صرفه‌جویی ۱۰.۸ همتی در بودجه

مقدمه: حذف یارانه دهک دهم و صرفه‌جویی ۱۰.۸ همتی

در یک گفتگوی زنده تلویزیونی، شاهرخ رامین، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، از قطع یارانه ۳ میلیون نفر از جمعیت دهک دهم خبر داد. این اقدام که بدون ثبت حتی یک مورد اعتراض صورت گرفته، پرسش‌هایی را درباره میزان منابع دولتی صرف شده برای حمایت از اقشار پردرآمد و تأثیر آن بر خزانه دولت مطرح می‌کند.

دهک دهم: پردرآمدترین اقشار جامعه

دهک‌بندی درآمدی در ایران، خانوارها را بر اساس درآمد یا هزینه به ۱۰ گروه تقسیم می‌کند که دهک دهم شامل پردرآمدترین افراد جامعه است. معیارهای شناسایی این دهک نشان می‌دهد که افراد با درآمد سالانه بیش از ۴۲۹ میلیون تومان (حدود ۳۶ میلیون تومان در ماه) در این گروه قرار می‌گیرند.

• جمعیت دهک دهم: ۸.۵ میلیون نفر
• یارانه‌بگیران دهک دهم: ۳ میلیون نفر
• درآمد سالانه برای دهک دهم: بیش از ۴۲۹ میلیون تومان
• درآمد ماهانه برای دهک دهم: بیش از ۳۶ میلیون تومان

هزینه سنگین یارانه‌ها برای دهک پردرآمد

با توجه به اینکه یارانه نقدی در سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به ازای هر نفر ۳۰۰ هزار تومان در ماه است، پرداخت یارانه به ۳ میلیون نفر از دهک دهم که نیازی به این حمایت نداشتند، سالانه مبلغی معادل ۱۰ تریلیون و ۸۰۰ میلیارد تومان (۱۰.۸ همت) از بودجه دولتی را به خود اختصاص می‌داده است.

این تخصیص منابع به پردرآمدترین اقشار جامعه، چه به‌دلیل تأخیر در حذف، چه به‌واسطه باقی‌ماندن داوطلبانه برخی افراد در فهرست یارانه‌بگیران یا ضعف در شناسایی دقیق دهک‌ها، هزینه‌ای سنگین بر دولت تحمیل کرده است. این تجربه ضرورت پایش دقیق‌تر داده‌ها، شفافیت در دهک‌بندی و سرعت‌بخشیدن به اصلاحات بودجه‌ای را بیش از پیش یادآور می‌شود.

ضرورت اصلاحات بودجه‌ای و وعده‌های دولت

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور منتخب، اخیراً بر لزوم قطع هزینه‌های مازاد در بودجه و حذف دستگاه‌های بدون برون‌داد که تنها مصرف‌کننده هزینه‌های دولتی هستند، تأکید کرده است. در فصل بودجه‌نویسی کنونی، انتظار می‌رود دولت پزشکیان اقدامات دیگری را در راستای قطع بودجه‌های ناموجه و جلوگیری از هدر رفت منابع کشور انجام دهد. این اقدامات نه تنها بر مبنای وعده‌های انتخاباتی است، بلکه یکی از مهم‌ترین وظایف دولت برای مدیریت بهینه بودجه محسوب می‌شود.