خبر کامل
عربستان سعودی: از پادشاهی نفت تا قطب انرژی خورشیدی

انقلاب سبز در صحرای عربستان: چگونه پادشاهی نفتخیز به خورشید روی میآورد؟
در تحولی چشمگیر، عربستان سعودی، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان، با هدف تامین برق مراکز داده هوش مصنوعی و افزایش صادرات نفت خود، به سمت انرژی خورشیدی روی آورده است. این حرکت استراتژیک نه تنها اقتصاد این کشور را دگرگون میکند، بلکه نشاندهنده تغییر پارادایم در رویکرد جهانی به انرژیهای تجدیدپذیر است.
چرا عربستان به انرژی خورشیدی نیاز دارد؟
دولت عربستان بر این باور است که نور خورشید میتواند اقتصادش را متحول و درآمدهایش را تقویت کند. این کشور از یک سو برای اقامتگاههای تازه گردشگری، کارخانهها و مراکز داده هوش مصنوعیاش به برق بیشتری نیاز دارد و از سوی دیگر، میخواهد با استفاده از انرژی پاک، بهرهبرداری بهتر و بیشتری از سوختهای فسیلیاش داشته باشد. عربستان برای تولید برق، نفت میسوزاند و روی آوردن به روشهای جایگزین تولید برق باعث میشود مصرف داخلی کاهش یابد و بشکههای بیشتری برای فروش داشته باشد.
«امروز، خورشید ارزانترین، سریعترین، سادهترین و امنترین منبع انرژیای است که میتوانید از آن استفاده کنید.»
مارکو آرچلی، مدیرعامل شرکت اکوا پاور
اهداف بلندپروازانه و سرمایهگذاریهای عظیم
عربستان سعودی تصمیم دارد تا سال ۲۰۳۰ نیمی از برق خود را از منابع پاک تامین کند. شرکت «اکوا پاور» (ACWA Power)، که بزرگترین سهامدارش «صندوق ثروت ملی» عربستان است، مامور تامین بخش اعظم انرژی مورد نیاز برای تحقق این هدف شده که تقریبا معادل ۱۰۰ گیگاوات ظرفیت میشود. این در حالی است که ظرفیت نصب شده خورشیدی این کشور در سال گذشته تنها حدود ۴ گیگاوات بود.
افزایش سهم انرژی پاک بخشی از طرح کلان عربستان برای تنوعبخشی به اقتصاد کشور بود که در سال ۲۰۱۶ اعلام شد. این طرح در ابتدا پیشرفت کمی داشت، اما اکنون ورق برگشته است. در ماه ژوئیه، سه شرکت سعودی، از جمله اکوا، اعلام کردند که روی چند پروژه انرژی تجدیدپذیر به ظرفیت ۱۵ گیگاوات و با ارزش ۸.۳ میلیارد دلار – عمدتاً خورشیدی و کمی بادی – سرمایهگذاری میکنند.
- هدف ۲۰۳۰: تامین ۵۰ درصد برق از منابع پاک.
- ظرفیت مورد نیاز: ۱۰۰ گیگاوات.
- سرمایهگذاری اخیر: ۸.۳ میلیارد دلار در پروژههای ۱۵ گیگاواتی.
چالشها و فرصتها در مسیر توسعه
این رشد سرسامآور باعث شده تامین نیروی متخصص همچون مهندسان برق و مدیران پروژه به یک چالش تبدیل شود. لوک کوشلن، مدیر واحد «راهحلهای مربوط به برق در خاورمیانه» در شرکت انرژی فرانسوی EDF، میگوید: «رشد به قدری سریع و عظیم است که ما برای تامین نیروی انسانی مورد نیاز تیمها برای انطباق با این شتاب سرسامآور با مشکل مواجهیم.»
استراتژی عربستان با چالشهایی نیز روبهرو است:
- گرما و گردوغبار: میتواند بازدهی پنلهای خورشیدی را کاهش دهد، هرچند تابش پایدار خورشید این کاستیها را جبران میکند.
- مدیریت شبکه برق: با افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر، مدیریت شبکه پیچیدهتر میشود.
- زیرساخت انتقال: جهان هنوز کابل کافی برای راهاندازی خط انتقال برق به اروپا را تولید نمیکند.
با این حال، نیروی خورشیدی جایگزین کمهزینهای است. اکوا و شرکتهای دیگر، اخیراً برق خورشیدی را با قیمتی کمتر از ۱.۳ سنت به ازای هر کیلووات ساعت فروختهاند که یکسوم قیمت در اسپانیا، ارزانترین بازار اروپا است. این قیمت پایینتر نه تنها به دلیل آفتاب سوزان، بلکه به خاطر سرمایهگذاری مستقیم نهادهای دولتی و نیروی کار ارزان ممکن شده است.
وابستگی متقابل و آینده انرژی
کاهش قیمت نفت نیز این استدلال را که باید به «سوزاندن نفت خام» پایان داد، تایید میکند. عربستان سعودی برای تامین مالی ابرپروژههایی که میتواند تریلیونها دلار هزینه دربرداشته باشد، با چالش روبهروست. طبق برآورد صندوق بینالمللی پول، ریاض برای تراز بودجه به قیمت نفتی بالاتر از هر بشکه ۹۰ دلار نیاز دارد، درحالیکه اکنون قیمت هر بشکه نفت کمتر از ۷۰ دلار است.
یکی دیگر از دلایل افزایش جذابیت انرژیهای تجدیدپذیر، کاهش مستمر هزینه پنلهای خورشیدی و باتریهایی است که عمدتاً از چین میآیند. این امر برای پروژههای پرهزینهای مانند طرح ساخت ۵۰ هتل لوکس در سواحل دریای سرخ، نقطه امیدی بزرگ است.
«آنا میسیرلیو» از گروه رصد اقدامات اقلیمی میگوید: «اینکه کشوری مثل عربستان سعودی بالاخره دارد استراتژی انرژی تجدیدپذیرش را جدی میگیرد، نشان میدهد پنلهای خورشیدی و تجهیزات وابسته به آن به قدری ارزان شدهاند که تفاوتش به چشم بیاید و تاثیرگذار باشد.»
مدتها چین به نفت خام عربستان وابسته بوده، اما حالا این نیاز و وابستگی دوطرفه شده است. شرکت آمریکایی «گیم چنج سولار»، تولیدکننده سامانههای ردیابی برای کنترل جهت پنلهای خورشیدی، نیز به جدیت عربستان در تولید انرژی سبز اطمینان دارد و اخیراً کارخانه خود را در دمام عربستان دو برابر کرده است.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
