پارک ملی گلستان: اصلاح اساسنامه و هوشمندسازی برای حفاظت پایدار

اصلاح اساسنامه پارک ملی گلستان: بازگشت به مشارکت مردمی

حمید ظهرابی، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، در تشریح روند اصلاح اساسنامه پارک ملی گلستان، به تغییرات سال ۹۷ اشاره کرد. اساسنامه‌ای که با هدف جلب مشارکت مردم و هماهنگی بین سه استان همجوار پارک تدوین شده بود، در دوره‌ای دچار تغییراتی شد که نقش مردم محلی و سازمان‌های غیردولتی را به شدت کاهش داد و شورای راهبری را به نهادی صرفاً دولتی تبدیل کرد. این رویکرد با استانداردهای بین‌المللی مدیریت ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره که بر مشارکت جامعه محلی تأکید دارند، در تضاد بود.

به همین دلیل، تصمیم بر آن شد تا با همکاری دانشگاه و بر اساس آخرین مصوبات و توصیه‌های بین‌المللی، اساسنامه جدیدی تدوین شود. اگرچه این فرآیند زمان‌بر بود، اما کلیات اساسنامه جدید در جلسه اخیر شورای راهبری به تصویب رسید. در مرحله کنونی، نظرات جامعه محلی و سازمان‌های مردم‌نهاد، به ویژه آنهایی که پیش‌تر از شورای راهبری حذف شده بودند، به طور جداگانه اخذ خواهد شد و پس از تکمیل این فرآیند، نسخه نهایی توسط سازمان حفاظت محیط زیست ابلاغ می‌شود. انتظار می‌رود دومین جلسه شورای راهبری در اواسط مهرماه برگزار شود.

هوشمندسازی پارک ملی گلستان: راهکاری برای کمبود نیرو

یکی دیگر از اولویت‌های اصلی سازمان حفاظت محیط زیست، هوشمندسازی پارک ملی گلستان است. ظهرابی با اشاره به کمبود شدید نیروی محیط‌بانی که بیش از ۶۰ درصد پست‌های سازمانی در این بخش را بلاتصدی گذاشته است، دو راهکار اساسی را مطرح کرد:

• افزایش مشارکت مردم و بخش غیردولتی: این راهکار علاوه بر کمک به حفاظت، به کاهش مناقشات با جامعه محلی نیز کمک می‌کند.
• استفاده از فناوری‌های نوین: بهره‌گیری از تکنولوژی برای پایش و مراقبت از عرصه‌های طبیعی، حفاظت را با منابع انسانی کمتر و کارآمدتر می‌سازد.

از تفاهمنامه سال ۹۷ تا دستور رئیس‌جمهوری

تلاش‌ها برای هوشمندسازی پارک ملی گلستان از سال ۹۷ با امضای تفاهمنامه‌ای میان سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت ارتباطات آغاز شد. این برنامه شامل نصب دوربین‌های حفاظتی، سنسورهای حرارتی برای پیشگیری از آتش‌سوزی و دیگر اقدامات بود، اما متأسفانه نیمه‌تمام ماند.

با این حال، با دستور رئیس‌جمهوری مبنی بر اولویت‌بخشی به هوشمندسازی پارک ملی گلستان به عنوان پایلوت، این طرح مجدداً در دستور کار قرار گرفت. همچنین، پس از شهادت محیط‌بان شهید شاه‌مرادی، دستور جدیدی صادر شد تا وزارت دفاع و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، سازمان حفاظت محیط زیست را در تأمین منابع و هوشمندسازی همه مناطق یاری کنند و این پروژه با فوریت در پارک ملی گلستان اجرا شود.

ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان در هوشمندسازی

ظهرابی با تأکید بر آمادگی زیرساخت‌ها، از جمله فیبر نوری و پایگاه‌های حفاظتی که در گذشته آماده شده بودند، اعلام کرد که جلسات متعددی با دو شرکت دانش‌بنیان برگزار شده است. انتظار می‌رود ظرف یک یا دو هفته آینده برنامه نهایی برای اجرا آماده شود. این طرح یا با ظرفیت وزارت دفاع یا با استفاده از منابع سازمان حفاظت محیط زیست و شرکت‌های فعال در حوزه هوشمندسازی و استارتاپی انجام خواهد شد تا پارک ملی گلستان به طور کامل هوشمند شود.