تشدید حفاظت از گوزن قرمز در فصل گاوبانگی؛ جریمه 888 میلیونی برای شکار مرال ماده

مرال: نماد جنگل‌های هیرکانی و گونه‌ای تحت حفاظت

مرال یا گوزن قرمز، یکی از بزرگ‌ترین علف‌خواران ایران و نماد تنوع زیستی جنگل‌های هیرکانی است که از شمال غربی‌ترین نقاط کشور تا ارسباران و از شمال شرق تا بخش‌هایی از خراسان شمالی پراکنده شده است. استان گلستان، به‌ویژه مناطق جنگلی و مرتفع آن از بندرگز و نوکنده تا پارک ملی گلستان، از مهم‌ترین زیستگاه‌های این گونه محسوب می‌شود. مرال‌ها عمدتاً زندگی گله‌ای دارند و ماده‌ها معمولاً تک‌قلوزا هستند که دوره آبستنی آن‌ها حدود هشت و نیم ماه به طول می‌انجامد.

مجازات سنگین برای شکارچیان غیرمجاز

شورای عالی محیط زیست برای حفاظت از این گونه، جریمه‌های سنگینی تعیین کرده است:

• مرال نر: 296 میلیون تومان
• مرال ماده: 888 میلیون تومان

علاوه بر جریمه نقدی، بر اساس ماده 12 قانون شکار و صید، شکارچیان غیرمجاز با مجازات حبس از سه ماه تا سه سال نیز مواجه خواهند شد.

فصل گاوبانگی: اوج آسیب‌پذیری مرال‌ها

فصل جفت‌گیری مرال‌ها که از نیمه شهریورماه آغاز شده و بسته به شرایط آب‌وهوایی 30 تا 45 روز به طول می‌انجامد، «فصل گاوبانگی» نامیده می‌شود. در این دوره، گوزن‌های نر با بانگ بلند خود، شبیه صدای گاو، برای تعیین قلمرو و جلب نظر ماده‌ها به رقابت می‌پردازند. این رفتار پرسر و صدا، مرال‌های نر را به سمت یکدیگر می‌کشاند و ماده‌ها نیز در فضای باز جنگل برای تماشای نبرد نرها جمع می‌شوند. همین تجمع و تمرکز، فرصتی طلایی برای شکارچیان غیرقانونی فراهم می‌کند.

تکنیک‌های شکارچیان و کاهش هوشیاری مرال‌ها

شکارچیان با تقلید بانگ مرال‌های نر، آن‌ها را به سمت خود کشانده و با شلیک گلوله، نه تنها جان این حیوانات را می‌گیرند، بلکه چرخه زادآوری این گونه ارزشمند را مختل می‌کنند. در این فصل، به دلیل ترشح هورمون‌ها، هوشیاری مرال‌ها برای شناسایی خطر و فرار از دست شکارچیان به شدت کاهش می‌یابد. همچنین، مرال‌های نر جوان‌تر که در رقابت‌ها شکست خورده‌اند، به حاشیه جنگل رانده شده و در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند.

تلاش محیط‌بانان و همیاران طبیعت

برای مقابله با این تهدیدات، محیط‌بانان در مناطق جنگلی مانند گلستان، با برپایی پست‌های موقت گاوبانگی (چادر) در نقاط حساس، نظارت و حفاظت از مرال‌ها را تشدید می‌کنند. این چادرها در دو نوع اصلی برپا می‌شوند:

• چادرهای ارتفاعات: با هدف سرشماری، ثبت صدا و برآورد جمعیت مرال‌ها، که در صورت شنیدن صدای تیر، به دیگر واحدها اعلام می‌شود.
• چادرهای کنار چشمه‌های شور و دشت‌های وسیع: محیط‌بانان در این نقاط مستقیماً با شکارچیان غیرمجاز روبرو می‌شوند.

در دیگر ایام سال، به دلیل پوشش انبوه جنگلی و هوشیاری بالای مرال‌ها، شکار آن‌ها با دشواری بسیار بیشتری همراه است.

برپایی 30 چادر گاوبانگی در گلستان

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان اعلام کرد که همه ساله از اوایل شهریور تا 20 مهر، حدود 30 چادر گاوبانگی به صورت ثابت در پارک ملی گلستان و مناطق حفاظت‌شده جهان‌نما، هیرکانیا و لوه، و همچنین زیستگاه‌های آزاد مانند محدوده جنگلی بندرگز، دهنه زرین‌گل و دهنه محمدآباد علی‌آبادکتول و منطقه شش‌آب رامیان مستقر می‌شود.

وی افزود: امسال علاوه بر حضور 130 محیط‌بان، حدود 30 تا 40 نفر از کارشناسان اداری و به همین تعداد همیاران طبیعت برای انجام برنامه‌های مراقبتی و ثبت صداهای این گونه همکاری دارند. هدف اصلی این اقدامات، ایجاد امنیت و آرامش برای جفت‌گیری مرال‌ها است. گوزن قرمز گونه‌ای در حال انقراض است که بقای آن تا حد زیادی به آگاهی و مسئولیت‌پذیری انسان‌ها بستگی دارد.

ممنوعیت ورود تورهای گردشگری به زیستگاه مرال‌ها

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور نیز از استقرار محیط‌بانان و همیاران محیط زیست در زیستگاه‌های گوزن قرمز در فصل گاوبانگی خبر داد. بر اساس هماهنگی یگان‌های حفاظت محیط زیست استان‌های مازندران، گیلان، گلستان و سمنان با مرجع قضایی، ورود و حضور افراد، گروه‌های طبیعت‌گردی و تورهای گردشگری به زیستگاه‌های مرال در عرصه‌های جنگلی و مناطق حفاظت‌شده، بدون مجوز سازمان حفاظت محیط زیست ممنوع است.

این ممنوعیت به منظور تأمین امنیت و حفظ آرامش این گونه در ایام حساس گاوبانگی اعمال شده و هرگونه فعالیت تنها با هماهنگی و دریافت مجوز رسمی از سازمان حفاظت محیط زیست امکان‌پذیر خواهد بود.

کارشناسان بر این باورند که با وجود تلاش‌های شبانه‌روزی صدها محیط‌بان، ساکنان بومی حاشیه جنگل‌ها، به عنوان ناظران دائمی و حافظان مشارکتی، نقش اصلی را در پیشگیری از شکار غیرمجاز و تخریب زیستگاه ایفا می‌کنند.