چالش تأمین مالی صنایع پیشرفته: نیاز ۴۰۰ همتی و ناتوانی سیستم بانکی

شکاف عمیق در تأمین مالی صنایع پیشرفته

محسن نادری‌منش، مدیرعامل صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته، با اشاره به سهم ۵ درصدی صنایع پیشرفته در کل صنعت و معدن کشور، اظهار داشت که اگر سهم صنعت و معدن از تولید ناخالص داخلی حدود ۲۰ درصد باشد، ارزش افزوده این بخش در سال ۱۴۰۳ به حدود ۲۰۰۰ همت می‌رسد که سهم صنایع پیشرفته از آن نزدیک به ۴۰۰ تا ۵۰۰ همت خواهد بود.

وی تأکید کرد که این رقم تقریباً معادل نیاز صنایع پیشرفته به تأمین مالی است. با این حال، با توجه به برنامه هفتم توسعه که هدف‌گذاری افزایش سهم این صنایع به ۱۰ درصد و رشد ارزش افزوده صنعت به ۸.۵ درصد را دارد، تأمین مالی موردنیاز بسیار بیشتر از ۵۰۰ همت خواهد بود.

نادری‌منش: «بانک‌ها رقم تأمین مالی دانش‌بنیان‌ها را بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ همت اعلام کرده‌اند، اما این آمار واقعی نیست، چرا که اگر کارخانه‌ای تنها یک محصول های‌تک داشته باشد، کل تأمین مالی آن به‌عنوان دانش‌بنیان محسوب می‌شود. بنابراین رقم واقعی بسیار کمتر از این است.»

وی افزود که صندوق‌هایی مانند صندوق نوآوری و صندوق‌های پژوهش و فناوری در مجموع نسبت به سال گذشته تنها ۲۰ تا ۲۵ همت بیشتر تأمین مالی داشته‌اند که این موضوع نشان‌دهنده شکاف جدی میان نیاز بنگاه‌های های‌تک و میزان تأمین مالی در کشور است.

ناتوانی سیستم بانکی و لزوم ورود به بازار سرمایه

مدیرعامل صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته تصریح کرد که از سه سال پیش به این نتیجه رسیده‌اند که علاوه بر تسهیلات و ضمانت‌نامه‌ها، باید ورود جدی به بازار سرمایه داشته باشند، چراکه سیستم بانکی کشور پاسخگوی نیاز صنایع های‌تک نیست. این صنایع به‌دلیل ریسک بالاتر کمتر مورد حمایت بانک‌ها قرار می‌گیرند.

وی با بیان اینکه سال گذشته بانک‌ها حدود ۲۴۰۰ همت در صنعت و معدن تأمین مالی کرده‌اند که ۱۰ درصد آن به دانش‌بنیان‌ها اختصاص یافته است، گفت: «اما این منابع بیشتر به شرکت‌های بزرگ و کم‌ریسک رسیده و صنایع های‌تک از آن بی‌بهره مانده‌اند.»

نادری‌منش با تأکید بر اینکه صندوق‌ها به دنبال شرکای راهبردی برای تنظیم این وضعیت بوده‌اند، اظهار امیدواری کرد که با کمک شرکای تجاری، سطح فعالیت‌های تأمین مالی در سال آینده به‌طور قابل توجهی افزایش یابد.

تمرکز بر صنایع متوسط و ابزارهای نوین مالی

مدیرعامل صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته به همکاری صندوق با حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ شرکت و ارائه خدمات چندباره به نزدیک ۱۰۰ شرکت اشاره کرد و گفت: «امیدواریم تعداد بیشتری از بنگاه‌ها از خدمات صندوق بهره‌مند شوند تا علاوه بر رشد صنایع، انتشار فناوری نیز در کشور سرعت گیرد. متأسفانه بهره‌وری صنایع پایین است و تنها راه ارتقا، نفوذ فناوری است.»

وی افزود که در این مسیر باید از ابزارهای نوین مالی همچون دارایی‌محور کردن درآمدها استفاده شود تا سهم بیشتری از تأمین مالی کشور به این بخش اختصاص یابد.

اهمیت صنایع متوسط

نادری‌منش تأکید کرد که تمرکز صندوق روی صنایع متوسط است. در حال حاضر صنایع کوچک حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد ساختار صنعتی کشور را تشکیل می‌دهند، اما بخش صنایع متوسط و بزرگ به‌درستی شکل نگرفته و همین موضوع مشکلات زیادی ایجاد کرده است.

نادری‌منش: «راهی جز بازار سرمایه برای تأمین مالی وجود ندارد. از انتشار اوراق و صندوق‌های پروژه گرفته تا صندوق‌های VC و PE و صندوق‌های تخصصی، همه این ابزارها باید برای حمایت از صنایع متوسط و ورود آن‌ها به بازار سرمایه به‌کار گرفته شوند. امیدواریم بتوانیم بسته‌های مناسبی طراحی کنیم و در اختیار بنگاه‌ها قرار دهیم.»