فارن افرز: دروغ‌هایی که آمریکا درباره خاورمیانه به خود می‌گوید

نشریه معتبر آمریکایی «فارن افرز» در مقاله‌ای با عنوان «دروغ‌هایی که آمریکا درباره خاورمیانه به خود می‌گوید»، تصویری به شدت انتقادی از رویکرد ایالات متحده در این منطقه ارائه کرده است. این مقاله که توسط «رابرت مالی»، نماینده ویژه سابق آمریکا در امور ایران، و «حسین آقا»، ستون‌نویس فارن افرز، به رشته تحریر درآمده، به بررسی تناقض‌ها و شکست‌های سیاست خارجی واشنگتن، به ویژه در طول جنگ غزه، می‌پردازد.

نویسندگان تأکید می‌کنند که مقامات آمریکایی بارها ادعاهایی مطرح کرده‌اند که در عمل خلاف آن ثابت شده است؛ از جمله اینکه آتش‌بس نزدیک است، ایالات متحده به دنبال تحقق آن است، به اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها به یک اندازه اهمیت می‌دهد، و در مسیری برگشت‌ناپذیر برای تشکیل کشور فلسطین گام برمی‌دارد. این مقاله به صراحت بیان می‌کند که مذاکرات آتش‌بس بارها به شکست انجامیده و ایالات متحده از انجام تنها اقدام مؤثر، یعنی مشروط کردن یا توقف کمک‌های نظامی به رژیم صهیونیستی، خودداری کرده است؛ اقدامی که می‌توانست نشان‌دهنده نگرانی واقعی واشنگتن برای جان غیرنظامیان باشد.

عادت دیرینه به فریبکاری و کاهش نفوذ

فارن افرز خاطرنشان می‌کند که این عادت به فریبکاری سابقه‌ای طولانی دارد. ایالات متحده همواره خود را میانجی نشان داده، در حالی که همیشه طرفدار یکی از طرفین بوده است. فرایند صلحی که از سوی واشنگتن طراحی شده، بیش از آنکه وضع موجود را تغییر دهد، آن را تثبیت کرده است. این نشریه می‌افزاید که آمریکا به نام دموکراسی و حقوق بشر وارد عمل شده، اما نتیجه اقداماتش بحران‌های پی‌درپی بوده است.

این تناقض‌ها باعث کاهش نفوذ آمریکا در منطقه شده است. بازیگران محلی دیگر به شعارهای تکراری درباره «راه‌حل دو دولتی» یا «میانجی‌گری آمریکا» اعتنایی ندارند و به رفتارهای مستقیم‌تر و خشن‌تر روی آورده‌اند.

بررسی زمینه‌های شکست سیاست‌های آمریکا

مقاله فارن افرز مراحل شکست سیاست‌های آمریکا را چنین توصیف می‌کند: ابتدا رویکرد غلط و خطای محاسباتی؛ سپس تکرار همان خطاها بدون درس گرفتن؛ و در نهایت دروغ. نویسندگان یادآور می‌شوند که مقامات آمریکایی بارها موقعیت‌ها را اشتباه تحلیل کرده‌اند؛ از کمپ‌دیوید ۲۰۰۰ با یاسر عرفات گرفته تا انتخابات فلسطین ۲۰۰۶ که حماس پیروز شد، خیزش سوریه ۲۰۱۱، و ارزیابی‌ها درباره ایران و طالبان.

این خطاها نه ناشی از تحریف عمدی، بلکه نتیجه سوءبرداشت و استفاده از اطلاعات ناقص بوده است. مشکل اصلی، فقدان پاسخگویی و یادگیری نهادی است که به تکرار شکست‌های آمریکا منجر شده است. مقامات آمریکا ابتدا خود را متقاعد می‌کنند که توافق نزدیک است، اما با گذشت زمان این توهم به دروغ بدل می‌شود. برای نمونه، تکرار بی‌پایان تعهد به «راه‌حل دو دولتی» در حالی که شرایط تحقق آن از بین رفته بود، نمونه‌ای از این گذار است. این دروغ‌ها دیگر حتی شنوندگان را فریب نمی‌دهد، چراکه خود گویندگان نیز می‌دانند در حال طرح ادعاهایی بی‌اساس هستند.

محدودیت قدرت و پیامدهای بهار عربی

فارن افرز همچنین می‌نویسد که تکیه بر خوش‌بینی توخالی، بازتابی از کاهش قدرت واقعی آمریکا در غرب آسیاست. با وجود برتری نظامی و اقتصادی، واشنگتن بارها از سوی متحدان و مخالفان نادیده گرفته شده و فاصله میان توانایی‌ها و دستاوردهایش بسیار عمیق است.

در افغانستان و عراق، جنگ‌های آمریکایی به کشته شدن صدها هزار نفر انجامیده، اما نتیجه‌ای پایدار نداشته‌اند: طالبان در افغانستان به قدرت بازگشته و در عراق نیز دولتی نزدیک به ایران به قدرت رسیده است. این مقاله نتیجه می‌گیرد که آمریکا نشان داد نه توان جنگیدن و پیروز شدن دارد و نه توان مدیریت صلح.

خیزش‌های عربی نیز خطاهای واشنگتن را آشکار کردند. باراک اوباما، رئیس‌جمهور اسبق آمریکا، از «ایستادن در سمت درست تاریخ» سخن گفته بود، اما تاریخ راه خود را رفت. در مصر، دولت سرنگون شد، در لیبی مداخله آمریکا باعث هرج‌ومرج و جنگ داخلی شد، و در سوریه نیز حمایت آمریکا از مخالفان فقط جنگ را طولانی‌تر کرد و به مداخله دیگر طرفین منجر شد.

همچنین، جنبش‌های مقاومت منطقه که آمریکا قصد تضعیفشان را داشت – مانند حزب‌الله یا حماس – بارها از بحران‌ها جان سالم به در بردند و حتی قدرت بیشتری گرفتند.

فشار بی‌نتیجه تحریم‌ها و خوش‌بینی دروغین

مالی و آقا تأکید کرده‌اند که سیاست فشار بر ایران نیز بارها شکست خورده است، زیرا هر تحریم تازه، به جای تغییر رفتار، مقاومت بیشتری را به دنبال داشته است؛ چرخه‌ای که فی‌نفسه نشان‌دهنده ناکارآمدی رویکرد ایالات متحده است.

نمونه دیگری از این تناقض، سیاست اوباما در سوریه بود. او درباره بشار اسد، رئیس‌جمهور وقت سوریه، اعلام کرده بود که «این دیکتاتور سقوط خواهد کرد»، اما بعدها اعتراف کرد که چنین تصوری خیال‌پردازانه بوده است. دولت بایدن نیز از خروج ترامپ از توافق هسته‌ای با ایران انتقاد کرد، اما خود بر تحریم‌ها افزود.

فارن افرز در انتها به این نتیجه رسیده است که دیپلماسی آمریکا در غرب آسیا به فرهنگی از خوش‌بینی دروغین و تکرار وعده‌های بی‌پایه و اساس بدل شده است. این عادت، محصول کاهش قدرت واقعی واشنگتن است. شعارهای مکرر درباره صلح، دموکراسی و حقوق بشر، در عمل پوششی برای سیاست‌هایی بوده که جز ویرانی و بی‌ثباتی چیزی به بار نیاورده‌اند.