تایید اصلاح آیین‌نامه بودجه مجلس: تغییرات کلیدی در راه است

محسن زنگنه، سخنگوی کمیسیون آیین‌نامه داخلی مجلس، از تایید مصوبه مجلس در خصوص اصلاح ماده ۱۸۲ آیین‌نامه داخلی مجلس توسط هیات عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام خبر داد. این مصوبه که به نحوه بررسی لایحه بودجه سالانه می‌پردازد، مغایر سیاست‌های کلان کشور شناخته نشد و مورد تایید مجمع قرار گرفت. اکنون، مجلس در انتظار نظر نهایی شورای نگهبان است که انتظار می‌رود طی هفته جاری یا آینده اعلام شود.

زنگنه تاکید کرد که این اصلاحیه گامی مهم در جهت شفاف‌تر و کارآمدتر شدن فرآیند بررسی لایحه بودجه در مجلس خواهد بود و ساختار بودجه را بهبود می‌بخشد.

سه تغییر کلیدی در فرآیند بودجه‌ریزی

این طرح بر سه تغییر عمده در نحوه بررسی لایحه بودجه تاکید دارد که هر یک تاثیرات قابل توجهی بر روند قانون‌گذاری و اجرایی کشور خواهند داشت:

• تک‌مرحله‌ای شدن بررسی بودجه: فرآیند بررسی بودجه از دو مرحله‌ای به تک‌مرحله‌ای تغییر می‌کند. بر این اساس، دولت موظف است لایحه بودجه را به صورت یکجا شامل ماده واحده و جداول به مجلس تقدیم کند.
• تغییر زمان ارائه لایحه بودجه: زمان ارائه لایحه بودجه از اول آبان‌ماه به اول دی‌ماه تغییر خواهد یافت. این تغییر به دلیل آماده نبودن گزارش‌های دستگاه‌ها تا آبان و فاصله زیاد تا پایان سال، با هدف ارائه تصویری واقعی‌تر از سال آینده و جلوگیری از بررسی طولانی‌مدت و آسیب‌زا صورت می‌گیرد. پیش از این، مهلت قانونی تقدیم لایحه بودجه تا سال ۱۴۰۱، ۱۵ آذرماه بود.
• ارائه احکام و ارقام بودجه صرفاً در قالب جداول: کلیه احکام و ارقام بودجه صرفاً در قالب جداول به مجلس ارائه می‌شود و دیگر بخشی با عنوان «احکام بودجه‌ای» در متن بودجه وجود نخواهد داشت. هر حکمی که جنبه بودجه‌ای دارد، صرفاً در جداول درج خواهد شد و عناوین و ردیف‌ها نیز منحصراً مواردی است که در قوانین دائمی، قوانین بالادستی و برنامه هفتم توسعه به آنها اشاره شده است.

افزایش اختیارات مجلس و اصلاح ساختار بودجه

برخی منتقدان معتقد بودند که این طرح اختیارات مجلس را کاهش می‌دهد، اما سخنگوی کمیسیون آیین‌نامه داخلی مجلس تاکید کرد که با این اصلاحیه، تمام اختیارات مجلس افزایش پیدا می‌کند. نمایندگان مجلس می‌توانند ردیفی برای اجرای قانون برنامه و سایر احکام قانونی در بودجه تعریف کنند.

بودجه شامل دو جدول ارقام و اعداد و الزامات خواهد بود. در جدول الزامات، تمامی احکام مبتنی بر قوانین و قانون برنامه هفتم دارای اعداد و ارقام می‌شوند. این طرح گامی در جهت اصلاح ساختار بودجه است و با این اصلاحیه، دولت دیگر نمی‌تواند احکام و قوانین دائمی را تغییر دهد و در مقابل، احکام به ارقام و در جدول اضافه می‌شوند.

چشم‌انداز آینده: بودجه ۱۴۰۵ و اجرای تغییرات

با اعلام نظر هیات عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام، اکنون انتظار برای اعلام نظر نهایی شورای نگهبان است. به نظر می‌رسد این شورا نیز طرح را تایید خواهد کرد و در صورت تایید نهایی، دولت مکلف خواهد بود لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ را به صورت تک‌مرحله‌ای در اول دی‌ماه تقدیم مجلس کند. این تغییرات می‌تواند به بهبود چشمگیر فرآیند بودجه‌ریزی و افزایش کارآمدی آن در کشور منجر شود.