سالگرد فاجعه معدن طبس: بررسی اقدامات حمایتی و ایمنی پس از یک سال

یک سال از حادثه دلخراش انفجار گاز متان در معدن زغالسنگ پروده ۵ طبس می‌گذرد؛ فاجعه‌ای که در شامگاه ۳۱ شهریور ۱۴۰۳، جان ۵۳ کارگر زحمتکش را گرفت و جامعه کارگری کشور را در شوکی عمیق فرو برد. این رویداد تلخ، نه تنها ابعاد انسانی گسترده‌ای داشت، بلکه پیامدهای اقتصادی و اجتماعی جبران‌ناپذیری برای خانواده‌ها و منطقه به همراه آورد و زنگ خطری جدی برای بازنگری در استانداردهای ایمنی معادن کشور به صدا درآورد.

استان خراسان جنوبی، به ویژه شهرستان طبس، با دارا بودن معادن غنی زغالسنگ، نقش حیاتی در تأمین نیاز صنایع فولاد و انرژی کشور و همچنین ایجاد اشتغال برای هزاران نفر ایفا می‌کند. از دست دادن این تعداد نیروی کار جوان و پرتلاش، خسارتی بزرگ به اقتصاد خانوارها و جامعه محلی وارد کرد و ضرورت توجه جدی به ایمنی و شرایط کاری در معادن را بیش از پیش برجسته ساخت. اکنون، با گذشت یک سال از این حادثه، نگاه‌ها به عملکرد مسئولان و دستگاه‌های مرتبط معطوف شده است تا فراتر از وعده‌ها، اقدامات عملی و مستمری برای بهبود ایمنی، حمایت از آسیب‌دیدگان و پیشگیری از تکرار چنین فجایعی ارائه دهند.

حمایت‌های شرکت معدنجو از خانواده‌های آسیب‌دیده و ارتقاء ایمنی

مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی، مهدی پارسا، با اشاره به اقدامات گسترده شرکت معدنجو پس از حادثه، بر حفظ اشتغال بیش از ۱۶۰۰ نفر پرسنل و ارتقاء ایمنی تأکید کرد. این اقدامات در سه محور اصلی همراهی با خانواده‌های مرحوم و مصدوم، ارتقای ایمنی معدن و بهبود معیشت کارگران ساماندهی شده است.

حمایت‌های مالی و معیشتی

• پرداخت دیه: شرکت معدنجو دیه کامل جان‌باختگان را از محل پوشش بیمه CGL و منابع داخلی به حساب دادگستری واریز کرده است.
• مستمری ماهانه: بیش از ۷۹ میلیارد تومان به سازمان تأمین اجتماعی برای واریز مستمری ماهانه به خانواده‌های جان‌باختگان پرداخت شده است. این مستمری از مهرماه ۱۴۰۳ با مبلغ ۵ میلیون تومان آغاز و از ابتدای سال جاری به ۷ میلیون تومان افزایش یافته است.
• کمک‌های مالی مازاد: به هر خانواده مرحوم حداقل ۳۵۰ میلیون تومان در مناسبت‌های مختلف پرداخت شده است.
• بیمه تکمیلی: پوشش بیمه تکمیلی درمان برای همسر و فرزندان جان‌باختگان و مصدومان با هزینه شرکت تأمین شده است.
• کمک هزینه‌های درمانی: پرداخت کمک هزینه‌های درمانی و معیشتی به مصدومان حادثه ادامه دارد.

ارتقاء ایمنی معدن

پس از حادثه، شرکت معدنجو اقدامات زیر را برای افزایش ایمنی انجام داده است:

• تجهیزات پیشرفته: نصب و راه‌اندازی ونتیلاتورهای بلوک‌های C و D.
• شبکه مانیتورینگ: طراحی و اجرای شبکه مانیتورینگ پیشرفته برای پایش پیوسته گازهای خطرناک و قطع جریان برق در صورت افزایش گاز متان. این سیستم امکان ارتباط صوتی و تصویری بین نقاط مختلف معدن و اتاق کنترل را فراهم می‌کند.
• افزایش نیروی متخصص: افزودن مسئولان فنی و ایمنی جدید با سابقه و تخصص به مجموعه معدن.
• افزایش دستگاه‌های گازسنج: خرید ۳۰ دستگاه جدید از شرکت معتبر آلمانی.
• به‌روزرسانی ارتباطات: نوسازی شبکه ارتباطات تلفنی داخل معدن.
• دوره‌های آموزشی: برگزاری دوره‌های بازآموزی ایمنی، استفاده از خودنجات و کپسول‌های اطفاء حریق برای پرسنل.
• نقشه‌های تهویه: به‌روزرسانی نقشه‌های تهویه معدن با استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی.

بهبود معیشت کارگران

برای بهبود رفاه حدود ۱۶۰۰ نفر از کارگران معدن که پس از حادثه به فعالیت خود ادامه داده‌اند، شرکت معدنجو اقدامات زیر را انجام داده است:

• افزایش حقوق و پاداش: افزایش حقوق، پرداخت پاداش بهره‌وری و بیمه تکمیلی درمان.
• وام قرض‌الحسنه: ارائه وام قرض‌الحسنه.
• بهسازی فضاهای رفاهی: بهسازی و تکمیل فضاهای خوابگاهی، فرهنگی، ورزشی و بهداشتی برای کارگران.

راه‌اندازی مرکز تحقیقات معادن و حمایت‌های تعاون، کار و رفاه اجتماعی

غلامرضا اشرفی، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان جنوبی، از راه‌اندازی مرکز تحقیقات و تعلیمات معادن در شهرستان طبس خبر داد. این مرکز با تجهیزات پیشرفته به منظور ارتقاء ایمنی و آموزش‌های تخصصی به کارگران معادن استان تأسیس شده است.

• آموزش‌های تخصصی: ارائه آموزش‌های تخصصی در حوزه ایمنی و فنون استخراج با بهره‌مندی از به‌روزترین تجهیزات.
• نظارت مستمر: پیگیری و بررسی مستمر وضعیت ایمنی معادن و ارتقاء کیفیت تجهیزات و نظارت‌های فنی.
• بیمه تکمیلی: فراهم آوردن بیمه تکمیلی درمان برای کارگران و خانواده‌های آنان.
• پیگیری مستمری: پیگیری‌های لازم برای پرداخت کمک هزینه و مستمری به بازماندگان حادثه معدن.

اشرفی همچنین تأکید کرد که معدن زغالسنگ معدنجو طبس با حدود ۱۶۳۰ نفر نیروی کار مستقیم، یکی از بزرگترین واحدهای کارگری استان و کشور است و اقدامات حمایتی و آموزشی تنها به این معدن محدود نمی‌شود.

واگذاری واحدهای مسکونی به خانواده‌های جان‌باختگان

میرمحمد مودی، مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی، از تکمیل روند واگذاری واحدهای مسکونی به خانواده‌های ۵۲ جان‌باخته حادثه معدن طبس خبر داد. این واحدها با ۵۰ درصد تخفیف به صورت ۵۰ ساله در اختیار خانواده‌ها قرار گرفته است.

• واگذاری کامل: برای تمامی ۵۲ نفر از خانواده‌های جان‌باختگان، چه در خراسان جنوبی و چه در دیگر استان‌ها، کار واگذاری به طور کامل انجام شده است.
• انتخاب محله: خانواده‌ها امکان انتخاب محله مورد نظر خود را داشته‌اند.
• واحدهای نوساز: تمامی واحدهای تحویلی نوساز و با امکانات نسبی بوده و شامل تجهیزات اولیه و مبلمان مختصر (یخچال، تلویزیون و پرده) نیز می‌شوند.
• زمان تحویل: تمامی واحدها پیش از چهلمین روز از جان‌باختگان تحویل خانواده‌ها شده است.

مودی اشاره کرد که برای مصدومان حادثه معدنجو در حوزه راه و شهرسازی و مسکن برنامه خاصی تعریف نشده بود.

خدمات فوری بیمه‌ای و درمانی تأمین اجتماعی

حسین فراتی، مدیرکل تأمین اجتماعی خراسان جنوبی، از حضور فوری در محل حادثه و آماده‌باش کامل مراکز درمانی برای ارائه خدمات به مجروحان خبر داد. سازمان تأمین اجتماعی با هدف تسریع در ارائه تعهدات بیمه‌ای و درمانی، اقدامات زیر را انجام داده است:

• جمع‌آوری اطلاعات: جمع‌آوری سریع اطلاعات کلیه افراد شاغل، شامل جان‌باختگان و مصدومان، و لیست حق بیمه کارگاه معدنجو.
• احراز سختی کار: همکاری با اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای احراز سختی و زیان‌آوری کار در معدن ظرف دو روز.
• صدور احکام مستمری: صدور احکام مستمری بازماندگان با احتساب سنوات ارفاقی ناشی از مشاغل سخت و زیان‌آور ظرف کمتر از دو هفته.
• پرداخت مستمری: اولین حقوق مستمری در مهرماه ۱۴۰۳ به حساب خانواده‌ها واریز شد. حداقل پرداختی حقوق بازماندگان ۱۱ میلیون تومان است و ماهانه بیش از ۷۴۰ میلیون تومان به ۵۳ خانواده جان‌باختگان پرداخت می‌شود. مجموع پرداختی از مهرماه سال گذشته تاکنون بیش از ۸ میلیارد و ۶۹۷ میلیون تومان بوده است.
• کمک هزینه کفن و دفن: مبلغ ۳۷۹ میلیون تومان تحت عنوان کمک هزینه کفن و دفن به خانواده متوفیان پرداخت شده است.

وضعیت مصدومان

• بازگشت به کار: از ۱۲ نفر مصدوم، ۶ نفر پس از پایان استراحت پزشکی به کار بازگشته‌اند.
• پوشش بیمه‌ای: ۶ نفر دیگر با وضعیت از کارافتادگی، نقص عضو یا بیمه بیکاری تحت پوشش قرار گرفته‌اند.
• غرامت و مقرری: تاکنون بیش از ۷۵۰ میلیون تومان غرامت دستمزد ایام بیماری و مقرری بیمه بیکاری برای این افراد پرداخت شده است.

سفر وزیر صمت به طبس و تأکید بر ایمنی

با نزدیک شدن به سالگرد حادثه، وزیر صنعت، معدن و تجارت در سفری به استان خراسان جنوبی و شهرستان طبس، ضمن بازدید از معدن و شرکت معدنجو پروده ۵، با خانواده‌های داغدار دیدار و گفت‌وگو کرد. این سفر نمادی از توجه ویژه دولت به این حادثه و فرصتی برای ابراز همدردی رسمی و ارائه تضمین‌های بیشتر نسبت به ادامه حمایت‌ها و پیگیری جدی مشکلات بازماندگان است.

حضور مسئول ارشد وزارتخانه در قلب معدن، پیام روشنی از عزم و اراده دولت برای ارتقای ایمنی و بهبود شرایط کارگران معدن است. این سفر می‌تواند نقطه عطفی در مسیر جبران خسارت‌ها و تقویت اعتماد جامعه کارگری و خانواده‌هایشان باشد؛ موضوعی که بیش از هر چیز به همدلی، شفافیت و مسئولیت‌پذیری نیاز دارد.