کشف جدید: ظرفیت حافظه انسان و هوش مصنوعی با هفت حس به اوج می‌رسد

مقدمه: کشف جدید در ظرفیت حافظه

یک تحقیق پیشگامانه نشان می‌دهد که ظرفیت حافظه انسان و سیستم‌های هوش مصنوعی زمانی به اوج خود می‌رسد که اطلاعات را نه از طریق پنج کانال حسی، بلکه از طریق هفت کانال حسی مجزا دریافت کنند. این یافته‌های جدید می‌تواند درک ما از عملکرد مغز را به چالش بکشد و مسیر طراحی آینده هوش مصنوعی را متحول سازد.

مدل‌سازی حافظه: از پنج حس تا هفت بعد

دانشمندان همواره در تلاش برای رمزگشایی از سازوکار پیچیده حافظه بوده‌اند. در این مطالعه، محققان یک مدل ریاضی برای شبیه‌سازی واحدهای اصلی حافظه، موسوم به «انگرام» (Engram)، توسعه دادند. هر انگرام نماینده یک مفهوم خاص در مغز ما است؛ برای مثال، مفهوم «سیب» از طریق حواس پنج‌گانه ما شکل می‌گیرد: بینایی (ظاهر)، چشایی (طعم)، بویایی (بو)، لامسه (حس لمس) و شنوایی (صدای گاز زدن). در این مدل، هر حس یک «بُعد» به مفهوم سیب اضافه می‌کند و بدین ترتیب، حافظه انسان به عنوان یک فضای مفهومی پنج‌بعدی در نظر گرفته می‌شود. سؤال اصلی محققان این بود که آیا پنج، تعداد ابعاد ایده‌آل برای این فضا است؟

اوج‌گیری ظرفیت حافظه با هفت حس

تحلیل‌های ریاضی دقیق محققان نشان داد که وقتی تعداد ابعاد فضای مفهومی (یا همان تعداد حواس) به هفت افزایش می‌یابد، ظرفیت حافظه برای نگهداری مفاهیم متمایز و جدا از هم به حداکثر خود می‌رسد. این بدان معناست که یک سیستم، چه بیولوژیکی و چه مصنوعی، با هفت حس می‌تواند بیشترین تعداد خاطرات و مفاهیم منحصربه‌فرد را بدون تداخل یا ابهام در خود ذخیره کند. به گفته محققان، این عدد هفت، یک ویژگی بنیادی و پایدار در نحوه عملکرد حافظه به نظر می‌رسد.

پروفسور نیکولای برلیانتوف، یکی از نویسندگان این مطالعه، اظهار داشت: «یافته‌های ما می‌تواند اهمیت عملی برای رباتیک و هوش مصنوعی داشته باشد. به نظر می‌رسد وقتی هر مفهوم در حافظه با هفت ویژگی مشخص شود، تعداد اشیا متمایزی که در حافظه نگهداری می‌شود، به حداکثر می‌رسد.»

پیامدهای تحقیق برای انسان و هوش مصنوعی

کاربرد این پژوهش برای انسان در حال حاضر بیشتر جنبه نظری و گمانه‌زنی دارد. شاید در آینده‌ای دور، انسان‌ها حواس جدیدی مانند توانایی درک میدان‌های مغناطیسی یا تشعشعات را تکامل دهند. اما پیامدهای این تحقیق برای هوش مصنوعی و رباتیک بسیار ملموس و فوری است. طراحان سیستم‌های هوشمند می‌توانند با ساخت ربات‌هایی که مجهز به هفت نوع سنسور مختلف هستند، به آن‌ها کمک کنند تا درک عمیق‌تر و جامع‌تری از محیط اطراف خود داشته باشند و حافظه‌ای کارآمدتر بسازند.

نمونه‌هایی از هفت حس برای ربات‌ها:

• بینایی
• شنوایی
• لامسه
• سنسور حرارتی
• سنسور فشار
• لیدار (Lidar)
• رادار (Radar)

این پژوهش مهم در نشریه معتبر «نیچر» منتشر شده است، که بر اعتبار و اهمیت علمی آن می‌افزاید.