برندگان جوایز ایگ نوبل ۲۰۲۵: از گاوهای گورخری تا پیتزای مارمولکی

زیست‌شناسی: استتار گاو به شکل گورخر

جایزه بخش زیست‌شناسی ایگ نوبل ۲۰۲۵ به گروهی از پژوهشگران ژاپنی تعلق گرفت که فرضیه استتار گاوها به شکل گورخر برای محافظت در برابر مگس‌های گزنده را بررسی کردند. مگس‌های گزنده که در طول روز فعال هستند، باعث ناراحتی گاوها، کاهش مصرف غذا و استراحت، افزایش استرس گرمایی و در نهایت کاهش تولید شیر و گوشت می‌شوند.

دانشمندان سال‌ها در مورد کاربرد نوارهای سیاه و سفید گورخر بحث کرده‌اند؛ برخی آن را استتار، برخی برای گیج کردن شکارچیان و گروهی نیز برای دفع آفات مزاحم می‌دانند. پژوهشگران ژاپنی با تقسیم گاوها به سه گروه (نوارهای سیاه و سفید، نوارهای مشکی و پوست عادی) دریافتند که نوارهای گورخری می‌توانند نیش مگس‌های گزنده را به شکل چشمگیری کاهش دهند.

شیمی: افزودن پودر تفلون به غذا

در بخش شیمی، برندگان جوایز ایگ نوبل ۲۰۲۵ ایده‌ای عجیب برای افزایش حجم و جرم غذا بدون بالا بردن کالری مطرح کردند: استفاده از پودر تفلون. این ایده با الهام از شیرین‌کننده‌های مصنوعی در نوشیدنی‌های رژیمی که بدن قادر به متابولیزه کردن آنها نیست، شکل گرفت.

تفلون، همان ماده‌ای که در قابلمه‌های نچسب استفاده می‌شود، مزه خاصی ندارد، در اسید معده حل نمی‌شود و بر بدن انسان اثر نمی‌گذارد. پژوهشگران معتقدند ترکیب سه واحد غذا با یک واحد پودر تفلون می‌تواند راه حلی ایده‌آل برای مشکل چاقی باشد. با این حال، خطرات مصرف طولانی‌مدت پودر تفلون هنوز مشخص نیست و بعید به نظر می‌رسد کسی حاضر به خوردن آن باشد.

فیزیک: حل مشکل گلوله‌شدن سس پاستا

جایزه فیزیک ایگ نوبل ۲۰۲۵ به گروهی از فیزیکدانان ایتالیایی اهدا شد که با استفاده از فیزیک مواد و گذار فازی، مشکل گلوله‌شدن سس پاستای کاتچوا پپه را حل کردند. آنها دریافتند که علاوه بر تنظیم دمای آب، آشپز باید از نشاسته بیشتری (نشاسته ذرت یا سیب‌زمینی) برای تهیه سسی صاف و یکدست استفاده کند.

طراحی مهندسی: جاکفشی ضد بوی بد

دو پژوهشگر هندی در بخش طراحی مهندسی، جایزه ایگ نوبل را برای طراحی جاکفشی خاصی برای از بین بردن بوی بد کفش‌ها دریافت کردند. بوی بد کفش ناشی از عرق پا، عدم تهویه و رشد باکتری‌ها است. آنها با کمک ۱۴۹ دانشجو که نیمی از آنها از بوی بد کفش خود ناراحت بودند، آزمایشی انجام دادند.

پژوهشگران جاکفشی را با لامپ UV-C (که باکتری‌های عامل بو را از بین می‌برد) طراحی کردند. نتایج شگفت‌انگیز بود؛ پس از ۲ تا ۳ دقیقه، بوی بد کفش‌های دانشجویان ورزشکار با بوی پای شدید، به کلی از بین رفت.

هوانوردی: تاثیر الکل بر پرواز خفاش‌ها

در بخش هوانوردی، دانشمندان به این سوال پرداختند که آیا الکل می‌تواند بر کیفیت پرواز خفاش‌ها تاثیر بگذارد یا خیر. الکل به واسطه اتانول موجود در میوه‌های رسیده در طبیعت در دسترس حیوانات قرار دارد. پژوهشگران با افزودن مقادیر مختلف اتانول به غذای خفاش میوه‌خوار مصری، عملکرد پروازی آنها را در محیط تاریک ارزیابی کردند.

نتایج نشان داد که با افزایش مصرف الکل، سرعت پرواز خفاش کاهش یافته و جهت‌یابی صوتی آن نیز ضعیف‌تر می‌شود که احتمال تشخیص ندادن موانع را بالا می‌برد.

روان‌شناسی: بازخورد بیرونی و خودشیفتگی

برندگان جایزه ایگ نوبل ۲۰۲۵ در بخش روان‌شناسی، فرضیه تاثیر بازخورد مثبت دیگران بر هوش فرد و ایجاد خودشیفتگی را بررسی کردند. آنها با ۳۶۱ داوطلب لهستانی، هوش آنها را در مقایسه با دیگران ارزیابی کرده و سپس در آزمون شخصیتی خودشیفتگی و تست IQ شرکت دادند.

مشخص شد که وقتی به فرد گفته می‌شد هوش بالایی دارد، اعتماد به نفس او فورا افزایش می‌یافت و ارزیابی شخصی‌اش از هوش تغییر می‌کرد. در مقابل، بازخورد منفی باعث می‌شد فرد خود را از نظر هوشی پایین‌تر از بقیه ببیند. این آزمایش نشان داد که خودشیفتگی بیشتر به دلیل بازخورد بیرونی ایجاد می‌شود.

تغذیه: پیتزای مورد علاقه مارمولک‌ها

پژوهشی عجیب در بخش تغذیه نشان داد که مارمولک‌های رنگین‌کمانی در مناطق شهری غرب آفریقا به پیتزا علاقه دارند. این مارمولک‌ها که معمولاً از حشرات تغذیه می‌کنند، به دلیل نزدیکی به انسان‌ها، همه‌چیزخوار شده و به نان نیز علاقه زیادی نشان می‌دهند.

دانشمندان با مشاهده یک مارمولک که پیتزا چهار پنیر می‌خورد، آزمایشی با ۹ مارمولک و دو نوع پیتزا (چهار پنیر و چهار فصل) انجام دادند. پس از ۱۵ دقیقه، مارمولک‌ها بر سر تکه‌های پیتزا چهار پنیر با هم دعوا می‌کردند، اما به پیتزا چهار فصل علاقه‌ای نداشتند. این نشان می‌دهد که ترکیبات خاصی در پیتزا چهار پنیر ممکن است برای آنها جذاب‌تر باشد یا هضم آن ساده‌تر است.

پزشکی اطفال: تاثیر سیر بر بوی شیر مادر

در بخش پزشکی اطفال، پژوهشگران به بررسی تاثیر مصرف سیر بر بوی شیر مادر و رفتار نوزاد پرداختند. هشت مادر شیرده در این آزمایش شرکت کردند. پس از جمع‌آوری نمونه‌های شیر و اجتناب از مصرف سیر، به برخی کپسول سیر و به برخی دیگر دارونما داده شد.

نتایج نشان داد که کپسول سیر تاثیر محسوسی بر بوی شیر مادر می‌گذارد و باعث کاهش چربی شیر می‌شود. بوی سیر ۲ ساعت پس از مصرف به اوج خود می‌رسد. نکته عجیب این بود که نوزادان از شیری که بوی سیر می‌داد بیشتر استقبال کرده، خود را بیشتر به سینه مادر می‌چسباندند و شیر بیشتری می‌نوشیدند.

ادبیات: ۳۵ سال بررسی رشد ناخن

جایزه ادبیات ایگ نوبل ۲۰۲۵ به دکتر بینی اهدا شد که ۳۵ سال از عمر خود را صرف بررسی رشد ناخن‌هایش کرد. او در این مدت، روند رشد ناخن را با روایتی شاعرانه، فلسفی و با اشارات فراوان به آثار ادبی معروف جهان ثبت کرده است.

دکتر بین دریافت که رشد ناخن با افزایش سن کاهش می‌یابد، محیط گرم و مرطوب آن را افزایش می‌دهد و جویدن ناخن نیز رشد را تحریک می‌کند. او همچنین تایید کرد که ناخن پس از مرگ رشد نمی‌کند و تصور اشتباه ناشی از جمع شدن پوست است.

صلح: تاثیر الکل بر روان صحبت کردن به زبان خارجی

در بخش صلح، پژوهشگران به بررسی این باور پرداختند که مقدار کمی الکل می‌تواند باعث روان صحبت کردن فرد به یک زبان خارجی شود. الکل بر حافظه تاثیر منفی می‌گذارد و معمولاً فرد مست نمی‌تواند افکار خود را به خوبی کنترل کند، اما این باور در میان افراد دوزبانه وجود دارد.

۵۰ دانشجوی آلمانی در هلند به دو گروه تقسیم شدند؛ یک گروه نوشیدنی الکلی و گروه دیگر آب نوشیدند. پس از ۱۵ دقیقه، از آنها خواسته شد با یک شخص هلندی صحبت کنند و میزان روان بودن صحبت توسط ناظران ارزیابی شد. در حالی که خود دانشجویان فکر می‌کردند الکل تاثیری نداشته، ناظران بیرونی نظر دیگری داشتند.

ظاهراً الکل باعث کاهش اضطراب می‌شود و فرد راحت‌تر صحبت می‌کند. دلیل حضور این پژوهش در بخش صلح این بود که مشکلات زبانی می‌تواند تعامل بین ملت‌ها را دچار مشکل کند و مصرف کمی الکل می‌تواند یکی از این موانع را کمرنگ کند.