مشاهده یوزپلنگ آسیایی در خراسان شمالی و جنوبی؛ افزایش بودجه و همکاری‌های بین‌المللی

مشاهدات جدید و افزایش شانس بقا

مشاهده یوزپلنگ آسیایی در خراسان جنوبی، حتی اگر این افراد متفاوت از یوزهای منطقه توران باشند، یک اتفاق بسیار مثبت تلقی می‌شود. ارتباط مجدد بین مناطق میاندشت و خارتوران از طریق برنامه حفاظت مشارکتی «یوز کنام» که با کمک بخش خصوصی انجام می‌شود، نقش مهمی در این امیدواری ایفا کرده است.

اگر بتوانیم تصاویر دقیق‌تری از دو فرد یوز مشاهده شده در خراسان جنوبی به دست بیاوریم و مطمئن شویم افراد جدیدی هستند، در این شرایط شانس بقای یوز به میزان قابل توجهی افزایش پیدا می‌کند چرا که وجود یک جمعیت یوز در خارج از خارتوران و در زیستگاه‌های جنوبی‌تر از این منطقه خیلی امید بخش است.

پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی پس از شش سال توقف، مجدداً فعال شده و یکی از اقدامات اصلی، تمرکز بر حفاظت از زیستگاه‌های پیرامونی با مشارکت مردم و تقویت برنامه‌های حفاظتی سازمان است.

برنامه‌های ویژه و افزایش بودجه در خراسان جنوبی

برای زیستگاه یوزپلنگ آسیایی در خراسان جنوبی، برنامه ویژه‌ای در حال اجراست. منابع مالی این پروژه در سال گذشته به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته و به بیش از ۵ میلیارد تومان رسیده است. علاوه بر این، یک دستگاه خودرو به ارزش تقریبی ۱۰ میلیارد تومان نیز برای این استان تامین شده است.

با توجه به مشاهدات اخیر یوز در این منطقه، انتظار می‌رود میزان بودجه اختصاص یافته باز هم افزایش یابد. در طول سال گذشته، تقریباً ۵۰ میلیارد تومان برای حفاظت از یوزپلنگ آسیایی هزینه شده و این رقم در سال جاری نیز افزایش خواهد یافت.

• تقویت منابع انسانی: تلاش برای بهره‌گیری از ظرفیت قرقبان‌ها و استخدام محیط‌بانان متخصص در استان‌های زیستگاه یوز.
• یکپارچه‌سازی مدیریت: برقراری ارتباط مدیریتی تمام شش میلیون هکتار زیستگاه یوزپلنگ آسیایی با پروژه حفاظت و اصلاح ساختار مدیریتی.
• پایش سیستماتیک: آغاز پایش منظم در زیستگاه‌ها، به ویژه در خراسان جنوبی، برای ثبت و شناسایی دقیق یوزها.

تلاش برای جلب کمک‌های بین‌المللی

در گذشته، پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی از کمک‌های مالی، فنی و تخصصی بین‌المللی بهره‌مند بود، اما به دلیل رویکردهای نادرست، بسیاری از شرکا از پروژه خارج شدند. با این حال، هماهنگی‌هایی با کشورهای منطقه و کشورهایی مانند هندوستان که در زمینه یوز فعالیت دارند، آغاز شده است.

همکاری‌های مشترکی نیز با کشور آفریقای جنوبی در حال انجام است. دکتر پیتر کالدول، دامپزشک و متخصص تکثیر در اسارت، به عنوان سوپروایزر پروژه تکثیر یوز در اسارت، با مرکز تحقیقات توران همکاری کرده و به صورت دوره‌ای از سایت بازدید می‌کند. دستورالعمل‌ها و پروتکل‌های او توسط دکتر علی شمس، متخصص تنوع زیستی، اعمال می‌شود. امید است این اقدامات به تولد توله‌یوزهایی در مرکز تحقیقات و تکثیر در اسارت یوزپلنگ آسیایی در منطقه توران منجر شود.

ارتقای استانداردهای سایت تکثیر یوز در اسارت

سایت تکثیر یوزپلنگ آسیایی در اسارت، با اخذ مشاوره‌های بین‌المللی و ملی، در حال نزدیک شدن به استانداردهای جهانی است. این سایت تقریباً همه امکانات مورد نیاز را دارد، اما بخش دامپزشکی و کلینیکی آن نیازمند تجهیز بیشتر است. منابع مالی لازم تامین و به استان سمنان ابلاغ شده و این بخش‌ها به زودی و قبل از فصل جفت‌گیری تکمیل خواهند شد.

پس از تحقق این امر می‌توانیم بگوییم که یک سایت کامل در حد استانداردهای بین‌المللی برای احیای یوزپلنگ آسیایی در طرح تکثیر در اسارت و حفاظت از یوزپلنگ آسیایی در خارج از زیستگاه داریم.

محل نگهداری یوزها به استانداردها نزدیک شده و شرایط تغذیه‌ای و دریافت مکمل‌ها نیز استانداردسازی شده است. یوزها از نظر بدنی تحت مراقبت کامل هستند تا وزن مناسب را حفظ کرده، به اندازه کافی ورزش کنند و تفریحات لازم را داشته باشند. همچنین، ارتباط آن‌ها با یکدیگر مدیریت شده تا شرایط برای تکثیر در اسارت فراهم شود. مساحت سایت تکثیر یوز در اسارت تقریباً ۱۰ برابر شده و میزان مواجهه یوز با انسان نیز کاهش یافته است.

فنس‌کشی در «جاده مرگ» عباس‌آباد - میامی

جاده عباس‌آباد - میامی، که به «جاده مرگ» معروف است، یکی از نقاط آسیب‌زا برای یوزپلنگ آسیایی محسوب می‌شود. در طول ۱۰ سال، ۱۳ فرد یوزپلنگ آسیایی بر اثر تصادف در این جاده تلف شده‌اند. برنامه فنس‌کشی این جاده از سال ۱۳۹۷ آغاز شده و مطالعات دقیق دانشگاهی برای شناسایی نقاط آسیب‌پذیر انجام شده است.

فنس‌کشی با تامین منابع لازم از سر گرفته شده و وزارت راه و شهرسازی نیز قصد دارد در این زمینه اقدام کند. در آخرین سفر رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به این منطقه، نمایندگان وزارت راه از تامین منابع و قصد شروع کار خبر دادند. امید است با همکاری وزارت راه و سازمان حفاظت محیط زیست، این کریدور حیاتی با سرعت بیشتری ایمن شود.