کردستان؛ قطب نخست تولید انگور و توت‌فرنگی در ایران

با طلوع آفتاب، جنب و جوش در تاکستان‌های کردستان به اوج خود می‌رسد. این صحنه، تابلویی زنده از تلاش و امید زنان و مردانی با لباس‌های محلی است که در میان ردیف‌های تاک به آرامی حرکت می‌کنند. دستانشان با دقت و وسواس، خوشه‌های رسیده را انتخاب و با قیچی‌های کوچک، رگ اتصال آن به ساقه را قطع می‌کنند. بوی خاک و انگور رسیده در هم می‌آمیزد و مردان با قامتی استوار، خوشه‌های سنگین و پُربرکت را از شاخه‌های درهم‌تنیده تاک جدا کرده و با دقت به دست زنان می‌سپارند. زنان نیز با دقتی بی‌نظیر، خوشه‌ها را در سبدهای حصیری می‌چینند تا مبادا دانه‌های نازک و یاقوتی‌شان ترک بردارد.

خوشه‌های انگور پس از جمع‌آوری، در کامیون‌ها و وانت‌های کوچک بارگیری شده و به سوی مقصدی تازه روانه می‌شوند. بخشی از این محصول مستقیماً به بازار میوه‌فروشی‌ها می‌رسد و بخش عمده آن راهی کارگاه‌های محلی و سنتی می‌شود.

هنر و تجربه در فرآوری انگور

گاهی هنر و تجربه نسل‌ها به کار گرفته می‌شود. زنان روستا در حیاط خانه‌ها و باغات خود، از خوشه‌های یاقوتی انگور، کشمشی می‌سازند که به زبان کردی به آن «بۆڵاو» گفته می‌شود. همچنین با دقت دانه‌ها را از خوشه‌ها جدا کرده و شیره جان‌شان را می‌گیرند و از آن شیره انگوری می‌سازند به شیرینی عسل که کردها به آن «دوشاب» می‌گویند.

این تبدیل تنها یک فرآیند تولید نیست، بلکه سفری است برای حفظ ارزش‌ها و تأمین معاش. شیره‌های انگور، کشمش‌های طلایی و سرکه‌های طبیعی نه فقط یک محصول کشاورزی، بلکه نفس زندگی و تاریخ منطقه را در خود دارند. این محصولات، با بسته‌بندی‌های ساده اما پر از اصالت راهی بازار می‌شوند تا به دست مصرف‌کنندگان برسند. پشت هر شیشه شیره انگور، داستان آفتاب داغ تابستان، تلاش بی‌وقفه کشاورزان و لبخند رضایت مادران کردستانی نهفته است.

جایگاه انگور در اقتصاد کشاورزی کردستان

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کردستان در خصوص آغاز برداشت انگور در سطح باغات این استان اظهار داشت: برداشت انگور همه‌ساله از اوایل شهریورماه آغاز می‌شود و بسته به تنوع ارقام کشت‌شده، تا ۱۵ مهر ادامه دارد.

استان کردستان به دلیل شرایط آب‌وهوایی و تنوع اقلیمی، یکی از قطب‌های تولید انگور در کشور به شمار می‌رود. بر اساس آخرین برآوردها، متوسط برداشت سالانه انگور در استان حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تن است که این میزان برداشت نشان‌دهنده سهم بالای انگور در بخش باغداری کردستان است؛ به گونه‌ای که ۳۲ درصد از مجموع کل باغات استان به انگور اختصاص دارد.

بیشترین سطح باغات انگور در شهرستان‌های سنندج، مریوان، بانه، سروآباد و کامیاران قرار گرفته است و سایر شهرستان‌ها نیز در تولید این محصول سهم قابل توجهی دارند. شهرستان بیجار نیز با داشتن ۱۵۰۰ هکتار تاکستان از مجموع ۲۵۰۰ هکتار باغ، ظرفیت بالایی در تولید انگور و نقش مهمی در تأمین بخشی از محصول استان دارد.

ارقام انگور تولیدی در کردستان

• باغات آبی: انواع کشمشی سفید و قرمز، فخری، عسکری و فلم که بیشتر برای مصرف تازه‌خوری به بازار عرضه می‌گردند.
• باغات دیم: ارقامی همچون رشه و خوشناو که علاوه بر تأمین نیاز صنایع تبدیلی، بخشی از آن‌ها نیز به صورت تازه‌خوری در بازار داخلی عرضه می‌شوند.

محصول انگور کردستان نه تنها در بازارهای محلی مصرف می‌شود، بلکه سهم قابل توجهی نیز به استان‌های همجوار و به‌ویژه تهران ارسال می‌گردد که همین موضوع نقش مهمی در تأمین نیاز بازار داخلی کشور دارد.

کردستان؛ پیشرو در تولید توت‌فرنگی و انگور

مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی کردستان اعلام کرد: کردستان با تولید سالانه ۷۰ هزار تن توت‌فرنگی و ۱۱۰ هزار تن انگور، رتبه نخست کشور را در تولید این محصولات به خود اختصاص داده و به قطب باغی ایران تبدیل شده است.

سالانه بیش از ۵۰۰ هزار تن انواع محصولات باغی در استان کردستان تولید و روانه بازار مصرف می‌شود. سطح باغات استان در حال حاضر بیش از ۶۴ هزار و ۵۰۰ هکتار است و تنوع محصولات باغی در کردستان یکی از ظرفیت‌های مهم کشاورزی استان به شمار می‌رود و بخش قابل توجهی از درآمد و اشتغال روستاییان را تأمین می‌کند.

از ابتدای سال تاکنون ۹۰ هزار تن انواع میوه‌های هسته‌دار شامل زردآلو، گیلاس، آلبالو، آلو و گوجه‌سبز در استان برداشت شده است. توت‌فرنگی شاخص‌ترین محصول باغی استان است و با تولید سالانه ۷۰ هزار تن، عملاً به برند باغی استان تبدیل شده است. انگور نیز با برداشت سالانه بیش از ۱۱۰ هزار تن، جایگاه نخست تولید این محصول را در کشور به خود اختصاص داده است.