بارورسازی ابرها: راهکاری موقت یا توهمی برای بحران آب تهران؟

در شرایطی که بحران آب به یکی از چالش‌های اصلی کشور تبدیل شده، بحث استفاده از فناوری‌های نوین برای مقابله با این معضل بیش از پیش مطرح می‌شود. در این میان، «بارورسازی ابرها» به عنوان یکی از روش‌های علمی شناخته شده، مورد توجه قرار گرفته است. اما آیا این تکنیک می‌تواند راه‌حلی پایدار برای تامین آب پایتخت باشد؟ یک کارشناس حوزه آب به بررسی ابعاد مختلف این فناوری و تاثیر آن بر بحران آب تهران پرداخته است.

فناوری بارورسازی ابرها: پیچیدگی‌ها و محدودیت‌ها

محمدابراهیم رئیسی، کارشناس حوزه آب، تاکید می‌کند که بارورسازی ابرها از لحاظ علمی یک موضوع ثابت شده است و در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال، این یک سیستم فناورانه پیچیده است که دستیابی به نتایج مطلوب، مستلزم در اختیار داشتن فناوری پیشرفته آن است.

«این فناوری شامل داده‌های مختلف از جمله مدل‌های هواشناسی و رادارها تا ابزار و ادوات فیزیکی مثل هواپیماهای مخصوص برای شلیک یدید نقره به مرکز ابرهایی است که تشخیص داده شده باران‌زا هستند.»

وی افزود که اندازه‌گیری سرعت و جهت باد، نوع ابر، مهارت خلبان و نوع هواپیما از عوامل کلیدی در موفقیت این تکنولوژی هستند. کشورهای غربی مانند آمریکا و استرالیا، و همچنین روسیه، این فناوری را در اختیار دارند، اما کیفیت اجرا و تکنولوژی کشورهای غربی بالاتر است.

تجربه ایران در بارورسازی ابرها

ایران نیز سال‌هاست که در یزد مرکز بارورسازی ابرها را داشته و پروژه‌هایی را در این زمینه انجام داده است. رئیسی اشاره کرد که این پروژه‌ها در گذشته توسط روس‌ها و در دوران تحریم انجام می‌شد. با این حال، به دلیل برخی مشکلات تکنیکی و تکنولوژیکی، نتایج حاصله به میزان پیش‌بینی شده نبوده است؛ چرا که بارندگی باید در حوزه مورد نظر رخ داده و به روان‌آب تبدیل شود، اتفاقی که به طور کامل محقق نشده است.

بارورسازی ابرها: راهکاری موقت و نه دائمی

این کارشناس حوزه آب تصریح کرد که بارورسازی ابرها تنها بخش کوچکی از راهکارهای تامین منابع آب است و نمی‌تواند به عنوان یک راهکار دائمی و همیشگی برای تامین بخش مهمی از آب کشور تلقی شود. او ادعاهایی که در این خصوص مطرح می‌شود را فاقد اساس علمی دانست.

• میزان بارش سالانه کشور: ۴۰۰ میلیارد متر مکعب
• میزان آب قابل استفاده: ۱۰۰ میلیارد متر مکعب (به دلیل تبخیر و نفوذ)

رئیسی تاکید کرد که تبدیل بارورسازی به بارندگی و سپس جمع‌آوری آن، در گرو تشخیص دقیق داده‌ها و در اختیار داشتن ادوات پیشرفته است که ایران در این زمینه با مشکل مواجه است. بنابراین، این روش نمی‌تواند به عنوان راه‌حل اصلی بحران آب تهران مطرح باشد.

افسانه سد کردن مسیر ابرها و تاثیر بر سلامت آب

در پاسخ به این ادعا که برخی کشورها با بارورسازی ابرها، مسیر بارندگی در ایران را سد کرده‌اند، رئیسی این موضوع را یک ادعای بی‌اساس دانست. او توضیح داد که چنین اقدامی نیازمند انرژی بسیار زیادی است و جذب ابرها به سمت یک کشور و باراندن آنها از لحاظ علمی صحیح نیست. وی افزود اگر چنین امکانی وجود داشت، به جای جنگ آب، «جنگ ابر» در کشورها رخ می‌داد و کشورهایی مانند عربستان سردمدار آن می‌شدند.

او به مدیریت صحیح آب در کشورهایی مانند ترکیه (حفظ دریاچه‌ها) و استفاده از آب شیرین‌کن‌ها در کشورهای عربی به عنوان منابع پایدار اشاره کرد و گفت که این کشورها نیز به بارورسازی ابرها به عنوان منبع اصلی تامین آب نگاه نمی‌کنند.

در مورد تاثیر منفی احتمالی بارورسازی ابرها بر سلامت آب، رئیسی اظهار داشت که مطالعات نشان داده‌اند بارورسازی ابرها عواقب منفی بر سلامت آب ندارد.

مدیریت مصرف: تنها راهکار واقعی برای بحران آب تهران

رئیسی در پایان تاکید کرد که در حال حاضر، تمام منابع آبی اطراف به تهران وارد می‌شوند و هیچ راهی برای حل بحران آب تهران جز مدیریت مصرف وجود ندارد. او بارورسازی ابرها را نیز روشی پایدار برای تامین آب تهران ندانست.

• استفاده از شیرهای کم‌مصرف می‌تواند ۳۰ درصد مصرف آب را کاهش دهد.
• کاهش جمعیت تهران.
• مدیریت مصرف به عنوان مهم‌ترین راهکار.

وی هرگونه راهکار دیگری غیر از این موارد را «بیهوده» خواند.