اسنپ و انجمن اهدای عضو: معافیت کمیسیون برای خانواده‌های اهداکننده

اسنپ، در اقدامی بشردوستانه و با همکاری «انجمن اهدای عضو ایرانیان»، طرح ویژه‌ای را برای حمایت از خانواده‌های اهداکنندگان عضو آغاز کرده است. این طرح که با عنوان «اهدای عضو، یک حرکت زندگی‌بخش» معرفی شده، به خانواده‌های اهداکننده‌ای که در ناوگان اسنپ فعالیت می‌کنند، امکان می‌دهد تا به مدت شش ماه، از ابتدای مهر تا پایان اسفند ۱۴۰۴، از پرداخت کمیسیون معاف شوند.

هدف اصلی از اجرای این طرح، علاوه بر حمایت مالی از این خانواده‌های فداکار، افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت حیاتی اهدای عضو در جامعه است. خانواده‌های اهداکننده عضو، با تصمیمی دشوار اما به موقع در شرایطی سخت، به بیماران نیازمند پیوند، فرصتی دوباره برای زندگی می‌بخشند.

نقش انجمن اهدای عضو ایرانیان

انجمن اهدای عضو ایرانیان، که فعالیت خود را از سال ۱۳۹۴ با هدف ارتقاء فرهنگ اهدای عضو، آموزش تیم‌های درمانی و جامعه، انجام طرح‌های پژوهشی و حمایت از خانواده‌های اهداکننده آغاز کرده است، در این طرح مسئولیت شناسایی و معرفی خانواده‌های واجد شرایط را بر عهده دارد. این انجمن با بررسی دقیق مدارک، خانواده‌های اهداکننده‌ای را که در ناوگان اسنپ مشغول به کار هستند، به این سامانه معرفی می‌کند.

خدمات حمایتی انجمن اهدای عضو ایرانیان بسیار گسترده است و شامل موارد زیر می‌شود:

• ایجاد بسته خدمات بیمه‌ای به مدت ۳ سال
• تعامل با موسسه‌های نیکوکاری برای ارائه خدمات حمایتی
• برگزاری دوره‌های مواجهه با سوگ
• عقد تفاهم‌نامه با سازمان‌ها و ارگان‌ها در راستای توان‌افزایی و ایجاد فرصت شغلی

لحظه‌های سرنوشت‌ساز در اهدای عضو: درک مرگ مغزی

مرگ مغزی، نوعی آسیب برگشت‌ناپذیر سلولی است که در پی حوادثی نظیر ضربه شدید به سر در تصادفات، نزاع، سقوط از ارتفاع، غرق‌شدگی، مسمومیت‌ها و عارضه‌های عروقی مغز رخ می‌دهد. این وضعیت، برخلاف کما، پایان حیات و غیرقابل بازگشت است، اگرچه به دلیل اکسیژن‌رسانی مصنوعی، حرکات قفسه سینه و ضربان قلب ممکن است وجود داشته باشد. این شرایط حداکثر تا ۱۴ روز با کمک دستگاه‌ها تداوم می‌یابد و این تنها فرصت باقی‌مانده برای خانواده‌هاست تا تصمیمی سرنوشت‌ساز برای اهدای عضو بگیرند.

هر فرد دچار مرگ مغزی می‌تواند با اهدای ۸ ارگان حیاتی شامل ۲ کلیه، ۲ ریه، کبد، قلب، روده و لوزالمعده، جان ۸ بیمار در انتظار پیوند را نجات دهد. همچنین، اهدای ۱ تا ۵۳ نسج (مانند قرنیه، دریچه قلب، تاندون و...) می‌تواند ۱ تا ۵۳ نفر را از زندگی با معلولیت رهایی بخشد.

هر ثانیه در این فرآیند حیاتی اهمیت بالایی دارد؛ هرچه فاصله زمانی اهدای عضو به لحظه تشخیص مرگ مغزی نزدیک‌تر باشد، امکان پیوند تعداد بیشتری از اعضا فراهم می‌شود. از این رو، همراهی و رضایت به موقع خانواده‌ها نقشی بی‌بدیل در احیای زندگی بیماران چشم‌انتظار ایفا می‌کند.

نیاز حیاتی به پیوند عضو و جایگاه ایران

آمارها نشان می‌دهد که در ایران، روزانه ۷ تا ۱۰ بیمار نیازمند پیوند به دلیل عدم دریافت به موقع عضو، جان خود را از دست می‌دهند. با این حال، سالانه حدود هزار اهدای عضو در کشور انجام می‌شود. شاخص تعداد سالانه اهدای عضو به ازای یک میلیون نفر جمعیت (PMP) در ایران، از ۰.۲ در سال ۱۳۷۹ به ۱۳.۹ در پایان سال ۱۴۰۳ رسیده که رشدی ۷۰ برابری را نشان می‌دهد. این رشد چشمگیر، ایران را در رتبه اول آسیا در زمینه اهدای عضو قرار داده است.

بر اساس گزارش شبکه بین‌المللی ثبت اهدای عضو و پیوند، در سال ۲۰۲۳ میلادی، کشورهای اسپانیا، آمریکا و پرتغال به ترتیب سه کشور نخست در شاخص اهدای عضو بودند و ایران نیز رتبه سی‌ویکم جهانی را به خود اختصاص داد.

سابقه طرح‌های حمایتی اسنپ

اسنپ پیش از این نیز طرح‌های مشابهی را برای حمایت از کاربران راننده خود اجرا کرده است. در این طرح‌ها، گروه‌هایی نظیر افراد دارای معلولیت، زنان سرپرست خانوار، افراد مبتلا به ام‌اس و تالاسمی به صورت دوره‌ای از پرداخت کمیسیون معاف شده‌اند. در سال ۱۴۰۳، گزارش عملکرد این شرکت نشان می‌دهد که ۲۶ هزار و ۷۹۵ کاربر راننده از پرداخت کمیسیون معاف شده‌اند. در ادامه این روند حمایتی، خانواده‌های اهداکنندگان عضو نیز در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ مشمول این معافیت خواهند شد.