انتقاد از روش جدید دهک‌بندی یارانه‌ها: ملاک هزینه‌های ماهانه

مقدمه: تغییر رویکرد در دهک‌بندی یارانه‌ها

در پی انتقادات گسترده از روش‌های پیشین دهک‌بندی خانوارها برای حذف یارانه‌ها، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی رویکرد جدیدی را در پیش گرفته است. این تغییر که با هدف افزایش دقت و عدالت در شناسایی خانوارهای نیازمند صورت گرفته، با واکنش‌ها و نگرانی‌هایی از سوی نمایندگان مجلس همراه بوده است.

معیار جدید دهک‌بندی: هزینه‌های ماهانه

علی جعفری آذر، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، جزئیات این روش جدید را تشریح کرد. بر اساس این تغییر، هزینه‌های ماهانه خانوار به عنوان ملاک اصلی دهک‌بندی در نظر گرفته می‌شود و دیگر درآمد یا دارایی افراد معیار نخواهد بود.

«طبق روش جدید وزارت تعاون و رفاه اجتماعی، هزینه‌های ماهانه خانوار ملاک قرار می‌گیرد و اگر سرانه هزینه هر فرد بیش از ۱۰ میلیون تومان باشد، خانوار در دهک‌های پردرآمد قرار می‌گیرد.»

این بدان معناست که اگر سرانه هزینه هر شخص در ماه از ۱۰ میلیون تومان فراتر رود، آن خانوار در دهک‌های ۸ و ۹ قرار گرفته و یارانه نقدی آن‌ها قطع خواهد شد.

استثنائات و شمولیت‌ها

• هزینه مسکن: برای خانوارهای مستأجر، هزینه مسکن از محاسبات مربوط به دهک‌بندی مستثنا شده است.
• سایر هزینه‌ها: اما سایر هزینه‌های ضروری مانند درمان و تحصیل، در این محاسبات لحاظ می‌شوند.

انتقادات به روش‌های پیشین

جعفری آذر به مشکلات روش‌های قبلی دهک‌بندی اشاره کرد که بر اساس ملاک‌هایی نظیر گردش مالی، مالکیت خودرو و مسکن صورت می‌گرفت. این روش‌ها با انتقادات زیادی مواجه بودند، چرا که در برخی موارد، حتی مددجویان کمیته امداد و بهزیستی نیز در دهک‌های بالا قرار گرفته و یارانه‌شان قطع می‌شد.

نگرانی‌ها پیرامون روش جدید

با وجود تغییر رویکرد، نگرانی‌هایی نیز در مورد دقت روش جدید مطرح شده است. عضو کمیسیون اجتماعی مجلس تاکید کرد:

«ممکن است شخصی به دلیل هزینه‌های درمانی یا شهریه دانشگاه فرزندش، به دهک پردرآمد منتقل و یارانه‌اش حذف شود در حالی که شرایط مالی مناسبی ندارد.»

این هزینه‌ها، به ویژه هزینه‌های درمانی ناگهانی و پرهزینه یا شهریه‌های بالای تحصیلی، ممکن است به صورت مقطعی افزایش یابند و بیانگر توان مالی واقعی خانوار نباشند. در نتیجه، خانواده‌های کم‌درآمد یا متوسط ممکن است به اشتباه در دهک‌های پردرآمد قرار گرفته و از دریافت یارانه محروم شوند.

ارزیابی و مقایسه آتی

نماینده تبریز اعلام کرد که این ماه، نخستین ماه اجرای روش جدید است و لازم است پس از دو ماه اجرا، مقایسه‌ای دقیق با روش پیشین انجام شود تا میزان دقت و کارایی این شیوه جدید مشخص گردد.

مصوبه قانونی حذف یارانه پردرآمدها

شایان ذکر است که با تصویب بند (پ) تبصره (۱۳) قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور، دولت مکلف شده است یارانه نقدی خانوارهای پردرآمد (دهک‌های هشتم، نهم و دهم) را حذف کند. این تغییرات در راستای اجرای این مصوبه قانونی صورت می‌گیرد.