کشف فسیل ۲۴۰ میلیون ساله: قدیمی‌ترین لپیدوزور تاریخ تکامل خزندگان را بازنویسی می‌کند

در یک کشف علمی بی‌سابقه، فسیلی کوچک از یک خزنده باستانی که قدمت آن به بیش از ۲۴۰ میلیون سال پیش بازمی‌گردد، از لایه‌های ماسه‌سنگ استخراج شده است. این موجود که پیش از ظهور دایناسورها می‌زیسته، اکنون رکورد قدیمی‌ترین لپیدوزور شناخته‌شده را به خود اختصاص داده و دیدگاه‌های پیشین دانشمندان درباره تکامل این گروه از خزندگان را به چالش کشیده است.

این کشف نه تنها به درک عمیق‌تر ما از تاریخچه حیات روی زمین کمک می‌کند، بلکه اطلاعات جدیدی درباره اجداد مارمولک‌ها، مارها و تواتارای امروزی ارائه می‌دهد.

قدیمی‌ترین لپیدوزور و ویژگی‌های منحصر به فرد آن

این موجود کوچک شبیه مارمولک، که اکنون با نام Agriodontosaurus helsbypetrae شناخته می‌شود، عنوان قدیمی‌ترین لپیدوزور را از ویرتمبرگیا که ۳ تا ۷ میلیون سال بعد زندگی می‌کرد، ربوده است. لپیدوزورها گروهی متنوع از خزندگان هستند که شامل مارمولک‌ها، مارها و تنها عضو زنده رده رینکوکفالیا، یعنی تواتارا می‌شوند. تواتارا، که اغلب «فسیل زنده» نامیده می‌شود، با وجود گذشت میلیون‌ها سال، ظاهری بسیار مشابه اجداد مزوزوئیک خود را حفظ کرده است.

«این موجود دندان‌هایی مثلثی بزرگ دارد و احتمالاً از آن‌ها برای سوراخ کردن و بریدن پوشش سخت حشرات شکار خود استفاده می‌کرد، درست مانند تواتارا امروزی.»
– مایکل بنتون، دیرینه‌شناس مهره‌داران از دانشگاه بریستول

تحلیل دقیق جمجمه و اسکلت تقریباً کامل این فسیل جدید، آن را در رده رینکوکفالیا قرار داده است. نام Agriodontosaurus helsbypetrae به معنی «مارمولک دندان‌تیز تشکیل‌شده در ماسه‌سنگ هلزبی» است و به ماسه‌سنگ دوره تریاس میانی اشاره دارد که در ساحل دویون، بریتانیا کشف شده است.

شگفتی‌های تکاملی و چالش‌های جدید

این فسیل که به طرز باورنکردنی‌ای حفظ شده بود، ویژگی‌های بسیار قدیمی لپیدوزورها را آشکار کرده است. برخی از این ویژگی‌ها، که با استفاده از اسکن همزمان CT بررسی شدند، دانشمندان را شگفت‌زده کرده‌اند.

• عدم شباهت به انتظارات: این فسیل تقریباً هیچ‌یک از آنچه انتظار می‌رفت را نشان نمی‌دهد و با هیچ‌کدام از یافته‌های پیشین شباهتی ندارد.
• دندان‌های بزرگ: دندان‌های این موجود به طرز شگفت‌انگیزی بزرگ بودند.
• کام بدون دندان: برخلاف انتظارات، کام آن فاقد دندان بود.
• جمجمه بدون لولا: جمجمه هیچ نشانه‌ای از لولا نداشت، در حالی که دانشمندان انتظار داشتند این ویژگی‌ها را در اولین لپیدوزورها ببینند.

«این فسیل تقریباً هیچ‌یک از آنچه انتظار داشتیم را نشان نمی‌دهد… [این موجود] با هیچ‌کدام از یافته‌های پیشین شباهتی ندارد و باعث شده است دوباره درباره‌ی تکامل مارمولک‌ها، مارها و تواتارا فکر کنیم.»
– دن مارک، دیرینه‌شناس زیستی از دانشگاه بریستول

این کشف نشان می‌دهد که لپیدوزورها ۲۴۰ میلیون سال است که وجود دارند و هنوز هم زنده‌اند. این نمونه نه تنها اطلاعات مهمی درباره جمجمه اجدادی همه لپیدوزورها فراهم می‌کند، بلکه بر دانش در حال رشد ما درباره تواتارا می‌افزاید؛ موجودی که با وجود اینکه اغلب «فسیل زنده» خوانده می‌شود، به یک رده متنوع از خزندگان باستانی با تاریخچه تکاملی غنی تعلق دارد.

این تحقیق مهم در مجله معتبر Nature منتشر شده است.