خورشیدگرفتگی جزئی ۳۰ شهریور: رویدادی نادر با قابلیت مشاهده محدود

در حالی که تنها دو هفته از ماه‌گرفتگی کلی خیره‌کننده ۱۶ شهریور می‌گذرد که توسط میلیاردها نفر در سراسر جهان مشاهده شد، اکنون نوبت به یک خورشیدگرفتگی جزئی در تاریخ ۳۰ شهریور (۲۱ سپتامبر) رسیده است. این دو رویداد نجومی، با وجود نزدیکی زمانی، تفاوت‌های چشمگیری در مقیاس و قابلیت مشاهده دارند و یک جفت واقعاً عجیب را تشکیل می‌دهند.

تفاوت‌های چشمگیر: از ماه‌گرفتگی کلی تا خورشیدگرفتگی جزئی

ماه‌گرفتگی ۱۶ شهریور از نوع کلی بود و ماه به طور کامل وارد سایه زمین شد و به رنگ سرخ درآمد. اما خورشیدگرفتگی پیش‌رو تنها جزئی است، به این معنی که ماه صرفاً بخشی از خورشید را می‌پوشاند. در حالی که رویداد قبلی توسط بیش از ۷ میلیارد نفر دیده شد، این بار ممکن است تنها ۱۶ میلیون نفر شانس تماشای خورشیدگرفتگی را داشته باشند.

مناطق قابل مشاهده و میزان گرفتگی

• سیدنی: پرجمعیت‌ترین شهری که می‌تواند خورشیدگرفتگی را ببیند، سیدنی است. با این حال، ماه تنها کمی بیش از یک درصد خورشید را برای ۵ دقیقه می‌پوشاند.
• نیوزیلند: اگر مناطق با حداقل ۱۰ درصد گرفتگی را در نظر بگیریم، تنها ۶ میلیون نفر و بیش از ۲۵ میلیون گوسفند ساکن نیوزیلند، شانس رصد خورشیدگرفتگی را خواهند داشت.
• جنوبگان: بیشترین سطح گرفتگی، حدود ۸۰ درصد از قرص خورشید، در مکان‌های دورافتاده و غیرمسکونی مانند میانه اقیانوس منجمد جنوبی (جزیره مک‌کواری) یا مستقیم روی قاره جنوبگان رخ می‌دهد.

بهترین مکان مسکونی برای تماشای این خورشیدگرفتگی جزئی، شهر اینوِرکارگیل، جنوبی‌ترین و غربی‌ترین شهر نیوزیلند است.

تماشای آنلاین و زمان‌بندی

اگر جزو ۰٫۰۶ درصد از جمعیت دنیا، یعنی ساکنان نیوزیلند نیستید، جای نگرانی وجود ندارد. وب‌سایت تایم اند دیت این خورشیدگرفتگی را به صورت زنده پخش می‌کند و می‌توانید از خانه خود آن را تماشا کنید.

خورشیدگرفتگی یکشنبه ۳۰ شهریور ساعت ۲۰:۵۹ به وقت ایران آغاز می‌شود و در ساعت ۲۳:۱۱ به وقت ایران به اوج می‌رسد. هرچند از ایران هیچ شانسی برای دیدن این خورشیدگرفتگی نداریم، به یاد داشته باشید که در جریان کسوف هرگز نباید مستقیم به خورشید نگاه کنید و عینک مخصوص به چشم بزنید.

چرا خورشیدگرفتگی‌ها هر ماه رخ نمی‌دهند؟

خورشیدگرفتگی‌ها می‌توانند چندین بار در سال رخ دهند، اما هر ماه اتفاق نمی‌افتند. دلیل آن این است که مدار ماه نسبت به مدار زمین به دور خورشید زاویه دارد. تنها زمانی که ماه کامل یا ماه نو در نزدیکی نقطه تقاطع این دو مدار قرار بگیرد، گرفتگی رخ می‌دهد. در این مورد، ماه، زمین و خورشید کاملاً در یک خط نیستند و بنابراین فقط بخشی از قرص خورشید پوشیده می‌شود.

رویدادهای نجومی آینده و فرصت‌های رصد در ایران

هرچند خورشیدگرفتگی جزئی ۳۰ شهریور برای ما در ایران قابل رویت نیست، آسمان شب یکشنبه رویدادهای نجومی دیگری را به همراه دارد. یکشنبه شب، سیاره زحل در وضعیت مقابله قرار می‌گیرد و به درخشان‌ترین شکل ممکن با چشم غیرمسلح دیده خواهد شد.

برای علاقه‌مندان به خورشیدگرفتگی در ایران، باید کمی بیشتر صبر کرد:

• ۱۱ مرداد ۱۴۰۶: خورشیدگرفتگی بعدی در ایران از نوع حلقوی و طولانی‌ترین خورشیدگرفتگی قرن خواهد بود.
• ۳۰ اسفند ۱۴۱۲: خورشیدگرفتگی کامل و نادر که همزمان با اعتدال بهاری و آغاز سال نو خورشیدی رخ می‌دهد، یکی از شگفت‌انگیزترین رویدادهای نجومی و فرهنگی پیش‌رو محسوب می‌شود.