انقلاب دیجیتال در ایل: طرح ملی پست سیار و کدپستی برای عشایر ایران

جامعه عشایری ایران، با وجود نقش حیاتی در تولید و اقتصاد کشور، سال‌ها از دسترسی به خدمات پایه ارتباطی و دیجیتال محروم بود. این محرومیت، نه تنها دسترسی به خدمات دولتی و الکترونیکی را دشوار می‌ساخت، بلکه مانعی جدی بر سر راه ورود عشایر به اقتصاد دیجیتال و عرضه مستقیم محصولاتشان به بازار بود. اکنون، با امضای تفاهم‌نامه‌ای ملی، امید به پایان این محرومیت و گشایش افق‌های جدید برای زندگی و کسب‌وکار عشایر زنده شده است.

نقش حیاتی عشایر در اقتصاد و امنیت غذایی

عشایر استان فارس، با جمعیتی حدود سه درصد از کل جمعیت استان (حدود ۴۰ هزار خانوار غیررسمی و ۲۷ هزار نفر رسمی)، در ۳۷ شهرستان این استان مستقر هستند. این قشر مولد، سهم قابل توجهی در اقتصاد و امنیت غذایی استان ایفا می‌کنند:

• تامین گوشت قرمز: ۲۵ درصد از گوشت قرمز استان را تامین می‌کنند.
• دامداری: بیش از سه میلیون واحد دامی دارند.
• صنایع‌دستی: ۴۳ درصد از صنایع‌دستی استان را تولید می‌کنند.

جامعه عشایری دارای ظرفیت‌های بالقوه فراوانی در تولید گوشت قرمز، صنایع‌دستی، گردشگری، گیاهان دارویی و صیانت از مرزها است و به عنوان یکی از پشتوانه‌های اصلی کشور، رفع مشکلات این قشر از اهمیت بالایی برخوردار است.

عدالت دیجیتال؛ پایان محرومیت ارتباطی ایل‌ها

سال‌ها، جامعه عشایری برخلاف جوامع روستایی و شهری، فاقد کدپستی بود. این مسئله مشکلات متعددی را برای آنان ایجاد می‌کرد؛ از جمله نیاز به صرف ساعت‌ها وقت و عبور از جاده‌های صعب‌العبور برای دسترسی به خدمات غیرحضوری و الکترونیکی در مناطق شهری و روستایی. این محرومیت، نه تنها دسترسی به خدمات پایه را محدود می‌کرد، بلکه عشایر را از مزایای اقتصاد دیجیتال نیز دور نگه داشته بود.

پست سیار؛ پیک امید به سیاه‌چادرها می‌رسد

به منظور رفع این چالش، تفاهم‌نامه‌ای میان سازمان امور عشایر ایران و شرکت ملی پست امضا شده است. این تفاهم‌نامه با هدف ارائه خدمات پستی سیار و تخصیص کدپستی به بیش از یک میلیون نفر از جامعه عشایری کشور، گامی بزرگ در جهت عدالت اجتماعی و توسعه اقتصادی این قشر محسوب می‌شود.

استان‌های پایلوت و آغاز طرح

• پنج استان فارس، سیستان و بلوچستان، اردبیل، مازندران و کرمان به عنوان پایلوت اجرای این طرح انتخاب شده‌اند.
• مقدمات اجرای طرح در شهرستان‌های استان فارس آغاز شده و تفاهم‌نامه‌ای میان اداره‌کل امور عشایر فارس و اداره‌کل پست استان منعقد گردیده است.
• مناطق استقرار سیاه‌چادرهای عشایری با کمک GPS نقطه‌گذاری شده و قرار است به این نقاط کدپستی اختصاص داده شود.
• با اجرای این طرح، تمامی خدماتی که از طریق پست به شهرها و روستاها ارائه می‌شود، به عشایر نیز قابل ارائه خواهد بود.

از دام‌چرانی تا بازارگردانی آنلاین

یکی از مهم‌ترین مزایای این طرح، فراهم آوردن امکان عرضه مستقیم محصولات سالم و ارگانیک عشایر به بازار است. پستچیان مرسولات را از عشایر تحویل گرفته و به دست مشتریان می‌رسانند. همچنین، دوره‌های آموزشی برای آشنایی عشایر با نحوه استفاده از این فرصت‌ها برگزار خواهد شد.

یکی از مزیت‌های مهم این اقدام، به‌کارگیری خود عشایر به‌عنوان «پستچی عشایری» و فراهم شدن امکان عرضه مستقیم محصولات آنان در بازارهای آنلاین است که نتیجه آن حذف واسطه‌ها و تقویت اقتصاد عشایری خواهد بود.

زیرساخت‌ها آماده است؛ زمان آموزش فرا رسیده

زیرساخت‌های لازم برای تخصیص کدپستی به مناطق عشایری استان فارس آماده شده و تنها منتظر اعلام نحوه تخصیص کدپستی از سوی اداره‌کل جغرافیایی شرکت ملی پست و برگزاری دوره‌های آموزشی برای نیروهای بومی هستیم. در حال حاضر، دو نفر از بخش خصوصی برای نمایندگی قبول و توزیع پست عشایری در استان انتخاب شده و با اداره‌کل پست استان قرارداد بسته‌اند.

با اجرای این طرح، عشایر استان که همواره در موضوعاتی مانند توزیع نفت و گاز مایع با مشکل مواجه بودند، دیگر معضلی نخواهند داشت و سهمیه خود را از طریق کدپستی دریافت می‌کنند. این زیرساخت همچنین به عشایر امکان می‌دهد تا کالاهای تولیدی خود را به راحتی در عرصه ملی و حتی بین‌المللی ارائه داده و از طریق تجارت الکترونیک به درآمد پایدار برسند.

ایستایی در کوچ؛ طرحی برای ماندگاری نسل جوان

زندگی عشایری مبتنی بر پرورش دام، کوچ، تولید صنایع‌دستی و فرآوری محصولات لبنی، با سختی‌های فراوانی همراه است که اغلب منجر به مهاجرت نسل جوان از این شیوه زندگی می‌شود. اجرای طرح‌هایی نظیر پست عشایری، با کاهش سختی‌های زندگی سنتی، عشایر را تشویق می‌کند تا در مناطق ییلاقی و قشلاقی خود ماندگار شوند.

با فراگیر شدن فروشگاه‌های اینترنتی، نسل جوان عشایری می‌تواند از این خدمات بهره‌مند شده و تولیدات خود را بدون واسطه مستقیماً در اختیار مصرف‌کنندگان قرار دهد. این طرح علاوه بر افزایش رفاه خانوارهای عشایری، زمینه توسعه اقتصادی و اجتماعی این جامعه را فراهم کرده و نقطه عطفی در خدمت‌رسانی به عشایر کشور به شمار می‌رود.

پست؛ پلی به جهان بیرون برای تولیدات ایلی

تخصیص کدپستی به سکونت‌گاه‌های عشایری، نه تنها امکان شناسایی دقیق جغرافیایی این مناطق را فراهم می‌آورد، بلکه دسترسی به خدمات دولتی، مالی و اجتماعی را نیز تسهیل می‌کند. این تفاهم‌نامه فراتر از خدمات پایه پستی است و عشایر را به زیرساخت‌های تجارت الکترونیک و بازارهای اینترنتی متصل می‌سازد.

دامداران و هنرمندان صنایع‌دستی عشایری می‌توانند محصولات خود را به صورت آنلاین عرضه کرده و از طریق شبکه پست به سراسر کشور و حتی بازارهای جهانی ارسال نمایند. با فعال شدن پست عشایری، هر ایل یک باجه پستی برای قبول مرسولات خواهد داشت و با توسعه خدمات پستی، به ویژه تجارت الکترونیک و کاهش واسطه‌گری، شاهد رونق اقتصاد بومی و کسب‌وکار عشایر خواهیم بود.

طلیعه‌ای بر عدالت اجتماعی در دولت چهاردهم

این تحول، نه تنها عدالت اجتماعی را تقویت می‌کند، بلکه امکان بهره‌مندی عشایر از فرصت‌های نوین اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار را بر اساس تولیدات خود فراهم خواهد کرد. تفاهم‌نامه میان شرکت ملی پست و اداره‌کل امور عشایر استان فارس در قالب هشت ماده با اهداف زیر تنظیم شده است:

• استفاده از ظرفیت پایگاه‌های اطلاعاتی.
• تخصیص کدپستی به استقرارگاه‌های ییلاقی و قشلاقی.
• راه‌اندازی نمایندگی‌های سیار با استفاده از نیروهای بومی عشایر.
• ارائه خدمات لجستیک و الکترونیک.
• تسهیل خرید و فروش اینترنتی محصولات عشایری.
• ارائه سرویس‌های مکان‌محور.
• طراحی سرویس‌های ارزش افزوده.
• آموزش نیروهای بومی.

این طرح برای نخستین بار امکان دریافت کدپستی اختصاصی را برای خانوارهای عشایری فراهم نموده و دریافت کدپستی بر مبنای موقعیت جغرافیایی (UTM) محل استقرار عشایر، زمینه بهبود کیفیت خدمات و دسترسی بهتر آنان به امکانات دیجیتال را فراهم می‌کند. فعال‌سازی خدمات تجارت الکترونیکی در بستر بازار پست برای معرفی و فروش تولیدات عشایری، فرصتی ارزشمند در جهت رونق اقتصادی این جامعه خواهد بود و ارائه سرویس‌های مکان‌محور، لجستیک نیابتی و خدمات ارزش افزوده، نیز پاسخگوی نیازهای ارتباطی و تجاری روزافزون عشایر است.