تخم‌مرغ در کانون توجه: جدال قیمت‌گذاری دستوری و عرضه و تقاضا

در روزهایی که بازار مواد غذایی ایران با نوسان‌های پیاپی دست و پنجه نرم می‌کند، تخم‌مرغ، به عنوان یکی از کالاهای اساسی و پرمصرف در سبد خانوار، بار دیگر به کانون توجهات بازگشته است. در حالی که اتحادیه‌ها پیشنهاداتی برای قیمت جدید تخم‌مرغ به وزارت کشاورزی ارائه کرده‌اند، فعالان صنفی نسبت به پیامدهای منفی قیمت‌گذاری دستوری برای تخم‌مرغ و مرغ گوشتی هشدار می‌دهند.

این اختلاف‌نظر میان تولیدکنندگان و نهادهای دولتی، در غیاب هرگونه مصوبه رسمی، این پرسش کلیدی را مطرح می‌کند که آیا نظام تنظیم بازار قادر به حل این چالش‌ها در شرایط پرالتهاب کنونی است، یا اینکه مکانیزم‌های طبیعی عرضه و تقاضا، تعیین‌کننده نهایی قیمت‌ها خواهند بود؟

پیشنهاد قیمت جدید و وضعیت فعلی بازار

حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئت‌مدیره مرغداران میهن، اعلام کرده است که قیمت توافقی جدید هر کیلوگرم تخم‌مرغ درب مرغداری با وزارت جهاد کشاورزی، ۷۸ هزار و ۹۰۰ تومان تعیین شده و امید می‌رود به زودی به تصویب برسد.

در حال حاضر، قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ در مرغداری ۶۸ هزار تومان است. بر این اساس، هر شانه تخم‌مرغ برای مصرف‌کننده نهایی بین ۱۷۵ هزار تا ۱۸۰ هزار تومان و هر عدد تخم‌مرغ فله شش هزار تومان عرضه می‌شود. کاشانی تأکید کرده است که هرگونه فروش با نرخ‌های بالاتر از این، مصداق گران‌فروشی محسوب می‌شود.

ابهام در مصوبات و فرآیند قیمت‌گذاری

فرزاد طلاکش، دبیرکل فدراسیون طیور ایران، در خصوص قیمت‌های مصوب تخم‌مرغ و مرغ گوشتی توضیح داد که هنوز هیچ قیمت جدیدی به صورت رسمی مصوب نشده است و تنها پیشنهاداتی به وزارت کشاورزی ارائه شده است. او همچنین اشاره کرد که قیمت اعلام شده برای گوشت مرغ، مربوط به خرید حمایتی بوده و در حال حاضر کاربردی ندارد.

طلاکش فرآیند تصویب قیمت‌ها را اینگونه تشریح کرد: «قیمت‌ها باید ابتدا توسط وزارت کشاورزی بررسی و سپس به ستاد تنظیم بازار ابلاغ شود تا ستاد آن را مصوب کند. بنابراین، هنوز هیچ یک از این اقدامات انجام نشده است.»

چالش‌های قیمت‌گذاری دستوری در صنعت طیور

دبیرکل فدراسیون طیور ایران، نظام صنعت طیور را یک نظام خرده‌مالکی توصیف کرد که در آن، عرضه و تقاضا نقش حیاتی در تعیین قیمت‌ها ایفا می‌کنند. او افزود که هیجانات بازار نیز می‌تواند به صورت مقطعی بر قیمت‌ها تأثیرگذار باشد.

طلاکش تأکید کرد: «قیمت‌گذاری در چنین شرایطی، کاملاً اشتباه است. زیرا در این بازار واسطه‌های بی‌شناسنامه نیز فعالیت می‌کنند. اگر قیمت‌گذاری انجام شود، این واسطه‌ها نیز از همان قیمت پایه شروع به قیمت‌گذاری می‌کنند.»

وی همچنین به نوسانات طبیعی قیمت مرغ گوشتی اشاره کرد و گفت که باید به مردم اطلاع‌رسانی شود که قیمت مرغ گوشتی در یک سال بین ۱۰ تا ۱۵ درصد نوسان دارد.

نیاز به بازنگری در سیاست‌های تنظیم بازار

بررسی روند فعلی نشان می‌دهد که سیاست قیمت‌گذاری دستوری در بازاری مانند تخم‌مرغ، نه تنها به ثبات منجر نشده، بلکه سردرگمی تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان را نیز به دنبال داشته است. تجربه ثابت کرده است که هرگاه دولت به جای مدیریت صحیح عرضه و تقاضا، به تعیین قیمت ثابت روی آورده، نتیجه‌ای جز ایجاد رانت برای واسطه‌ها، افزایش فشار بر تولیدکننده و در نهایت رشد قیمت برای مصرف‌کننده نداشته است.

آنچه اکنون ضروری به نظر می‌رسد، بازنگری در سیاست‌های تنظیم بازار، تقویت شفافیت در زنجیره توزیع و تکیه بر مکانیزم‌های واقعی عرضه و تقاضاست. ادامه راهی که بارها ناکارآمدی آن ثابت شده، منطقی به نظر نمی‌رسد و نیازمند اصلاحات اساسی است.