موانع اداری و ارزی، چالش‌های اصلی صادرات پسته ایران

صادرات پسته، یکی از مهم‌ترین اقلام غیرنفتی ایران، با وجود ظرفیت‌های عظیم و زیرساخت‌های مناسب، همچنان با چالش‌های جدی دست و پنجه نرم می‌کند. احمد انارکی، نماینده انار و رفسنجان در مجلس، در حاشیه نهمین جشن ملی پسته در رفسنجان، به تفصیل به این موانع پرداخت و بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مسئول برای تسهیل این فرآیند تاکید کرد.

ظرفیت‌های رفسنجان و موانع پیش‌رو

رفسنجان، به عنوان قطب تولید پسته کشور، از زیرساخت‌های گمرکی و آزمایشگاهی کامل برای صادرات برخوردار است. سالانه بیش از ۶ میلیارد دلار پسته از کشور صادر می‌شود که نشان‌دهنده پتانسیل بالای این محصول در بازارهای جهانی است. با این حال، به گفته انارکی، بروکراسی‌های اداری، الزام به بازگشت ارز به شبکه نیمایی و محدودیت کارت‌های بازرگانی از جمله موانع اصلی توسعه صادرات به شمار می‌روند.

«زیرساخت‌های آزمایشگاهی و گمرکی در رفسنجان فراهم است و از همین منطقه محصولات به کشورهای مختلف صادر می‌شود اما مشکلات اداری و موضوع بازگشت ارز همچنان صادرکنندگان را تحت فشار قرار داده است.»

چالش بازگشت ارز و تاثیر تحریم‌ها

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های صادرکنندگان، موضوع بازگشت ارز حاصل از صادرات به شبکه نیمایی است. با توجه به شرایط تحریم، بازگرداندن ارز به کشور دشوار شده و این امر به ضرر تولیدکنندگان تمام می‌شود. انارکی تاکید کرد که هزینه‌های تولید با ارز آزاد انجام می‌شود و بازگشت ارز به نرخ نیمایی، ضرر جدی به تولیدکنندگان وارد می‌کند. او بارها تلاش کرده است تا حداقل ارز حاصل از صادرات خشکبار و محصولات کشاورزی از این قاعده مستثنی شود.

محدودیت کارت‌های بازرگانی و از دست رفتن بازارهای جهانی

محدودیت‌های تعریف شده برای کارت‌های بازرگانی، امکان صادرات مستمر را از صادرکنندگان سلب کرده است. این فرآیند طولانی باعث می‌شود ایران در بسیاری از موارد از بازارهای جهانی عقب بماند. به عنوان مثال، صادرات پسته باید متناسب با مناسبت‌های بین‌المللی مانند عید چینی‌ها، ماه رمضان، عید فطر، کریسمس و سال نو میلادی باشد. این در حالی است که ۹۵ درصد پسته ایران صادر می‌شود و تنها ۵ درصد مصرف داخلی دارد، اما ناهماهنگی در روند اداری به از دست رفتن بازارهای جهانی منجر می‌شود.

ضرورت همکاری دستگاه‌های مسئول

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مسئول برای کاهش موانع صادرات تاکید کرد:

• وزارت جهاد کشاورزی: به عنوان متولی اصلی، باید حامی کشاورزان باشد.
• وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان توسعه تجارت: باید در کنار صادرکنندگان قرار گیرند.
• بانک مرکزی و وزارت اقتصاد: باید به ویژه در موضوع بازگشت ارز صادراتی همکاری بیشتری داشته باشند.

خوشبختانه، رفسنجان دارای آزمایشگاه‌های مجهزی است و بخش عمده محصولات صادراتی به اروپا ارسال می‌شود. میزان بازگشت محموله‌های صادراتی از اروپا در سال‌های اخیر بسیار اندک بوده که نشان‌دهنده رعایت استانداردهاست.

کشاورزی، امنیت غذایی و آینده صادرات

انارکی در پایان تاکید کرد که خشکباری که با زحمت زیاد کشاورزان تولید می‌شود، باید با حمایت بیشتری صادر شود. او کشاورزی را به معنای امنیت غذایی و در نهایت امنیت کشورها دانست و اظهار امیدواری کرد که با همکاری دولت و بخش خصوصی، مسیر صادرات تسهیل شود. وی افزود، هرچند تحریم‌ها مشکلات متعددی ایجاد کرده، اما با هماهنگی دستگاه‌های مختلف می‌توان آینده صادرات محصول پسته را تضمین کرد.