بزرگداشت محمد متوسلانی؛ شبی برای «سازش» و مرور خاطرات سینمای ایران

مراسم بزرگداشت محمد متوسلانی، کارگردان، فیلمنامه‌نویس و بازیگر پیشکسوت سینمای ایران، شامگاه پنجشنبه ۲۷ شهریور ماه، با همت کانون کارگردانان سینمای ایران و همکاری صندوق اعتباری هنر و فرهنگسرای نیاوران، در سالن خلیج‌فارس این مجموعه برگزار شد. این رویداد، فرصتی برای مرور خاطرات و تجلیل از یک عمر فعالیت هنری متوسلانی بود.

اکران مجدد «سازش» پس از ۵۱ سال

در ابتدای مراسم، فریدون جیرانی، رئیس کانون کارگردانان ایران، ضمن تقدیر از سال‌ها فعالیت هنری محمد متوسلانی، او را از کارگردانان نسل اول سینما معرفی کرد. جیرانی اظهار داشت: «امشب یکی از بهترین فیلم‌های متوسلانی را می‌بینیم که اولین بار در سال ۱۳۵۳ نمایش داده شد و دوباره پس از ۵۱ سال به نمایش در می‌آید. با این تفاوت که این فیلم، نسخه پس از انقلاب است که در سال‌های ۵۸ و ۵۹ اکران شده بود.»

وی همچنین به دیگر آثار برجسته متوسلانی از جمله فیلم‌های «طوفان در شهر ما»، «بی‌ستاره‌ها» با بازی ژاله علو، «سه نخاله» و «شیرفروش» اشاره کرد.

پس از پخش کلیپی از آثار متوسلانی، نسخه بازبینی شده فیلم «سازش»، اثر قدیمی این کارگردان، به صورت خصوصی برای مدعوین اکران شد. در ادامه، محمد متوسلانی، فریدون جیرانی و مجید مظفری در سالن خلیج فارس حضور یافتند و به بیان خاطراتی از دوران تهیه فیلم «سازش» و وضعیت سینمای ایران در آن دوره پرداختند.

فریدون جیرانی درباره «سازش» گفت: «با اینکه ۵۱ سال از ساخت این فیلم گذشته، هنوز هم فیلمی زنده و سرپا است؛ چرا که دارای تمام شرایطی است که یک فیلم خوب نیاز دارد، اعم از کارگردانی، بازیگری، فیلمبرداری و… همچنین یکی از بهترین بازی‌های بهروز وثوقی نیز به شمار می‌رود.»

جیرانی در ادامه به عدم تایید پخش این فیلم در سال ۱۳۵۸ و سپس حذف بخش‌هایی از آن و اصلاحات صورت گرفته اشاره کرد و یادآور شد که نسخه نمایش داده شده، همان نسخه‌ای است که در همان سال مورد تایید کمیسیون سینما قرار گرفته بود.

قدردانی متوسلانی و نگاهی به سینمای کمدی

محمد متوسلانی ضمن تشکر از برگزارکنندگان مراسم، این شب را یکی از بهترین شب‌های زندگی هنری خود دانست و بیان کرد: «همان‌گونه که آقای جیرانی گفت، بعد از انقلاب این فیلم نمایش داده نشد. این یک کپی بود که علی عباسی به دلیل شرایط زمان فکر کرده بود که بتواند برای آن پروانه نمایش بگیرد. باز هم سپاسگزارم که در این شرایط توانستید این فیلم را با همین کیفیت نمایش دهید و این کار بزرگی است و هرگز فکر نمی‌کردم در جایی مثل فرهنگسرای نیاوران به تماشای این فیلم بنشینم.»

وی ابراز امیدواری کرد که توجه به فیلم‌های سینمای گذشته بهبود یابد، چه فیلم‌هایی که در گذشته موفق بودند و با مرور زمان افت کردند و چه فیلم‌هایی که در ابتدا ناموفق بودند اما با گذشت زمان و توجه بیشتر به لایه‌های ناپیدایشان، دوباره زنده شدند.

این کارگردان سینما در پایان سخنانش به کم‌توجهی به فیلم‌های کمدی در گذشته اشاره کرد و گفت: «متاسفانه در گذشته توجه مناسبی به فیلم‌های کمدی نبود و فکر می‌کردند فیلم‌های کمدی فقط برای خنداندن است و نگاه و تحلیل درستی به آن نداشتند. امیدوارم نگاه بی‌طرفانه‌ای به فیلم‌ها شود تا جایگاه خودشان را پیدا کنند. باید تمام جنبه‌های مثبت و منفی یک فیلم را در نظر گرفت. من افتخار می‌کنم که در زمینه فیلم‌های کمدی فعالیت داشتم، کارگردانی کردم و فیلمنامه نوشتم و معضلات اجتماعی را در قالب آن بیان می‌کردم.»

خاطرات مجید مظفری از «سازش» و تجلیل از علی عباسی

مجید مظفری، بازیگر فیلم «سازش»، نیز با تشکر از عوامل برگزاری مراسم، به بیان خاطراتی از بازی در این فیلم پرداخت و گفت: «با دیدن این فیلم دوباره به سال ۵۳ برگشتم. این فیلم سکوی پرتاب من بود، چرا که من پیش از آن صرفاً در تئاتر بازی می‌کردم. در واقع من با «سازش» دیده شدم، با «سازش» بازیگری جلوی دوربین و لنز را یاد گرفتم و به همین دلیل همیشه قدردان آقای متوسلانی هستم.»

سعید مطلبی، از نویسندگان و کارگردانان قدیمی سینما نیز در سخنانی از فعالیت‌های متوسلانی قدردانی کرد.

فریدون جیرانی در بخش پایانی مراسم، از علی عباسی، تهیه‌کننده فیلم «سازش» یاد کرد و گفت: «او همیشه دنبال بهترین‌ها بود و به همین دلیل تهیه‌کننده فیلم‌های خوبی از جمله «رضا موتوری» به کارگردانی مسعود کیمیایی، «سوته‌دلان» و «حسن کچل» از علی حاتمی، «تنگنا» و «تنگسیر» از امیر نادری و… بود.» وی همچنین ابراز امیدواری کرد تا امکانی فراهم شود تا شبی نیز به سعید مطلبی و نمایش فیلم «کوچه مردها» ساخته شده در سال ۱۳۴۹، اختصاص داده شود.

لوح تقدیر کانون کارگردانان سینمای ایران

در پایان مراسم، اصغر نعیمی، کارگردان و عضو شورای سیاستگذاری کانون کارگردانان سینمای ایران، متن لوح تقدیر این کانون را قرائت کرد:

«جناب آقای محمد متوسلانی، یک عمر فعالیت خلاقانه در سینمای ایران، از شما هنرمندی شایسته تحسین و قابل احترام ساخته که نقش انکارناپذیری در رشد سینمای ملی ما داشته‌اید. کانون کارگردانان سینمای ایران مفتخر است در شبی مزین به نام «۵۱ سال بعد، محمد متوسلانی با سازش» از جنابعالی تقدیر به عمل آورد. تردید نداریم که سینمای نوین امروز، محصول خلاقیت و تلاش بزرگان و پیشگامانی چون شماست که ما به سهم خود سپاسگزارتان هستیم.»

فریدون جیرانی، رئیس کانون کارگردانان ایران

هنرمندانی چون ابوالفضل پورعرب، حسن رضایی، مهدی میامی، محمود مقامی، سام قریبیان، غلامرضا موسوی، محسن شایان‌فر، حبیب اسماعیلی، ابراهیم وحیدزاده، مهدی احمدی، اصغر پورهاجریان، محسن امیریوسفی، وحید موساییان، محمدرضا عرب و دانش اقباشاوی نیز از حاضران در این مراسم بودند.