مهاجرت شرکت‌های بزرگ به آمریکا؛ زنگ خطر جدی برای بازارهای مالی اروپا

بازارهای مالی اروپا با چالش بزرگی دست و پنجه نرم می‌کنند: مهاجرت بی‌وقفه شرکت‌های بزرگ و ستاره‌های فناوری به ایالات متحده. این پدیده نه تنها به کاهش ارزش و اعتبار بورس‌های اروپایی منجر شده، بلکه زنگ خطری جدی برای استقلال اقتصادی و مالی قاره سبز به صدا درآورده است. شرکت‌هایی نظیر کالرنا و آرم ترجیح می‌دهند عرضه اولیه سهام خود را در نیویورک انجام دهند و غول‌های بازار سهام نیز یا ناپدید می‌شوند یا به آن سوی اقیانوس اطلس منتقل می‌گردند.

کاهش چشمگیر ارزش و تعداد شرکت‌ها در بورس‌های اروپایی

استفان بوجنا، مدیرعامل بورس یورونکست، این روند را «زنگ خطر جدی» برای اروپا توصیف کرده و هشدار داده است که اروپا نمی‌خواهد صرفاً «یک منطقه بین آمریکا و آسیا» باشد. این در حالی است که آمستردام و لندن قرن‌ها پیش مبانی بورس‌های عمومی را بنا نهادند و سرمایه لازم برای سفرهای دریایی به قاره‌های دیگر را فراهم آوردند. اما امروزه، بورس‌های اروپا با بحران رکود مواجه‌اند.

• بورس لندن: طی پنج سال گذشته، تعداد شرکت‌های فهرست‌شده در بورس لندن یک‌پنجم کاهش یافته و به حدود ۱۶۰۰ شرکت رسیده است.
• مقایسه ارزش بازار: ارزش کل بازار لندن حدود ۵ تریلیون دلار است، در حالی که ارزش تنها یک شرکت آمریکایی، انویدیا، ۴.۴ تریلیون دلار برآورد می‌شود.

این آمار و ارقام به وضوح نشان‌دهنده شکاف عمیق بین بازارهای مالی اروپا و آمریکا است.

مهاجرت ادامه‌دار شرکت‌ها و نگرانی‌های آینده

روند مهاجرت شرکت‌ها همچنان ادامه دارد. پیش‌بینی می‌شود در سال آینده، دو شرکت Wise و Ashtead نماد خود را به آمریکا منتقل کنند. همچنین شایعاتی درباره AstraZeneca، بزرگ‌ترین شرکت حاضر در شاخص فوتسی۱۰۰، مطرح است. مدیران این شرکت اخیراً وعده داده‌اند تا سال ۲۰۳۰، ۵۰ میلیارد دلار در آمریکا سرمایه‌گذاری کنند.

پاسکال سوریوت، مدیرعامل آسترازنکا، در این زمینه عنوان کرده است: «ما به بریتانیا متعهدیم، اما سرمایه‌گذاری‌ها به مرور به آمریکا منتقل می‌شوند.»

برخی تحلیلگران معتقدند که برتری بورس آمریکا ظاهری است و نمونه‌هایی مانند شرکت Ferguson Enterprises را مطرح می‌کنند که پس از انتقال به نیویورک، نتوانست فاصله خود را با رقبای آمریکایی‌اش کاهش دهد. همچنین از ۲۰ شرکت بریتانیایی که در یک دهه گذشته در نیویورک عرضه اولیه شدند، تنها سه شرکت ارزش بازارشان افزایش یافته و نیمی از آنها حذف شده‌اند.

ریشه‌های بحران: فقدان فرهنگ سهامداری و سیستم سرمایه‌گذاری محافظه‌کارانه

تحلیلگران بر این باورند که ریشه رکود اقتصادی و کاهش بهره‌وری در اروپا را می‌توان در روند نزولی بورس‌های اروپایی یافت. استفان لیتنر هشدار می‌دهد که «ثروت خلق شده نصیب معلمان تگزاس و کارمندان بخش عمومی کالیفرنیا خواهد شد، نه بازنشستگان اروپایی.»

چرا اروپا در جذب و حفظ شرکت‌ها شکست می‌خورد؟

• کمبود نقدینگی: کسب‌وکارهایی که در اروپا فعالیت خود را شروع می‌کنند، در نخستین مراحل با کمبود نقدینگی مواجه می‌شوند.
• مشکل در تامین سرمایه خطرپذیر: استارت‌آپ‌ها در تامین سرمایه خطرپذیر مشکل دارند و به همین دلیل ترجیح می‌دهند به سیلیکون ولی یا نیویورک مهاجرت کنند.
• سرمایه‌گذاری خارجی: بیشتر سرمایه شرکت‌های اروپایی توسط آمریکایی‌ها تامین شده است، که به مرور زمان خواستار انتقال و عرضه اولیه این شرکت‌ها در ایالات متحده می‌شوند.

مشکل اصلی اروپا کمبود پول نیست، بلکه سیستم سرمایه‌گذاری محافظه‌کارانه و توسعه‌نیافته آن است. خانوارهای اروپایی بیش از آمریکایی‌ها پس‌انداز می‌کنند، اما از سال ۲۰۰۹ ثروتشان تنها یک‌سوم رشد داشته است. مبلغ ۱۲ تریلیون دلار، معادل ۷۰ درصد از پس‌انداز اروپایی‌ها، در حساب‌های بانکی با سود کم نگهداری می‌شود. این در حالی است که فرهنگ سهامداری در آمریکا ترویج شده و خانوارها تمایل زیادی به تزریق سرمایه به بازار سهام دارند.

تلاش‌های بی‌نتیجه برای معکوس کردن روند

تا به امروز، رهبران اروپایی تلاش کرده‌اند جریان خروج شرکت‌ها را معکوس کنند، اما این تلاش‌ها نتایج قابل‌توجهی نداشته‌اند.

• بریتانیا: اقدام به تسهیل مقررات و کاهش محدودیت‌های مربوط به سهام با حق رای فوق‌العاده برای بنیان‌گذاران فناوری کرده است.
• اتحادیه اروپا: سعی بر ایجاد تحولی عمیق با ادغام بازار سرمایه ۲۷ کشور عضو دارد، اما پس از یک دهه هنوز موفق به اجرای این ایده نشده است.

به نظر می‌رسد تا زمانی که اصلاحاتی بنیادین از جمله ترویج فرهنگ سهامداری و سرمایه‌گذاری در بورس انجام نشود، بازار اروپا در بحران باقی خواهد ماند و سلطه آمریکا بر بازارهای مالی جهانی افزایش خواهد یافت.